Του Πατριάρχη
Η συζήτηση για την εγκατάσταση του παραρτήματος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών στην Κύπρο ξέφυγε γρήγορα από τα δεδομένα για την λειτουργία ενός ιστορικού ακαδημαϊκού ιδρύματος και έπεσε θύμα μιας στενόκαρδης ρητορικής.
Ο φίλος πρώην Πρύτανης του Πανεπιστημίου Κύπρου και στέλεχος του ΑΛΜΑ, Κωνσταντίνος Χριστοφίδης, χαρακτήρισε το ΕΚΠΑ «ξένο» πανεπιστήμιο με αφορμή την παραχώρηση χώρων στο ιστορικό κτήριο του Ελένειου.
Η λέξη «ξένο», φορτίζει, μα δεν φωτίζει.
Νομικά, ναι, πρόκειται για παράρτημα ελληνικού δημόσιου πανεπιστημίου. Στην πραγματικότητα όμως, μιλούμε για το Πανεπιστήμιο που στήριξε επί δύο αιώνες την κυπριακή κοινωνία, εκπαιδεύοντας χιλιάδες φοιτητές που γύρισαν και στελέχωσαν σχολεία, νοσοκομεία, δικαστήρια, δημόσιες υπηρεσίες… και το Πανεπιστήμιο Κύπρου.
Το ίδιο το ΕΚΠΑ θυμίζει τους «εκατοντάδες χιλιάδες» Κυπρίους στα αμφιθέατρά του και την κομβική συμβολή τους στη Κύπρο. Όλα αυτά δωρεάν και με προνόμια που δεν είχαν οι Ελλαδίτες φοιτητές.
Η απόφαση για το παράρτημα δεν έπεσε από τον ουρανό. Ελήφθη θεσμικά από τη Σύγκλητο, παρουσιάστηκε σε συνέντευξη Τύπου στη Λευκωσία και συνοδεύεται από ακαδημαϊκά προγράμματα που ξεκινούν τον άλλο μήνα. Αυτή είναι μια κίνηση εξωστρέφειας που ενισχύει δεσμούς Ελλάδας και Κύπρου και αναβαθμίζει την τριτοβάθμια εκπαίδευση, όπως τόνισαν δημόσια ο Πρύτανης Γεράσιμος Σιάσος και η κυπριακή κυβέρνηση.
Η υπόθεση του Ελένειου παρουσιάστηκε δήθεν ως «δώρο» σε ξένο φορέα. Τα γεγονότα έχουν λιγότερο θεατρινισμό και περισσότερη ουσία. Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, τα γραφεία της Πρυτανείας και της Διοίκησης του παραρτήματος θα στεγαστούν στο Ελένειο, ενώ άλλα διοικητικά και ακαδημαϊκά τμήματα θα εγκατασταθούν σε ιστορικά κτίρια της παλιάς Λευκωσίας με τη συνδρομή της Αρχιεπισκοπής και του Δήμου. Αυτό δεν αφαιρεί αλλά προσθέτει ζωή στο κέντρο της πόλης, δημιουργεί ροή ανθρώπων και πόρων, και στηρίζει την αναζωογόνηση του ιστορικού ιστού ο οποίος παραπαίει.
Δεν είναι τυχαίο ότι η κίνηση τυγχάνει πολιτικής στήριξης και έχει παρουσιαστεί ως ορόσημο συνεργασίας. Ακόμη και οι αντιδράσεις στο «ξένο», προκάλεσαν γρήγορα αντίλογο και αντίδραση από τον ΔΗΣΥ, που υπενθύμισε την ιστορική συμβολή του ΕΚΠΑ προς τους Κύπριους φοιτητές.
Οι λέξεις «δωρεά» και «ξένο», φανερώνουν μικροψυχία και λαϊκισμό κάτι που δεν μπορεί να τιθασεύσει το ΑΛΜΑ.
Η ουσία είναι καθαρή. Η Κύπρος φιλοξενεί ένα δημόσιο, ιστορικό ελληνικό πανεπιστήμιο, με προγράμματα στην Ιατρική, τη Νοσηλευτική, την Οικονομία, τη Διοίκηση, την Παιδαγωγική και άλλα πεδία. Οι αιτήσεις εξετάζονται, οι αποφάσεις για την κτηριακή υποδομή είναι πρόσφατες, οι προθέσεις καθαρές και η στόχευση διπλή. Πρώτον, να δοθούν νέες επιλογές σπουδών με κύρος σε Κύπριους και ξένους φοιτητές. Δεύτερον, να αναπτυχθεί ένας ακαδημαϊκός διάδρομος που θα ενισχύσει έρευνα, καινοτομία και την ίδια την πόλη της Λευκωσίας. Αυτή είναι η εικόνα μιας σύγχρονης χώρας που επενδύει στο νου και όχι στις προκαταλήψεις.
Χρειάζεται ένας στοιχειώδης διαχωρισμός. Άλλο η νομική κατηγοριοποίηση που ορίζει πλαίσια λειτουργίας και ευθύνες και άλλο η πολιτισμική και ιστορική συγγένεια που δένει τις κοινωνίες. Το ΕΚΠΑ μπορεί να είναι «ξένο» στον τυπικό κατάλογο των κρατικών οντοτήτων της Κυπριακής Δημοκρατίας, είναι όμως «δικό μας» στην καρδιά και τη μνήμη των ανθρώπων. Σε τέτοια θέματα, όπου μπαίνει στη ζυγαριά η παιδεία, περισσεύουν οι μικρότητες και χωρά μόνο η μεγαλοθυμία.
Αν ο δημόσιος διάλογος αντί να αναζητεί καλύτερες σπουδές και ισχυρότερα πανεπιστήμια εγκλωβίζεται σε ταμπέλες, τότε «ξένη» δεν είναι η Αθήνα. Ξένη είναι η μικροψυχία μας.
