Του Πατριάρχη
Ο Τσάρλι Κερκ έπεσε νεκρός μέσα σε πανεπιστήμιο της Γιούτα, στη διάρκεια εκδήλωσης, και η είδηση έκανε τον γύρο του κόσμου. Η αστυνομία συνέλαβε ως ύποπτο έναν 22χρονο και όλοι ξαφνικά θυμήθηκαν την αξία της ανθρώπινης ζωής και της ψυχραιμίας στον δημόσιο λόγο. Ως εδώ όλα σωστά. Μετά άρχισε το γνωστό τροπάριο του «ναι μεν καταδικάζω, αλλά…». Το «αλλά» που μετατρέπει την καταδίκη σε άδεια κορνίζα και ψιθυρίζει πως το θύμα κάπως «το προκάλεσε» με όσα έλεγε. Τα γεγονότα είναι απλά και αμείλικτα. Δολοφονία σε πανεπιστημιακό χώρο στις 10 Σεπτεμβρίου. Έρευνα, σύλληψη, δημόσια θλίψη. Τίποτε άλλο δεν στέκει δίπλα τους ως δήθεν εξήγηση.
Η πολιτική ορθότητα (φρούτο των καιρών), κάνει πολλούς να κρύβονται πίσω από περιφράσεις. Να λένε ότι, «βεβαίως δεν επιθυμούμε τον θάνατο κανενός» και στην επόμενη φράση να παραθέτουν μια ατελείωτη λίστα από «ωστόσο». Ο κατάλογος αυτός δεν είναι επιχειρηματολογία. Είναι οδός διαφυγής από την ευθύνη να πεις το αυτονόητο, χωρίς υποσημειώσεις. Η δολοφονία δεν είναι ρητορική. Δεν είναι αντίλογος. Είναι έγκλημα. Η σύλληψη του υπόπτου έριξε λίγο φως στη σκοτεινή σκηνή, μα δεν αλλάζει το βασικό, ότι δηλαδή ένας άνθρωπος δολοφονήθηκε επειδή μιλούσε. Τελεία.
Το ίδιο αυτονόητο ίσχυε και το 2013, όταν ο Παύλος Φύσσας δολοφονήθηκε από μέλος της Χρυσής Αυγής. Τότε, ο δημόσιος διάλογος ορθώς εστίασε στους δράστες και στο δηλητήριο που έριχναν στην κοινωνία. Χρόνια αργότερα, η ελληνική Δικαιοσύνη, έκρινε τη Χρυσή Αυγή εγκληματική οργάνωση και τους υπευθύνους ενόχους. Κανείς λογικός άνθρωπος δεν ισχυρίστηκε ότι «ναι, αλλά» οι στίχοι του Φύσσα ήταν σκληροί, επιθετικοί, χυδαίοι. Στον καλλιτεχνικό χώρο η υπερβολή είναι εργαλείο και όχι πρόσχημα για μαχαίρι. Το δικαστήριο μίλησε καθαρά και έβαλε τα πράγματα στη θέση τους.
Σήμερα, βλέπουμε να ενεργοποιείται το ανάποδο φίλτρο. Όσοι δεν άντεχαν τον λόγο του Κερκ, όσοι τον θεωρούσαν επικίνδυνο, προσπαθούν να μετατρέψουν την ηθική βεβαιότητα της καταδίκης σε παζάρι. Θέλουν να συζητήσουν χαρακτήρες, ύφος, προθέσεις. Μα η δημοκρατία δεν τιμωρεί ιδέες. Τιμωρεί πράξεις. Η βία δεν παίρνει χρώμα από τα πανό ούτε φοράει κοστούμι ηθικής επειδή μπορεί να βαφτιστεί «αντίσταση». Η χαρά για τον θάνατο πολιτικού αντιπάλου δεν είναι πολιτική στάση.
Είναι ένδειξη βαρβαρότητας.
Δεν χρειάζεται να εξισώσεις ανόμοια πράγματα για να υπερασπιστείς μια απλή αρχή. Κανείς δεν αξίζει να πεθάνει για τις απόψεις του, όσο ακραίες και αν ακούγονται. Ούτε ο Κερκ ούτε ο Φύσσας ήταν ήρωες επειδή δολοφονήθηκαν, γιατί οι απόψεις τους ενοχλούσαν. Και οι δύο υπήρξαν τραγικά θύματα μίσους, σε διαφορετικές τροχιές και εποχές. Οι δράστες κρίνονται όχι για τις ιδέες που κουβαλούσαν στο κεφάλι τους, αλλά για το έγκλημα που διέπραξαν με τα χέρια τους. Αυτό είναι το μέτρο μιας κοινωνίας που σέβεται τις αρχές της.
Η δημόσια σφαίρα έχει ανάγκη από καθαρό αέρα, όχι από αστερίσκους. Όταν ένας άνθρωπος δολοφονείται επειδή μιλά, δεν υπάρχουν οι «μεν» και οι «δε». Υπάρχει μόνο η ευθύτητα της καταδίκης και η επιμονή να λογοδοτήσουν οι ένοχοι. Όλα τα υπόλοιπα είναι θόρυβος που εξυπηρετεί το πάθος και όχι τον νου των ανθρώπων.
