Του Πατριάρχη
Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης, Τουφάν Έρχιουρμαν, εμφανίστηκε ενοχλημένος επειδή η Κυπριακή Δημοκρατία ενισχύει τις σχέσεις της με τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ, τη Γαλλία, την Ελλάδα και την Ινδία. Μίλησε για «επικίνδυνη εξάρτηση», για αποκλεισμό των Τουρκοκυπρίων και της Τουρκίας και για στρατιωτικές συνεργασίες που δήθεν θέτουν σε κίνδυνο ολόκληρο το νησί. Με λίγα λόγια, ενοχλήθηκε επειδή η Λευκωσία κάνει αυτό που κάνουν όλα τα σοβαρά κράτη σε ασταθείς περιοχές. Αναζητά στηρίγματα, χτίζει σχέσεις, εντάσσεται σε δίκτυα ισχύος και δεν κάθεται να περιμένει πότε θα ξυπνήσει η Άγκυρα με διάθεση καλής γειτονίας για να επιτρέψει την λύση του κυπριακού. Θα ήταν συγκινητικό το ενδιαφέρον Ερχιουρμάν, αν δεν ήταν τόσο βολικό για το ψευδοκράτος και την Άγκυρα.
Η βασική αντίφαση στην τοποθέτησή του είναι προφανής, αφού μιλάει για «ισορροπημένη εξωτερική πολιτική» λες και η Κύπρος βρίσκεται σε μια ουδέτερη γεωγραφική ζώνη χωρίς κινδύνους, εντάσεις και προκλήσεις. Η πραγματικότητα είναι πιο σκληρή και την ξέρει καλά ο Τουρκοκύπριος ηγέτης. Η Τουρκία διατηρεί στρατό κατοχής από το 1974, αμφισβητεί κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας, εργαλειοποιεί το ψευδοκράτος και θέλει λόγο σχεδόν σε κάθε στρατηγική επιλογή της Λευκωσίας. Όταν λοιπόν ο Τ. Έρχιουρμαν ζητάει «συμπεριληπτικές προσεγγίσεις», στην πράξη ζητάει δικαίωμα βέτο της Άγκυρας πάνω στην εξωτερική πολιτική ενός αναγνωρισμένου κράτους. Πολύ βολική «συμπερίληψη», όσο το να αναθέτεις στον λύκο να φυλάει τα πρόβατα.
Η Κύπρος δεν έχει την πολυτέλεια της αφέλειας. Η σχέση με τη Γαλλία έχει αμυντικό και ευρωπαϊκό βάθος, η σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες προσφέρει γεωπολιτικό βάρος σε μια περιοχή που δεν φημίζεται για την ομαλότητα της και η συνεργασία με το Ισραήλ, παρά τις σοβαρές και απολύτως θεμιτές ανησυχίες για την πολιτική Νετανιάχου στη Γάζα, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με συνθήματα. Επίσης η Ελλάδα είναι ο φυσικός στρατηγικός εταίρος της Κυπριακής Δημοκρατίας και η Ινδία ανοίγει ορίζοντες σε μια εποχή όπου οι εμπορικοί διάδρομοι και η ενεργειακή ασφάλεια καθορίζουν ισορροπίες δεκαετιών. Όλα αυτά δεν είναι «εξάρτηση», είναι εξωτερική πολιτική με στόχο επιβίωση και αναβάθμιση του ρόλου της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Ο Έρχιουρμαν συνδέει αυτές τις κινήσεις με τον εμπορικό διάδρομο Ινδίας προς Ευρώπη και βλέπει αποκλεισμό της Τουρκίας. Μα η Τουρκία δεν μπορεί να απαιτεί να είναι παντού παρούσα επειδή απλώς το επιθυμεί. Δεν σημαίνει ότι μπορεί να συμπεριφέρεται ως κακομαθημένο παιδί, το οποίο μπορεί να παίρνει ότι θέλει επειδή γκρινιάζει και φωνάζει συνεχώς.
Οι συμμαχίες, χτίζονται με εμπιστοσύνη, προβλεψιμότητα και σεβασμό στο διεθνές δίκαιο. Η Άγκυρα, με τη συμπεριφορά της στην Κύπρο, στο Αιγαίο, στη Συρία και αλλού, έχει φροντίσει να κάνει πολλούς να σκέφτονται δύο και τρεις φορές πριν της παραδώσουν κλειδιά στρατηγικών διαδρομών.
