Υπάρχει ένα είδος συζήτησης που έχω κάνει στην Κύπρο πολύ περισσότερες φορές απ’ όσες περίμενα όταν ξεκίνησα να συνεργάζομαι στενά με οικογένειες υψηλής οικονομικής επιφάνειας.
Της Yelena Martino, Group CEO
Signet Capital Management Group
Συνήθως δεν ξεκινά με ένα τηλεφώνημα για τις αποδόσεις των επενδύσεων ή για τις εξελίξεις στις αγορές. Ξεκινά με ένα πρόβλημα.
Αυτός που εκτελεί χρέη αρχηγού μιας οικογένειας αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα υγείας. Η πώληση μιας επιχείρησης έχει ολοκληρωθεί και η οικογένεια βρίσκεται ξαφνικά να διαχειρίζεται πολύ μεγαλύτερη ρευστότητα από όση είχε ποτέ στο παρελθόν. Δύο αδέλφια που διοικούσαν μαζί μια επιχείρηση επί τριάντα χρόνια διαφωνούν πλέον όχι για την εταιρεία – η οποία έχει ήδη πωληθεί – αλλά για το τι ακολουθεί μετά. Ή ένα οικογενειακό γραφείο στη Λεμεσό προσπαθεί να ξεδιαλύνει ένα χαρτοφυλάκιο που δημιουργήθηκε επί τέσσερις δεκαετίες από τον ιδρυτή της οικογένειας, χωρίς κανείς πλέον να γνωρίζει γιατί διαμορφώθηκε με αυτόν τον τρόπο.
Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής.
Η οικογένεια είχε περιουσία.
Η οικογένεια είχε συμβούλους.
Η οικογένεια συχνά διέθετε δομές, όπως trusts, εταιρείες συμμετοχών ή ιδρύματα.
Αυτό που σχεδόν ποτέ δεν είχε ήταν ένα ενιαίο, γραπτό έγγραφο που να καθορίζει με σαφήνεια και με τρόπο αποδεκτό από όλους:
«Για ποιο σκοπό υπάρχει αυτός ο πλούτος, πώς τον διαχειριζόμαστε και τι συμβαίνει όταν δεν μπορούμε όλοι να βρισκόμαστε στο ίδιο τραπέζι για να λάβουμε αποφάσεις».
Αυτό το έγγραφο ονομάζεται Investment Policy Statement (IPS).
Και στην Κύπρο όπου ο επιχειρηματικός πλούτος παραμένει συχνά συγκεντρωμένος σε οικογένειες, οι οικογενειακές δομές είναι στενά συνδεδεμένες, η διαδοχή αποφεύγεται ως θέμα συζήτησης και οι κανονιστικές απαιτήσεις συνδυάζουν τοπικά, ευρωπαϊκά και διεθνή δεδομένα, η απουσία ενός IPS δεν αποτελεί μια απλή παράλειψη.
Αποτελεί μια ουσιαστική δομική αδυναμία.
Η Κύπρος δεν είναι ένα απλό περιβάλλον διαχείρισης πλούτου
Ας είμαστε ειλικρινείς για το πλαίσιο μέσα στο οποίο οι κυπριακές οικογένειες διαχειρίζονται την περιουσία τους.
Δεν πρόκειται για μια απλή υπόθεση.
Το προφίλ μιας επιτυχημένης κυπριακής επιχειρηματικής οικογένειας συνήθως περιλαμβάνει περιουσιακά στοιχεία και δραστηριότητες που εκτείνονται σε πολλές δικαιοδοσίες: ακίνητα στην Κύπρο, εταιρικές δομές στο Ηνωμένο Βασίλειο ή σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, επιχειρηματικά συμφέροντα στη Μέση Ανατολή ή στην Ανατολική Ευρώπη και προσωπικά χαρτοφυλάκια που διατηρούνται μέσω ιδιωτικών τραπεζών στην Ελβετία, το Λουξεμβούργο ή το Λονδίνο.
