Του Πατριάρχη
Πενηνταένα χρόνια μετά, η 15η Ιουλίου 1974 στέκει σαν σκιά σε ότι θα μπορούσε να αφήσει μια δέσμη φωτός να περάσει από κάποια χαραμάδα. Δεν είναι η ημερομηνία που μας σκιάζει αλλά το είδωλο στο καθρέφτη της συλλογικής ιστορικής αναπηρίας μας. Κάθε χρόνο ξαναστήνουμε τη μνήμη το ίδιο πλαίσιο για να το πετροβολήσουμε ή να το εξυμνήσουμε. Να πετροβολήσουμε την προδοσία και να εξυμνήσουμε την αντίσταση…απλώς από συνήθεια.
Πάντα χωρισμένοι σε δύο στρατόπεδα.
Οι μεν ενοχοποιούν, οι δε αναιρούν, και στο τέλος όλοι φεύγουν πεπεισμένοι για την ορθότητα της δικής τους αλήθειας.
Θα περίμενε κανείς ότι μισός αιώνας πένθους θα έβαζε φρένο στην πολιτική αξιοποίηση, για να μην πω εκμετάλλευση, αλλά πώς να ελπίζει κάποιος σε ειλικρινή ιστορική αποτίμηση, όταν θέλουμε την ιστορία σαν το κρεβάτι του Προκρούστη για ταιριάζει με τα πιστεύω του καθενός;
Οι καταδρομείς, που σκοτώθηκαν στο πραξικόπημα θα αποτελέσουν και φέτος λόγο για κομματική κόντρα. Το να τους θεωρήσουμε «ήρωες» είναι σαν να κολλάμε ένα μετάλλιο σε κάθε έναν που σήκωσε το όπλο για να καταστρέψει το κράτος. Οι καταδρομείς ήταν νέα παιδιά που έκαναν αυτό που τους διέταξαν. Εκτελούσαν διαταγές αλλά δεν υπάρχει κάτι ηρωικό σε αυτό.
Απλώς υπηρέτησαν, πληρώνοντας με το αίμα τους το κόστος ενός παιχνιδιού για το οποίο δεν είχαν καν διαβάσει τους κανόνες. Τα 18χρονα παιδιά δεν είχαν την πολυτέλεια της επιλογής. Βρέθηκαν στις μυλόπετρες της ιστορίας και αυτή τους συνέθλιψε.
Δεν χωρούν στη συλλογική μνήμη ούτε ψήγματα ηρωισμού ούτε βαρίδια καταδίκης. Αντίθετα, αξίζουν τη σιωπή που σέβεται περισσότερο και την αλήθεια που δεν μπορεί να κουκουλωθεί ούτε με δελτία Τύπου ούτε με πομπώδεις επετειακές διαμαρτυρίες.
Σε πόσες συσκέψεις, πόσες «αξιολογήσεις ευθυνών» έχει πέσει το φως του προβολέα τα τελευταία 51χρόνια; Και σε πόσες από αυτές ακούστηκε η λέξη «συγγνώμη» χωρίς λαϊκίστικη δόση υποκρισίας; Η μνήμη χρειάζεται καθαρότητα, όχι κατασκευή. Χρειάζεται να αναγνωρίσουμε ότι το πραξικόπημα ήταν δικό μας τραύμα, αλλά και κοινή αφορμή για ένα δεύτερο, χειρότερο… την εσωτερική μας διαίρεση.
Η 15η Ιουλίου 1974 δεν ήταν η αρχή ούτε το τέλος. Ήταν μια πράξη που έσκισε τον ιστό της κοινωνίας μας. Κι αν η επέτειος αυτή είναι το μόνο που έχουμε για να θυμόμαστε, ας την χρησιμοποιήσουμε στοιχειωδώς σωστά. Όχι για να ξαναμοιράσουμε κατηγορίες, αλλά για να δούμε καθαρά και να αποφασίσουμε, έστω και τώρα, να μην αφήσουμε την ιστορία μας να γραφτεί από τους ίδιους τους εχθρούς της αλήθειας.