Υπάρχει βεβαίως και ένα άλλο ουσιαστικό σημείο. Οι Τουρκοκύπριοι δεν πρέπει να αισθάνονται ότι οι εξελίξεις περνούν δίπλα τους χωρίς αυτούς. Πρέπει να κατανοήσουν πως είναι άλλο οι Τουρκοκύπριοι και άλλο η Τουρκία. Η προσπάθεια να εμφανιστούν ως ενιαίο πολιτικό σώμα, με την Άγκυρα σε ρόλο κηδεμόνα, είναι παλιά μέθοδος, που δεν βοηθά ούτε την ειρήνη ούτε τους ίδιους τους Τουρκοκύπριους. Η Κυπριακή Δημοκρατία οφείλει να τους συμπεριφέρεται πολιτικά, θεσμικά και ανθρώπινα, ως οφείλει σε ισότιμους πολίτες ενός κράτους. Δεν οφείλει όμως να ζητά άδεια από την Τουρκία για να ασκήσει εξωτερική πολιτική.
Η ενόχληση Έρχιουρμαν δείχνει κάτι σημαντικότερο από τις ίδιες τις δηλώσεις του. Αποδεικνύει ότι η Λευκωσία, έστω με καθυστερήσεις, ασάφειες και γνωστές δυσκαμψίες, παύει να συμπεριφέρεται σαν παρατηρητής των εξελίξεων και αυτό ενοχλεί. Μια Κύπρος που έχει σχέσεις, ερείσματα και στρατηγική αξία είναι πολύ δυσκολότερο να πιεστεί. Δεν σημαίνει πως γινόμαστε ξαφνικά «υπερδύναμη», -για να μην τρελαθούμε κιόλας – αλλά παύουμε να είμαστε ο εύκολος στόχος.
Είναι τουλάχιστον αστείο, να μιλάει για εξάρτηση εκείνος που εκπροσωπεί ένα καθεστώς το οποίο επιβιώνει αποκλειστικά χάρη στην οικονομική, στρατιωτική και πολιτική στήριξη που του παρέχει η Άγκυρα. Όταν η δική του παράνομη οντότητα είναι πλήρως προσδεδεμένη στο άρμα μιας κατοχικής δύναμης, η οποία καθορίζει από τον προϋπολογισμό μέχρι τις πολιτικές τοποθετήσεις, στερείται του ηθικού και πολιτικού προνομίου να κουνάει το δάχτυλο στη νόμιμη κυβέρνηση του τόπου. Η Κυπριακή Δημοκρατία, ως κυρίαρχο κράτος και μέλος της ΕΕ, δεν αναζητεί προστάτες ούτε εγκλωβίζεται σε μονοδιάστατες συμμαχίες. Αντιθέτως, αναπτύσσει μια πολυεπίπεδη διπλωματία και συμπράττει με χώρες που μοιράζονται τις ίδιες αρχές για τη σταθερότητα και την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο. Αν η τουρκοκυπριακή ηγεσία επιθυμεί πραγματικά να απαλλαγεί ο τόπος από τις επικίνδυνες εξαρτήσεις, ο δρόμος είναι ένας και παραμένει ανοικτός. Είναι ο δρόμος της επιστροφής στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για την εξεύρεση μιας δίκαιης και βιώσιμης λύσης του Κυπριακού, στη βάση των ψηφισμάτων των Ηνωμένων Εθνών και του ευρωπαϊκού κεκτημένου. Μόνο μέσα από ένα επανενωμένο κράτος, ελεύθερο από στρατεύματα κατοχής και αναχρονιστικές εγγυήσεις, θα μπορέσουν όλοι οι νόμιμοι κάτοικοι αυτού του νησιού να καθορίζουν οι ίδιοι το μέλλον τους.
Όσο η τουρκοκυπριακή πλευρά παραμένει εγκλωβισμένη στις επιταγές της Άγκυρας, οι αιτιάσεις της για τις διεθνείς συμμαχίες της Κυπριακής Δημοκρατίας θα αποτελούν απλώς ένα προπέτασμα καπνού για να κρυφτεί η δική της απόλυτη κηδεμονία.
