Του Πατριάρχη
Η Τουρκία ξαναχτυπά την πόρτα της Ουάσιγκτον για τα F-35 και για τους αμερικανικούς κινητήρες που χρειάζεται το δικό της μαχητικό KAAN.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, πιστός στη γνωστή του αδυναμία προς τον Ταγίπ Ερντογάν, άφησε πάλι να εννοηθεί ότι κάτι μπορεί να γίνει ώστε να μείνει ευχαριστημένη η Άγκυρα. Ο Τζέι Ντι Βανς είπε ότι γίνεται επανεξέταση για το πώς θα μπορούσε η Τουρκία να πάρει F-35, υπό τον όρο ότι θα τηρηθεί η αμερικανική νομοθεσία. Αυτό το τελευταίο είναι και το κλειδί της υπόθεσης. Άλλο η πολιτική διάθεση του Λευκού Οίκου και άλλο η νομοθεσία, την οποία δεν μπορεί κανείς να κάνει γαργάρα επειδή ο Ερντογάν είναι, κατά τον Τραμπ, ισχυρός ηγέτης και η Τουρκία σημαντική χώρα της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας.
Το πρόβλημα για την Άγκυρα παραμένει εκεί όπου το άφησε η ίδια και είναι η προμήθεια των ρωσικών S-400. Όσο τα συστήματα αυτά βρίσκονται στην Τουρκία, η επανένταξη στο πρόγραμμα των F-35 δεν είναι μια απλή υπόθεση τεχνικής φύσεως ή γραφειοκρατικών προσκομμάτων. Είναι για τις ΗΠΑ, ζήτημα ασφάλειας, εμπιστοσύνης και νομοθεσίας. Το Κογκρέσο δεν δείχνει καμία διάθεση να προσφέρει στον Ερντογάν συγχωροχάρτι επειδή ο Τραμπ θεωρεί ότι οι προσωπικές του σχέσεις λύνουν τα πάντα. Η σύγκρουση που ήδη καταγράφεται στην Ουάσιγκτον για την πώληση κινητήρων F-110 για το KAAN δείχνει ακριβώς πως η εκτελεστική εξουσία μπορεί να θέλει, αλλά το Κογκρέσο δεν είναι μπάτλερ του Λευκού Οίκου.
Την ίδια ώρα, Ελλάδα και Κύπρος κάνουν αυτό που για χρόνια καθυστερούσε, ως συνέπεια της οικονομικής κρίσης. Χτίζουν πραγματική αποτροπή. Η Ελλάδα έχει μπει στην τροχιά απόκτησης των F-35, έχει ενισχύσει την Πολεμική Αεροπορία με Rafale, προχωρά στον εκσυγχρονισμό όλων των F-16, ενισχύει το Ναυτικό με γαλλικές φρεγάτες Belhara και δημιουργεί πολυεπίπεδη αντιαεροπορική και αντιπυραυλική άμυνα. Η έγκριση μεγάλου αμυντικού πακέτου, με το σύστημα «Αχιλλέας» ως ασπίδα απέναντι σε πυραύλους και drones, δεν είναι επικοινωνιακό πυροτέχνημα. Είναι απάντηση σε έναν κόσμο που έγινε πιο επικίνδυνος και σε μια Τουρκία που θεωρεί την πίεση εργαλείο καθημερινής πολιτικής.
Η Κύπρος, από την πλευρά της, βγαίνει σταδιακά από το καθεστώς αμυντικής ακινησίας. Η άρση του αμερικανικού εμπάργκο, η προμήθεια ισραηλινών συστημάτων αεράμυνας, η στενότερη συνεργασία με το Ισραήλ και η συμφωνία με τη Γαλλία, αλλάζουν το πλαίσιο. Η αναβάθμιση της ναυτικής και της αεροπορικής βάσης, στο Μαρί και την Πάφο, με συμμετοχή Ευρωπαίων και Αμερικανών, δίνει σαφές μήνυμα στην Άγκυρα. Δεν μετατρέπουν την Κύπρο σε υπερδύναμη, ας μη χάνουμε και την επαφή με τη πραγματικότητα, αλλά της δίνουν εργαλεία, σχέσεις και δυνατότητα να μη μένει γυμνή απέναντι στις τουρκικές ορέξεις.
Το πιο σημαντικό, όμως, είναι το ευρωπαϊκό εργαλείο SAFE. Η Κύπρος έχει εισπράξει ήδη €177,2 εκατομμύρια, που αντιστοιχεί στο 15% της συνολικής της κατανομής ύψους €1,2 δισεκατομμυρίων και η Ελλάδα, επίσης, κινείται μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ενώ η Τουρκία, προς το παρόν, κοιτάζει απ’ έξω. Όσο υπάρχουν η κατοχή στην Κύπρο, το casus belli κατά της Ελλάδας και η απουσία στοιχειώδους σεβασμού προς κράτη μέλη της Ένωσης, η Τουρκία δεν μπορεί να απαιτεί ευρωπαϊκά αμυντικά οφέλη σαν να πρόκειται για απλά πρόγραμμα επιδότησης για το μεταναστευτικό. Η Άγκυρα έχει ακόμη ισχυρή αμυντική βιομηχανία, μεγάλο στρατό και στρατηγικό βάρος και κανένας σοβαρό αναλυτής δεν μπορεί να την υποτιμά. Όμως η εικόνα έχει αλλάξει. Η Ελλάδα και η Κύπρος δεν παρακολουθούν πλέον απλώς τις τουρκικές κινήσεις, αλλά εντάσσονται σε δυτικές δομές ασφάλειας, αντλούν ευρωπαϊκά κονδύλια, συνδέονται με Γαλλία, Ισραήλ και ΗΠΑ και αναβαθμίζουν μέσα και δόγμα. Η Τουρκία, αντιθέτως, πληρώνει ακόμη την επιλογή της να αγοράσει ρωσικά συστήματα και να παίζει ταυτόχρονα σε όλα τα ταμπλό.
Ο Τραμπ μπορεί να επαινεί τον Ερντογάν όσο θέλει, αλλά οι φιλοφρονήσεις δεν πετούν, δεν αναχαιτίζουν πυραύλους και δεν ακυρώνουν νόμους του Κογκρέσου. Η αποτροπή δεν χτίζεται με δηλώσεις, χτίζεται με συμμαχίες, χρήματα, συστήματα, συνέπεια και χρόνο. Σε αυτό το πεδίο, Ελλάδα και Κύπρος έχουν αρχίσει επιτέλους να κινούνται με σοβαρότητα, ενώ η Τουρκία θα χρειαστεί χρόνια για να ισορροπήσει ξανά το παιχνίδι που η ίδια μπέρδεψε με τη ρωσική της περιπέτεια.
