Του Πατριάρχη
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ζητά από την Κύπρο να επιστρέψει €67,2 εκατ. για το έργο του τερματικού στο Βασιλικό, καθώς σύμφωνα με τον «Φιλελεύθερο» η ένσταση της κυβέρνησης απορρίφθηκε οριστικά και το ποσό πρέπει να καταβληθεί μέχρι τον Νοέμβριο. Πρόκειται για βαρύ πλήγμα στο κύρος και στα δημόσια οικονομικά, αλλά κυρίως για μια ηχηρή υπενθύμιση ότι οι κανόνες για τέτοιου είδους έργα δεν είναι διακοσμητικοί.
Δεν πρόκειται βεβαίως για κεραυνό εν αιθρία. Από τον Ιούλιο του 2024, η Commission είχε προειδοποιήσει για την πιθανή επιστροφή σχεδόν €69 εκατ. λόγω εμφανών παρατυπιών στη διαδικασία προσφορών. Σχεδόν ταυτόχρονα, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ξεκίνησε έρευνα για απάτη, κακοδιαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων και διαφθορά σε σχέση με το έργο. Όποιος έκανε πως δεν βλέπει, τώρα διαβάζει το λογαριασμό με μεγάλα γράμματα.
Επειδή οφείλουμε να αποδίδουμε τα του Καίσαρος τω Καίσαρι, πρέπει να ειπωθεί καθαρά πως ο τέως Γενικός Ελεγκτής Οδυσσέας Μιχαηλίδης, είχε εγκαίρως επισημάνει ότι κάτι σάπιο υπήρχε στον τρόπο που προχώρησε το έργο και στον χειρισμό του από την κυβέρνηση Αναστασιάδη. Η δημόσια κριτική, εκ μέρους του, δεν ήταν πράξη κακοβουλίας (αν και πολλές άφηνε περιθώριο για τέτοια συμπεριφορά), αλλά θεσμική υποχρέωση. Τα ευρωπαϊκά χρήματα είναι και δικά μας χρήματα και ο έλεγχος είναι ασπίδα του φορολογούμενου.
Το ζητούμενο τώρα είναι ποιος θα πληρώσει τα σπασμένα;
Η εύκολη λύση είναι να φορτωθεί η ζημιά στον πολίτη μέσα από τον προϋπολογισμό ή μέσω ακριβότερης ενέργειας αύριο. Αυτή θα ήταν η πιο άδικη επιλογή. Το κράτος οφείλει να ενεργοποιήσει χωρίς καθυστέρηση κάθε δυνατότητα ανάκτησης μέρους των χρημάτων, κατά όσων έλαβαν και υπέγραψαν επιζήμιες αποφάσεις, όπου αποδεικνύεται αμέλεια, παράβαση ή διαφθορά. Επίσης πρέπει να ζητηθούν αποζημιώσεις από εμπλεκόμενους που παραβίασαν όρους και να κατατεθούν στη Βουλή οι εισηγήσεις, τα πρακτικά και οι νομικές γνωματεύσεις που οδήγησαν στην κατακύρωση. Η διαφάνεια δεν είναι τιμωρία, είναι κάθαρση.
Υπάρχει και μια ακόμη αλήθεια που θάφτηκε κάτω από φιλόδοξες ανακοινώσεις. Η σύμβαση για το έργο υπεγράφη τον Δεκέμβριο του 2019 και το χρονοδιάγραμμα ήταν 22 μήνες.
Έκτοτε, το ημερολόγιο άλλαξε σελίδες πολλές φορές και το τερματικό παραμένει ανολοκλήρωτο. Η Πολιτεία οφείλει να εξηγήσει με ακρίβεια πώς «χάθηκε η μπάλα», ποιοι προειδοποίησαν και αγνοήθηκαν και ποιο σχέδιο υπάρχει για να διασφαλιστεί ότι ο ενεργειακός σχεδιασμός δεν θα μετατραπεί σε μόνιμο οικονομικό βαρίδι.
Κάθε χώρα γράφει την δική της μικρή ή μεγάλη ιστορία και στη δική μας αφήγηση, το Βασιλικό δεν πρέπει να αποτελεί μνημείο αλαζονείας και προχειρότητας, αλλά σημείο στροφής προς την ευθύνη. Η κυβέρνηση οφείλει να παρουσιάσει δημόσια χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης και καθαρό πλάνο χρηματοδότησης. Ο Γενικός και ο Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας οφείλουν να πουν αν προκύπτει ποινική ή αστική ευθύνη, η Ελεγκτική Υπηρεσία να ολοκληρώσει και να δημοσιεύσει κάθε σχετικό έλεγχο και η Βουλή να μην κρυφτεί πίσω από επιτροπές, αλλά να αξιώσει λογοδοσία με ονόματα και αρμοδιότητες.
Αν κάτι μοιάζει σκληρό, είναι επειδή έτσι λειτουργεί η πραγματικότητα όταν ο λογαριασμός έρχεται από τις Βρυξέλλες. Δεν είναι τιμωρία από έξω. Είναι αποτέλεσμα των δικών μας επιλογών. Αν πληρώσουν πάλι οι ίδιοι (εμείς), δεν θα έχουμε μάθει το τίποτα. Αν πληρώσουν οι υπεύθυνοι, θα έχουμε (έχουν) μάθει επιτέλους κάτι.
