Του Πατριάρχη
Η Τουρκία διεκδικεί συμμετοχή στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE, το οποίο αποτελεί χρηματοδοτικό εργαλείο των €150 δισ. για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο, προκαλεί δικαιολογημένη ανησυχία σε Αθήνα και Λευκωσία.
Η σκέψη και μόνο ότι μια χώρα που απειλεί ευθέως την Ελλάδα με casus belli για την επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, κατέχει παράνομα το 37% της Κυπριακής επικράτειας και αμφισβητεί την κυριαρχία κρατών-μελών της ΕΕ μπορεί να ενταχθεί σε ευρωπαϊκές αμυντικές δομές μοιάζει με κακόγουστο αστείο. Όμως, στην ευρωπαϊκή σκακιέρα, τα αστεία έχουν πάντα μια πικρή αλήθεια.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας στον ΣΚΑΪ, έθεσε έναν αδιαπραγμάτευτο όρο για τη συμμετοχή της Τουρκίας στο SAFE. Ο όρος είναι η άρση του casus belli, της απειλής πολέμου που η Άγκυρα διατηρεί έναντι της Ελλάδας για την επέκταση των χωρικών υδάτων στο Αιγαίο. Είναι μια θέση που, αν και λογική, προκάλεσε οργή στην Τουρκία. Οι Τούρκοι αξιωματούχοι, με τη χαρακτηριστική τους ρητορική, κατηγόρησαν την Ελλάδα για «εμμονική εχθρότητα» και «υπονόμευση της ευρωπαϊκής ενότητας». Η αντίδρασή τους δεν εκπλήσσει.
Η Τουρκία, συνηθισμένη να εκβιάζει την ΕΕ με γεωπολιτικά χαρτιά, από το μεταναστευτικό μέχρι τη Συρία, βλέπει το SAFE ως ευκαιρία να αποκτήσει πρόσβαση σε κρίσιμες στρατιωτικές πληροφορίες και χρηματοδότηση, ενισχύοντας τη θέση της ως περιφερειακής δύναμης. Η ελληνική απαίτηση για άρση του casus belli χτυπάει την καρδιά αυτής της φιλοδοξίας, αποκαλύπτοντας τις αντιφάσεις της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής.
Η Κύπρος, από την πλευρά της, έχει κάθε λόγο να είναι εξίσου ανήσυχη. Η Λευκωσία, σύμφωνα με πηγές, ετοιμάζεται να θέσει όρους που θα περιλαμβάνουν την αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας από την Τουρκία και την αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων από το κατεχόμενο τμήμα του νησιού. Είναι όροι που, αν και δίκαιοι, φαντάζουν ανεδαφικοί, δεδομένης της αδιάλλακτης στάσης της Άγκυρας. Η Κύπρος, ως κράτος-μέλος της ΕΕ, δεν μπορεί να δεχθεί ότι ο κατακτητής της θα κάθεται στο ίδιο τραπέζι, εισπράττοντας ευρωπαϊκά κονδύλια, ενώ συνεχίζει να παραβιάζει το διεθνές δίκαιο.
Η συμμετοχή της Τουρκίας στο SAFE δεν είναι απλώς παράλογη, αλλά παρανοϊκή. Πώς μπορεί η ΕΕ να εμπιστευθεί μια χώρα που αμφισβητεί την εδαφική ακεραιότητα δύο μελών της; Πώς μπορεί να χρηματοδοτείται η τουρκική αμυντική βιομηχανία, η οποία παράγει όπλα που ενδέχεται να στραφούν κατά της Ελλάδας ή της Κύπρου; Η ελληνική και κυπριακή αντίδραση δεν είναι υπερβολή, αλλά στοιχειώδης αυτοάμυνα. Η ΕΕ, αν θέλει να διατηρήσει την αξιοπιστία της, οφείλει να θέσει σαφείς κόκκινες γραμμές. Διαφορετικά, κινδυνεύει να μετατραπεί σε χορηγό της τουρκικής επιθετικότητας, με τους Έλληνες και Κύπριους φορολογούμενους να πληρώνουν τον λογαριασμό.
Η Ελλάδα και η Κύπρος πρέπει να επιμείνουν στην ομοφωνία για κάθε συμφωνία με τρίτες χώρες, όπως προβλέπεται στο SAFE. Ο Μητσοτάκης και ο Χριστοδουλίδης καλούνται να παίξουν σκληρό πόκερ, υπενθυμίζοντας ότι η ευρωπαϊκή άμυνα δεν μπορεί να χτιστεί πάνω σε συμβιβασμούς που υπονομεύουν την ίδια την Ένωση. Αν η Τουρκία θέλει να μπει στο παιχνίδι, ας αποδείξει πρώτα ότι σέβεται τους κανόνες του.
