Του Πατριάρχη
Υπάρχει λογικός άνθρωπος που να πιστεύει ότι η Ρωσία δεν αποτελεί απειλή για την ασφάλεια της Ευρώπης; Τις τελευταίες ημέρες είδαμε διαδοχικές παραβιάσεις εναερίου χώρου στην Πολωνία, στη Ρουμανία και στην Εσθονία. Τρεις χώρες του ΝΑΤΟ βρέθηκαν στο στόχαστρο επιθετικών κινήσεων της Μόσχας η οποία φαίνεται να παίζει με την φωτιά που η ίδια άναψε.
Η Συμμαχία απάντησε με ψυχραιμία και ετοιμότητα αλλά όχι με βιασύνη. Αυτοσυγκράτηση δεν σημαίνει αδυναμία. Σημαίνει ότι η αποτροπή προηγείται του θεάματος και της απόσπασης χειροκροτημάτων.
Η Ρωσία μετρά την υπομονή και τα όρια της δυτικής συνοχής… και ανοχής απέναντι της. Πατά στις γκρίζες ζώνες, χρησιμοποιεί drones ή μαχητικά αεροσκάφη για ολιγόλεπτες παραβιάσεις και στέλνει το μήνυμα ότι θα πιέζει όπου νομίζει πως εντοπίζει κενό αντίδρασης. Η ουσία δεν είναι μόνο η παραβίαση καθαυτή, αλλά η συνήθεια που επιχειρεί να μας επιβάλει. Αν συνηθίσουμε το ασυνήθιστο, χάνουμε το μέτρο. Εκεί ακριβώς χρειάζεται κοινή στάση και κοινή αντίδραση από τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ.
Σε αυτή τη συγκυρία, η Αθήνα και η Λευκωσία έχουν χώρο να επιδείξουν αλληλεγγύη προς τις χώρες που δέχονται ρωσική πίεση, φέρνοντας ταυτόχρονα στο τραπέζι κάτι που στην Ευρώπη συχνά βρίσκεται στο περιθώριο. Η Τουρκία κατέχει ευρωπαϊκό έδαφος στην Κύπρο εδώ και μισό αιώνα και συνεχίζει να απειλεί την Ελλάδα με ρητορικές και επιχειρησιακές κινήσεις που αμφισβητούν κυριαρχικά δικαιώματα. Η ομοιότητα μοτίβου με τη ρωσική συμπεριφορά είναι ανησυχητική. Επιθετικότητα, αναθεωρητισμός, αμφισβήτηση συνόρων, υβριδικές πιέσεις στη θάλασσα, στον αέρα και στο πεδίο της προπαγάνδας. Η διαφορά είναι πως η Άγκυρα απολαμβάνει τα οφέλη της Συμμαχίας. Αυτό δημιουργεί μια πρόσθετη ευθύνη που δεν μπορεί να μένει μετέωρη.
Η Ελλάδα ως οφείλει θέτει καθαρά θέμα ενιαίας αεράμυνας από τη Βαλτική έως την Ανατολική Μεσόγειο, θέμα για κοινές προμήθειες υλικού και διαλειτουργικότητα των οπλικών συστημάτων. Αυτό που οφείλουμε να κάνουμε είναι να καταστήσουμε σαφές ότι η προστασία της πολωνικής, ρουμανικής ή εσθονικής κυριαρχίας δεν διαφέρει από την προστασία της ελληνικής.
Παράλληλα η Κύπρος, σε αυτή τη συγκυρία με σταθερό και νηφάλιο λόγο, πρέπει να υπενθυμίζει ότι η συμμετοχή της Τουρκίας σε ευρωπαϊκά και νατοϊκά εργαλεία ασφάλειας δεν μπορεί να είναι άκριτη όσο διαρκεί η κατοχή σε κράτος μέλος. Όχι ως μονομερής εμμονή, αλλά ως αρχή ισοτιμίας που θωρακίζει όλη την Ήπειρο.
Η Ευρώπη βρίσκεται σε σημείο καμπής. Αν απέναντι στη Ρωσία στέλνει μήνυμα ενότητας, απέναντι στην Τουρκία πρέπει να στέλνει μήνυμα συνέπειας. Δεν γίνεται τα ίδια πρότυπα ασφάλειας και δικαίου να εφαρμόζονται επιλεκτικά. Η αποτροπή δεν είναι σύνθημα. Είναι συνδυασμός μέσων, δόγματος και πολιτικής βούλησης. Είναι επενδύσεις σε αντιαεροπορικές και αντιπυραυλικές δυνατότητες, είναι κοινές ασκήσεις και ανταλλαγή πληροφοριών, είναι διπλωματία που δεν χαρίζεται στις εύκολες αναγνώσεις.
Ας μην κρυβόμαστε. Οι πρόσφατες ρωσικές προκλήσεις δεν είναι επεισόδια που θα ξεχαστούν σε μια εβδομάδα. Είναι υπενθύμιση ότι το διεθνές δίκαιο καταρρέει πρώτα στα μικρά, πριν συντριβεί στα μεγάλα. Και είναι ευκαιρία για Ελλάδα και Κύπρο να υψώσουν τη φωνή τους όχι μόνο για όσα συμβαίνουν στη Βαλτική ή στην Ουκρανία, αλλά και για όσα συνεχίζονται στην Κερύνεια, στην Αμμόχωστο και στο Αιγαίο. Η Ευρώπη θα ησυχάσει όταν μιλήσει με μία γλώσσα. Την γλώσσα που καταλαβαίνουν και η Ρωσία και η Τουρκία. Τη γλώσσα που δεν δέχεται παραβίαση συνόρων που δεν θέτει σε διαπραγμάτευση την κυριαρχία κρατών και δεν αδιαφορεί για την στρατιωτική κατοχή εδαφών.
