Του Πατριάρχη
Ο Ντόναλντ Τραμπ κάνει ξανά αυτό που ξέρει καλύτερα. Μετατρέπει μια συμμαχία που χτίστηκε πάνω σε κοινά στρατηγικά συμφέροντα σε μαγαζί προσωπικών εκβιασμών. Η νέα απειλή του για αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από το ΝΑΤΟ δεν προέκυψε επειδή οι Ευρωπαίοι εγκατέλειψαν τις υποχρεώσεις τους απέναντι στη συλλογική άμυνα. Προέκυψε επειδή δεν έσπευσαν να ακολουθήσουν μια αμερικανική και ισραηλινή στρατιωτική εμπλοκή κατά του Ιράν, που δεν ήταν προϊόν συμμαχικής διαβούλευσης. Ο ίδιος δήλωσε ότι εξετάζει «απολύτως» την αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ, ενώ η Γαλλία απάντησε ότι η Συμμαχία υπάρχει για την ασφάλεια του ευρωατλαντικού χώρου και όχι για επιθετικές αποστολές στα Στενά του Ορμούζ.
Εδώ βρίσκεται και η ουσία της κρίσης. Ο Τραμπ δεν αντιμετωπίζει το ΝΑΤΟ ως κοινότητα ασφάλειας αλλά ως μηχανισμό υπακοής. Αν η Ευρώπη δεν συνταχθεί με τις δικές του επιλογές, απειλεί να τινάξει στον αέρα το οικοδόμημα. Πρόκειται για πολιτική αντίληψη βαθιά ναρκισσιστική και κοντόφθαλμη. Το χειρότερο είναι ότι δεν πρόκειται μόνο για θεατρική ρητορική. Η αμερικανική πίεση συνδέεται πλέον και με την Ουκρανία, καθώς πληθαίνουν οι αναφορές ότι ο Λευκός Οίκος απειλεί να περιορίσει ή να σταματήσει ροές όπλων προς το Κίεβο αν οι Ευρωπαίοι δεν σηκώσουν μεγαλύτερο βάρος και στη Μέση Ανατολή. Την ίδια ώρα, μόλις πριν λίγες μέρες ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ευχαριστούσε τον Τραμπ για τη συνέχιση των αμερικανικών παραδόσεων όπλων, πράγμα που δείχνει πόσο ρευστή και εκβιαστική έχει γίνει η κατάσταση.
Η Ευρώπη έχει κάθε λόγο να αρνηθεί να γίνει ουρά μιας τέτοιας πολιτικής. Το ΝΑΤΟ δεν ιδρύθηκε για να νομιμοποιεί κάθε μονομερή περιπέτεια της Ουάσιγκτον, ούτε η ευρωπαϊκή ασφάλεια ταυτίζεται με την ιδιοτροπία του εκάστοτε Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών. Ακόμη και νομικά, η αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ δεν είναι τόσο απλή όσο την παρουσιάζει ο Τραμπ, αφού από το 2023 υπάρχει αμερικανικός νόμος που απαιτεί έγκριση του Κογκρέσου ή της Γερουσίας για μια τέτοια κίνηση. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να προκαλέσει τεράστια ζημιά. Μπορεί. Ένας Πρόεδρος δεν χρειάζεται πάντα να γκρεμίσει τυπικά το κοινό συμμαχικό σπίτι για να το καταστήσει σχεδόν ακατοίκητο.
Το τίμημα αυτής της πολιτικής ήδη το πληρώνουν όλοι. Ο πόλεμος με το Ιράν και η αναστάτωση στα Στενά του Ορμούζ έχουν εκτινάξει την ενεργειακή ανασφάλεια, με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας να προειδοποιεί ότι οι απώλειες προσφοράς πετρελαίου θα πλήξουν σοβαρά και την ευρωπαϊκή οικονομία μέσα στον Απρίλιο. Οι αναταράξεις στην αγορά καυσίμων δεν είναι μια αφηρημένη γεωπολιτική παρενέργεια, αλλά ο λογαριασμός της στρατηγικής επιπολαιότητας του Τραμπ.
Η Ευρώπη οφείλει να μείνει έξω από αυτόν τον πόλεμο, όχι από δειλία, αλλά από σοβαρότητα. Οφείλει να στηρίξει την Ουκρανία ως ζήτημα ευρωπαϊκής ασφάλειας, να επιταχύνει τη δική της αμυντική αυτονόμηση και να συνεργάζεται με τις Ηνωμένες Πολιτείες μόνο πάνω σε καθαρούς όρους, όχι υπό καθεστώς εκβιασμού. Ήδη οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν αυξήσει θεαματικά τις αμυντικές δαπάνες, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ανοίξει τη συζήτηση για πολύ μεγαλύτερη κοινή χρηματοδότηση της άμυνας. Αυτός είναι ο δρόμος. Λιγότερη αφέλεια και περισσότερη στρατηγική ενηλικίωση.
Η διατλαντική σχέση δεν τελειώνει με τον Τραμπ. Τραυματίζεται όμως βαριά όσο η Ευρώπη επιμένει να φέρεται σαν να έχει απέναντί της τον παλιό, προβλέψιμο αμερικανικό εταίρο, γιατί δεν τον έχει. Έχει απέναντί της έναν Πρόεδρο που συγχέει την ηγεσία με την επιβολή και τη συμμαχία με την υποτέλεια και αυτό δεν διορθώνεται με ευχές. Διορθώνεται μόνο όταν η Ευρώπη σταθεί επιτέλους στα δικά της πόδια.