Προσθέστε σε αυτό μέλη της οικογένειας που ζουν σε διαφορετικές χώρες, διαθέτουν διαφορετικές φορολογικές υποχρεώσεις και έχουν διαφορετική ανοχή στον κίνδυνο.
Το αποτέλεσμα είναι ένα οικοσύστημα που δεν μπορεί να διοικηθεί αποτελεσματικά ούτε με το ένστικτο, ούτε με άτυπες συμφωνίες, ούτε αποκλειστικά με την εμπιστοσύνη σε έναν σύμβουλο.
Τι είναι πραγματικά ένα Investment Policy Statement
Ο όρος ακούγεται τεχνικός και συχνά παραπέμπει σε θεσμικούς επενδυτές.
Στην πραγματικότητα δεν θα έπρεπε.
Ένα σωστά σχεδιασμένο IPS για μια οικογένεια λειτουργεί ως το «σύνταγμα» του οικογενειακού πλούτου.
Δεν καθορίζει ποιο αμοιβαίο κεφάλαιο θα αγοράσετε ή πότε θα αναδιαρθρώσετε το χαρτοφυλάκιό σας.
Καθορίζει γιατί επενδύετε, τι προσπαθείτε να προστατεύσετε ή να δημιουργήσετε, ποιος έχει δικαίωμα λήψης αποφάσεων και ποιες κινήσεις δεν πρόκειται να γίνουν ποτέ, ανεξάρτητα από το πόσο ελκυστική φαίνεται μια πρόταση.
Στην πράξη, ένα IPS καλύπτει έξι βασικούς τομείς:
Σκοπός του πλούτου
Γιατί υπάρχει αυτή η περιουσία; Για διατήρηση μεταξύ γενεών; Για δημιουργία εισοδήματος; Για τη χρηματοδότηση ενός ιδρύματος, μιας νέας επιχειρηματικής δραστηριότητας ή της εκπαίδευσης των επόμενων γενεών;
Ανοχή στον κίνδυνο
Όχι το αποτέλεσμα ενός ερωτηματολογίου, αλλά η πραγματική δυνατότητα της οικογένειας να αντέξει απώλειες χωρίς να λαμβάνει λανθασμένες αποφάσεις υπό πίεση.
Ανάγκες ρευστότητας
Πόσα κεφάλαια πρέπει να είναι διαθέσιμα ανά πάσα στιγμή και για ποιους σκοπούς;
Πλαίσιο κατανομής περιουσιακών στοιχείων
Επιτρεπόμενα όρια ανά κατηγορία επένδυσης, γεωγραφική περιοχή, νόμισμα ή βαθμό ρευστότητας.
Περιορισμοί και φίλτρα
Ηθικοί περιορισμοί, γεωπολιτικοί κίνδυνοι, αποκλεισμοί συγκεκριμένων δικαιοδοσιών ή επενδύσεων.
Διακυβέρνηση
Ποιος αποφασίζει; Ποιος εγκρίνει; Πώς επιλύονται οι διαφωνίες; Πότε αναθεωρείται η στρατηγική;
Αυτό είναι συνήθως το σημαντικότερο και ταυτόχρονα το πιο παραμελημένο κεφάλαιο.
Οι πέντε περιπτώσεις όπου η απουσία ενός IPS προκαλεί πραγματική ζημιά
Η εμπειρία δείχνει ότι τα μεγαλύτερα προβλήματα εμφανίζονται:
- Όταν το πρόσωπο που λάμβανε όλες τις αποφάσεις δεν μπορεί πλέον να τις λαμβάνει.
- Όταν η επόμενη γενιά αναλαμβάνει τη διαχείριση του πλούτου.
- Όταν εμφανίζεται ένας ιδιαίτερα πειστικός σύμβουλος ή επενδυτική πρόταση.
