Του Πατριάρχη
Δύο χρόνια μετά τη σφαγή του Οκτωβρίου του 2023, που άνοιξε τον δρόμο για μια βιβλική καταστροφή στη Γάζα, η Χαμάς ανακοινώνει ότι αποδέχεται τον κορμό της πρότασης Τραμπ. Συμφωνεί στην απελευθέρωση όλων των ομήρων και στη μεταβίβαση της διοίκησης της Λωρίδας σε ένα παλαιστινιακό σχήμα ανεξάρτητων τεχνοκρατών. Το Ισραήλ έχει ήδη ευθυγραμμιστεί με το πλαίσιο και ο Λευκός Οίκος έθεσε ασφυκτικό χρονοδιάγραμμα. Το μήνυμα ήταν απλό. Προχωράτε ή έρχεται μια ακόμη πιο οδυνηρή συνέχεια.
Η ουσία της πρωτοβουλίας περιλαμβάνει άμεση κατάπαυση του πυρός, σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων και πλήρη ανταλλαγή ομήρων και κρατουμένων. Η Γάζα θα περάσει σε μεταβατική διοίκηση τεχνοκρατών με στήριξη αραβικών κρατών και διεθνών οργανισμών.
Η αποδοχή της Χαμάς συνοδεύεται από τον διευκρινιστικό αστερίσκο ότι για ορισμένες πτυχές, όπως ο αφοπλισμός, ζητά περαιτέρω διαπραγμάτευση. Η εικόνα παραμένει ρευστή, όμως το κρίσιμο βήμα έγινε. Οι όμηροι επιστρέφουν και η διοίκηση αλλάζει χέρια.
Το πολιτικό βάρος του «ναι» είναι μεγάλο. Η οργάνωση που αιματοκύλισε το Ισραήλ και έσυρε τους Παλαιστινίους σε μια συντριπτική σύγκρουση, αναδιπλώνεται μπροστά σε ένα πλαίσιο που της αφαιρεί την εξουσία. Αν κάτι δείχνει αυτή η κίνηση είναι ότι η στρατηγική του τρόμου κατέληξε σε τραγικό αδιέξοδο. Η Γάζα χρειάζεται ανάσα και θεσμική τάξη. Χρειάζεται μια διοίκηση που να λογοδοτεί και όχι τρομοκράτες που κρύβονται στα ερείπια. Η κατάπαυση του πυρός και η σταδιακή αποχώρηση είναι το πρακτικό βήμα για ανθρωπιστική αποσυμπίεση μετά από δεκάδες χιλιάδες νεκρούς και εκτεταμένη ισοπέδωση υποδομών.
Υπάρχει και το διεθνές υπόβαθρο. Αραβικές πρωτεύουσες πιέζουν την Χαμάς να καταθέσει τα όπλα και να αποχωρήσει από τη εξουσία, στηρίζοντας μια μεταβατική λύση που θα βάλει τέλος στον πόλεμο. Η αιγυπτιακή διπλωματία έχει τοποθετηθεί ανοιχτά υπέρ της αποδοχής της πρότασης Τραμπ, ενισχύοντας την κοινή γραμμή με δικούς της μεσολαβητές. Δεν είναι τυχαίο ότι η Ουάσιγκτον έδεσε την πρόταση με αυστηρό χρονοδιάγραμμα και απειλή κλιμάκωσης στην περίπτωση άρνησης. Το ρολόι χτυπά και το περιθώριο ελιγμών της Χαμάς έχει στενέψει.
Στο περιφερειακό πεδίο, οι πλάτες της Χαμάς έχουν αποδυναμωθεί. Η Τεχεράνη στέλνει αμφίσημα μηνύματα και η ίδια η οργάνωση βιώνει εσωτερικές ρωγμές και απώλειες που δεν αναπληρώνονται. Στον Λίβανο η Χεζμπολάχ βρίσκεται κάτω από διεθνή πίεση και σε διαπραγματεύσεις που περιλαμβάνουν και σενάρια παράδοσης των όπλων, ενώ στη Συρία το τοπίο αλλάζει και τα παλιά καταφύγια δεν προσφέρονται όπως άλλοτε. Η Χαμάς δεν παραδίδει την εξουσία από αίσθηση ευθύνης. Παραδίδει επειδή το κόστος της συνέχισης του πολέμου είχε γίνει τόσο βαρύ που δεν είχε πλέον κανένα νόημα να παλεύει για την επιβίωση της.
Υπάρχει και η ηθική διάσταση. Όσοι έκαναν επάγγελμα την οργή, πουλούσαν ρομαντισμό στις πλατείες και έστηναν στολίσκους για το TikTok, καλό είναι να κοιταχτούν στον καθρέφτη. Η ίδια η Χαμάς, την οποία ανέδειξαν ως σημαία, γυρίζει τώρα τη ρητορική του απόλυτου αγώνα σε γραμμή υποχώρησης. Οι κοινωνίες δεν αντέχουν για πάντα να θάβουν παιδιά για να δοκιμάζονται δογματισμοί. Η επόμενη μέρα κρίνεται στη διοίκηση, στην ασφάλεια και στην ανασυγκρότηση. Αν το μεταβατικό σχήμα σταθεί με διαφάνεια και ευθύνη και αν το Ισραήλ τηρήσει τις δεσμεύσεις για αποχώρηση, τότε ίσως ανοίξει ξανά μια χαραμάδα πολιτικής λύσης. Αλλιώς θα πρόκειται απλώς για μια ανάπαυλα πριν από τον επόμενο κύκλο βίας.
Το συμπέρασμα είναι σκληρό αλλά καθαρό. Η τρομοκρατία οδήγησε τους Παλαιστινίους σε ερείπια. Η αποδοχή του σχεδίου δεν είναι θρίαμβος, αλλά είναι παραδοχή αποτυχίας και αναγκαστική έξοδος από μια τραγωδία χωρίς άλλο τελεία. Το στοίχημα τώρα περνά στους τεχνοκράτες και στους πολίτες που θέλουν να ξαναστήσουν έναν τόπο για να ζήσουν.
