Του Πατριάρχη
Χθες, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας με την Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, συζήτησαν με νέους ανθρώπους, στο πλαίσιο των εορτασμών για την Ημέρα της Ευρώπης.
Σε μια ιδανική περίπτωση, αν ήθελα να πείσω για την τύχη να είσαι Ευρωπαίος πολίτης, θα έστελνα όσους έχουν αμφιβολίες, να ζήσουν για ένα χρόνο σε κάποια άλλη περιοχή του πλανήτη, για να αντιληφθούν τι σημαίνει να φοβάσαι να μιλήσεις, να μην έχεις πρόσβαση στα συστήματα κοινωνικής πρόνοιας, να περιμένεις πότε θα πέσει ο πύραυλος στο σπίτι σου και ενίοτε να μην έχει το δικαίωμα να ψηφίσεις.
Φαντάζομαι την Ευρώπη, σαν ένα οικογενειακό τραπέζι την Κυριακή στο οποίο όλοι τσακώνονται για το τελευταίο κομμάτι από τη σούβλα. Στο τέλος, όλοι τρώνε, πίνουν και φεύγουν με γεμάτο στομάχι. Και ξέρεις κάτι; Εγώ, εσύ, ο διπλανός σου, είμαστε τυχεροί που καθόμαστε σε αυτό το τραπέζι. Όχι επειδή είναι τέλειο, αλλά επειδή, ας είμαστε ειλικρινείς, τα άλλα τραπέζια εκεί έξω μοιάζουν με καφενείο που σερβίρει μόνο σκέτο πικρό καφέ.
Πρώτα απ’ όλα, ας μιλήσουμε για το διαβατήριο. Αυτό το μπορντό βιβλιαράκι που κουβαλάμε στη τσέπη μας δεν είναι απλώς ένα χαρτί με τα στοιχεία μας. Είναι κλειδί εισόδου σε 27 χώρες, σαν το σπίτι μας… γιατί είναι το σπίτι μας.
Θες να πας Παρίσι για κρουασάν; Βερολίνο για μπίρα; Λισαβόνα για σαρδέλες; Αθήνα για ούζο; Δεν χρειάζεσαι βίζα, δεν χρειάζεσαι να εξηγείς στον τελωνειακό γιατί έχει μόνο ένα τρύπιο τζιν και άδεις τσέπες. Απλώς περπατάς, πετάς, οδηγείς, και είσαι εκεί.
Και δεν είναι μόνο ταξίδια. Μπορείς να ζήσεις, να δουλέψεις, να σπουδάσεις όπου γουστάρεις στην ΕΕ. Πες μου, πού αλλού στον κόσμο το κάνεις αυτό χωρίς να περάσεις από σαράντα κύματα γραφειοκρατίας;
Και μετά, έχουμε την ειρήνη. Όχι, δεν θα σας πω ότι η ΕΕ είναι ο Μαντέλα της υφηλίου, αλλά σκεφτείτε το λίγο. Πριν από 80 χρόνια, η Ευρώπη ήταν ένας τόπος που οι γείτονες έλυναν τις διαφορές τους με τανκς και βομβαρδιστικά. Σήμερα, οι διαφωνίες λύνονται σε αίθουσες συνεδριάσεων, με καφέδες και βαρετά powerpoint. Είναι βαρετό; Ναι. Είναι καλύτερο από τον πόλεμο; Ρώτα τον παππού σου που έζησε το ’40 ή τον πατέρα σου που έζησε το ‘74. Η ΕΕ δεν είναι μόνο σύνορα ανοιχτά, είναι η πιο ασφαλής γειτονιά στον πλανήτη.
Εμείς που έχουμε την τάση, να της φορτώνουμε όλα τα στραβά και τα ανάποδα, θα ήταν καλύτερα να σκεφτούμε σε τι κατάσταση θα βρισκόμασταν αν το 2004 δεν είχαμε ενταχθεί. Το να της φορτώνουμε το Κυπριακό είναι τουλάχιστον ατυχές, καθώς όταν εισέβαλλε η Τουρκία εμείς είχαμε επιλέξει τις αδέσμευτες περιπέτειες και σχοινοβασίες. Εμείς κάναμε πραξικοπήματα και φαντασιωνόμασταν εθνική αποκατάσταση, χωρίς να μετράμε τους κινδύνους. Τώρα ζητάμε τα ρέστα από την Ευρώπη.
Ας διερωτηθούμε γιατί συνωστίζονται εκατομμύρια άνθρωποι στα σύνορα της ΕΕ ή γιατί παλεύουν χώρες να ενταχθούν στην ΕΕ;
Α, και μην ξεχάσουμε τα λεφτά. Όχι, δεν εννοώ ότι η ΕΕ σου γεμίζει την τσέπη με ευρώ (αν και το ευρώ, πες την αλήθεια, σε βολεύει όταν ψωνίζεις από το Amazon Γερμανίας). Εννοώ τα προγράμματα, τις επιδοτήσεις, τις επενδύσεις. Από τα λεφτά που φτιάχνουν δρόμους και νοσοκομεία μέχρι τα Erasmus που στέλνουν φοιτητές να ζήσουν το όνειρο σε μια ξένη πόλη (και να γυρίσουν με ιστορίες που δεν λέγονται στη μάνα τους).
Η ΕΕ δεν είναι τέλεια στο μοίρασμα, αλλά το ότι υπάρχει αυτό το «κοινό ταμείο» για να πάρεις μια ανάσα, είναι κάτι που αλλού το ονειρεύονται.
Και ξέρετε τι άλλο; Τα δικαιώματα. Μπορεί να μας φαίνεται αυτονόητο ότι μπορούμε να λέμε τη γνώμη μας, να διαδηλώνουμε, να αγαπάμε όποιον θέλουμε, να πιστεύουμε ό,τι θέλουμε. Αλλά δεν είναι. Σε πολλά μέρη του πλανήτη, αυτά που εμείς θεωρούμε δεδομένα είναι πολυτέλεια. Η ΕΕ, με όλα τα στραβά της, έχει φτιάξει ένα δίχτυ ασφαλείας για τα δικαιώματά μας. Και αν κάπου στην Ευρώπη το ξεχάσουν, υπάρχει ένα Ευρωπαϊκό Δικαστήριο να τους το θυμίσει.
Η ΕΕ δεν είναι ο παράδεισος. Έχει γραφειοκράτες που γράφουν νόμους σαν να διαγωνίζονται για το ποιος θα κοιμίσει περισσότερους αναγνώστες. Έχει τσακωμούς, εγωισμούς, και χώρες που νομίζουν ότι είναι ο ομφαλός της γης. Αλλά, όπως λέει και λαϊκή θυμοσοφία, «καλύτερα να τρως γαλακτομπούρεκο παρέα με άλλους, παρά περιττώματα μόνος σου».
Καλύτερα να τσακωνόμαστε για το ποιος θα πάρει το μεγαλύτερο κομμάτι πίτα, παρά να μην υπάρχει καθόλου πίτα.
Γι’ αυτό, την επόμενη φορά που θα γκρινιάξουμε για την ΕΕ –και θα γκρινιάξουμε, γιατί είναι το εθνικό μας σπορ– ας θυμηθούμε [πως είμαστε τυχεροί, όχι επειδή όλα είναι τέλεια, αλλά επειδή έχουμε την ελευθερία, την ασφάλεια και τις ευκαιρίες που δισεκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο μπορούν μόνο να ονειρευτούν..
