Του Πατριάρχη
Η Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή (ΑΤΑ) είναι ένα από τα λίγα εργαλεία που αναγνωρίζει, χωρίς περιττές θεωρίες, ότι ο πληθωρισμός ροκανίζει μισθούς. Στην Κύπρο επανήλθε μεταβατικά μετά κούρεμα και το σοκ της οικονομικής κρίσης και σήμερα καταβάλλεται στο 66,7% της ετήσιας αύξησης του δείκτη τιμών. Αυτό συμφωνήθηκε το 2023 με δέσμευση για νέα μόνιμη ρύθμιση ως φέτος τον Ιούνιο.
Χρήσιμη είναι η ΑΤΑ όταν λειτουργεί ως δίχτυ ασφαλείας σε περιόδους πληθωριστικών κραδασμών. Προστατεύει κυρίως τους χαμηλούς και μεσαίους μισθούς, αποτρέπει απότομα σκαμπανεβάσματα στην κατανάλωση και δίνει μια ασφάλεια σε εργαζόμενους και εργοδότες, όσο και αν αυτό δεν το αναγνωρίζει η εργοδοτική πλευρά. Η αντίθετη όψη είναι η ακαμψία που μπορεί να ενισχύσει τη μονιμοποίηση του πληθωρισμού και να αυξήσει το μισθολογικό κόστος του δημοσίου και όσων κλάδων ακολουθούν τον κανόνα, ανεξαρτήτως παραγωγικότητας. Η Κύπρος, μικρή και ανοιχτή οικονομία, δεν έχει την πολυτέλεια να αγνοεί αυτόν τον κίνδυνο. Ακόμη και με το τρέχον ποσοστό, το δημοσιονομικό αποτύπωμα δεν είναι καθόλου αμελητέο.
Θα κλείσουν αισίως οι συνομιλίες εργοδοτών, συντεχνιών και Υπουργείου Εργασίας; Αυτή τη στιγμή το κλίμα δεν βοηθά. Οι τελευταίοι κύκλοι διαλόγου κατέληξαν σε αδιέξοδο. Οι συντεχνίες ζητούν πλήρη επαναφορά στο 100% με περιθώριο μόνο για σταδιακή εφαρμογή. Οι εργοδότες αντιδρούν και προτάσσουν ότι κάτι τέτοιο δεν προβλέπεται από τις μεταβατικές συμφωνίες. Ο υπουργός έχει θέσει ως παραμέτρους τη σύνδεση με τον ρυθμό ανάπτυξης, το ποσοστό καταβολής και σαφείς πρόνοιες για το εύρος εφαρμογής. Εφόσον οι πλευρές είναι στα χαρακώματα και θέσεις μένουν σε επίπεδο «εμείς έχουμε δίκιο», ο συμβιβασμός δυσκολεύει, όπως δείχνει και η εξαγγελία παναπεργίας στις 11 του μηνός. Άρα, βραχυπρόθεσμα η προοπτική συμφωνίας δεν είναι ευοίωνη χωρίς μια ευέλικτη φόρμουλα στο ποσοστό και στον τρόπο εφαρμογής.
Ένα μεγάλο ερώτημα είναι αν υπάρχει άλλος αξιόπιστος τρόπος αποκατάστασης της αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων πέρα από την ΑΤΑ; Υπάρχει, αλλά χρειάζεται πειθαρχία και στόχευση. Θα μπορούσε να είναι η μόνιμη φορολογική ελάφρυνση για χαμηλόμισθους και πολίτες μεσαίων εισοδημάτων, ώστε να αυξάνεται ο καθαρός μισθός χωρίς να φουσκώνει το κόστος για τις επιχειρήσεις. Θα μπορούσε επίσης να υπάρξει στοχευμένη μείωση των έμμεσων φόρων ή επιστροφές ΦΠΑ σε βασικά αγαθά για ευάλωτα νοικοκυριά, με προϋποθέσεις λήξης του μέτρου ώστε να μη διαιωνίζονται κινήσεις έκτακτης ανάγκης. Ένα άλλο μέτρο είναι η σύνδεση με την παραγωγικότητας σε συλλογικές συμβάσεις Επίσης, ενίσχυση επιδοτήσεων για κατάρτιση και τεχνολογική αναβάθμιση μικρομεσαίων, γιατί η βιώσιμη αύξηση μισθών περνά από την αύξηση της παραγωγικότητας.
Ένα άλλο μέτρο θα μπορούσε να είναι η αναθεώρηση του κατώτατου μισθού με κλιμακωτή αύξηση ανά διετία, ώστε να μη γίνεται κάθε χρόνο πολιτικό παζάρι.
Καλό θα ήταν να μην καταργηθεί η ΑΤΑ και να βρεθεί λύση που να συνδέει τα εισοδήματα με την παραγωγικότητα.
Χρειαζόμαστε κανόνες που αντέχουν στον χρόνο και όχι συμφωνίες που λήγουν και βάζουν τους κοινωνικούς εταίρους σε διαδικασίες παζαρέματος με απειλές και τελεσίγραφα.
Η έντιμη ισορροπία βρίσκεται ανάμεσα στη σοβαρή προστασία από τον πληθωρισμό και στη νηφάλια διαχείριση του κόστους. Το πρώτο χωρίς το δεύτερο είναι απλώς ευχή και το δεύτερο χωρίς το πρώτο είναι αδικία.