- Όταν τα μέλη της οικογένειας διαφωνούν για την κατεύθυνση της περιουσίας.
- Όταν οι αγορές εισέρχονται σε περίοδο έντονης πτώσης και πανικού.
Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, το IPS λειτουργεί ως σημείο αναφοράς και μηχανισμός προστασίας απέναντι σε αποφάσεις που λαμβάνονται υπό πίεση ή συναισθηματική φόρτιση.
Γιατί το ζήτημα είναι ακόμη πιο σημαντικό στην Κύπρο
Οι κυπριακές οικογένειες αντιμετωπίζουν ορισμένες ιδιαιτερότητες που καθιστούν το θέμα ακόμη πιο επίκαιρο.
Η επιχειρηματική και κοινωνική κοινότητα είναι μικρή και οι συγκρούσεις δύσκολα παραμένουν ιδιωτικές.
Η χρήση εταιρειών συμμετοχών, trusts και άλλων δομών για σκοπούς φορολογικού και κληρονομικού σχεδιασμού δημιουργεί επιπλέον πολυπλοκότητα, η οποία απαιτεί ξεκάθαρη τεκμηρίωση των προθέσεων και των διαδικασιών.
Παράλληλα, το κανονιστικό πλαίσιο της Κύπρου, μέσω της CySEC και των ευρωπαϊκών κανονισμών, προσφέρει σημαντικές δικλείδες ασφαλείας απέναντι σε κακές πρακτικές συμβούλων ή παρόχων υπηρεσιών.
Αυτό όμως δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη διακυβέρνηση που πρέπει να έχει η ίδια η οικογένεια.
Η ρύθμιση προστατεύει από παρατυπίες.
Δεν προστατεύει από οικογενειακές συγκρούσεις.
Δεν προστατεύει από στρατηγική ασυνέπεια.
Δεν προστατεύει από αποφάσεις που λαμβάνονται χωρίς κοινά συμφωνημένο πλαίσιο.
Και ίσως το σημαντικότερο:
Η μεγάλη γενεαλογική μετάβαση που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη στις κυπριακές επιχειρηματικές οικογένειες – από τη γενιά που δημιούργησε τις επιχειρήσεις τις δεκαετίες του 1980 και 1990 στη γενιά που σήμερα καλείται να διαχειριστεί τον πλούτο που δημιουργήθηκε – είναι ακριβώς η στιγμή κατά την οποία η ύπαρξη ενός Investment Policy Statement αποκτά τη μεγαλύτερη σημασία.
Δυστυχώς, είναι και η στιγμή κατά την οποία συνήθως απουσιάζει.
Το καλύτερο χρονικό σημείο για να συντάξει μια οικογένεια το δικό της Investment Policy Statement ήταν πριν από δέκα χρόνια.
Το δεύτερο καλύτερο χρονικό σημείο είναι σήμερα.
Πριν εμφανιστούν οι συνθήκες που θα σας κάνουν να εύχεστε να το είχατε ήδη κάνει.
Η Yelena Martino είναι Group CEO της Signet Capital Management Group, ενός διεθνούς ομίλου διαχείρισης περιουσίας και επενδύσεων με ρυθμιζόμενες οντότητες στην Ελβετία (FINMA), την Κύπρο (CySEC), τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα – Abu Dhabi Global Market (ADGM/FSRA) και το Ηνωμένο Βασίλειο (FCA). Το κυπριακό γραφείο του Ομίλου εξυπηρετεί ιδιώτες πελάτες, family offices και θεσμικούς επενδυτές σε ολόκληρη την περιοχή.
Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν συνιστά επενδυτική, νομική ή φορολογική συμβουλή. Οι επενδυτές και οι οικογένειες θα πρέπει να λαμβάνουν εξειδικευμένη επαγγελματική καθοδήγηση προσαρμοσμένη στις ιδιαίτερες ανάγκες και συνθήκες τους.
