Του Πατριάρχη
Η Κύπρος ανοίγει την πόρτα στην αγορά ηλεκτρισμού για να μπει ο ανταγωνισμός. Ωραία ιδέα αλλά το ερώτημα είναι αν μπορεί να λειτουργήσει σε ένα μικρό και ενεργειακά απομονωμένο νησί. Η απάντηση είναι ναι, αλλά μόνο με καθαρούς κανόνες και αυστηρή επιτήρηση.
Σήμερα η ΑΗΚ παραμένει ο βασικός παραγωγός ρεύματος και ο μεγαλύτερος προμηθευτής. Τα δίκτυα μεταφοράς και διανομής είναι δικά της, ενώ ο διαχειριστής του συστήματος είναι νομικά ανεξάρτητος. Αυτό σημαίνει ότι κάθε νέος παίκτης πρέπει να έχει ισότιμη πρόσβαση στα δίκτυα και να πληρώνει δίκαιες χρεώσεις για υπηρεσίες που χρειάζονται για τη σταθερότητα του συστήματος. Αν αυτό δεν τηρηθεί, ο ανταγωνισμός θα είναι μόνο βιτρίνα.
Η δεσπόζουσα θέση της ΑΗΚ, μπορεί να αμφισβητηθεί, αλλά όχι από τη μια μέρα στην άλλη. Οι πρώτοι αντίπαλοι θα είναι ιδιωτικές εταιρείες που λειτουργούν φωτοβολταϊκά πάρκα και κάνουν έξυπνη διαχείριση της παραγωγής τους. Όσοι συνδυάσουν ήλιο με αποθήκευση θα έχουν πλεονέκτημα, γιατί θα μπορούν να πουλούν ρεύμα και όταν δεν υπάρχει ηλιοφάνεια. Στην αρχή δεν πρέπει να περιμένουμε θεαματικές μειώσεις στους λογαριασμούς. Θα δούμε όμως περισσότερες επιλογές και περισσότερη διαφάνεια στο πώς διαμορφώνεται η τιμή.
Η ηλεκτρική διασύνδεση με Ελλάδα και Ισραήλ, όταν και αν ολοκληρωθεί, θα αλλάξει το τοπίο. Θα μπορούμε να εισάγουμε και να εξάγουμε ενέργεια, άρα θα υπάρχει μεγαλύτερη ασφάλεια και πιθανότητα χαμηλότερων τιμών όταν στην περιοχή περισσεύει φθηνή παραγωγή. Το έργο έχει καθυστερήσεις και ανοιχτά ζητήματα κόστους, επομένως δεν μπορεί να θεωρηθεί λύση του αύριο. Όσο μένουμε απομονωμένοι, ο ανταγωνισμός θα παίζεται κυρίως ανάμεσα σε εγχώριους παραγωγούς και προμηθευτές.
Το φυσικό αέριο είναι ο άλλος μεγάλος παράγοντας. Το τερματικό στο Βασιλικό έχει τραβήξει πολύ σε χρόνο και σε δυσκολίες ενώ παραμένει τυλιγμένο σε ένα σύννεφο καχυποψίας για μίζες και διαφθορά. Αν τελικά φτάσει αέριο με λογικό κόστος, οι θερμικές μονάδες θα καίνε φθηνότερο καύσιμο και θα ανοίξει ο δρόμος για νέες ιδιωτικές μονάδες που θα είναι λιγότερο κοστοβόρες. Αυτό βοηθά και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, γιατί μειώνει το κόστος εξισορρόπησης όταν ο ήλιος και ο άνεμος αλλάζουν απρόβλεπτα. Αν δεν έρθει αέριο, τότε η μάχη θα δοθεί με όπλα τον ήλιο, την αποθήκευση και την καλύτερη οργάνωση της αγοράς.
Από πού θα παράγουν οι ιδιώτες; Η απάντηση είναι απλή. Κυρίως από μεγάλα φωτοβολταϊκά πάρκα και σταδιακά από αξιοποίηση της αποθήκευσης σε μπαταρίες. Ο άνεμος υπάρχει αλλά παίζει μικρότερο ρόλο. Όποιος καταφέρει να ενώσει παραγωγή, αποθήκευση και έξυπνη προμήθεια στους πελάτες του, θα σταθεί απέναντι στην ΑΗΚ με αξιώσεις. Χωρίς αυτά, το εγχείρημα παραμένει δύσκολο
Το άνοιγμα της αγοράς δεν αποτελεί μαγικό ραβδί. Μπορεί όμως να πιέσει για καλύτερη οργάνωση, να δώσει επιλογές στους καταναλωτές και να φέρει πιο καθαρές τιμές. Για να πετύχει χρειάζονται τρία πράγματα. Ισότιμη πρόσβαση στα δίκτυα για όλους. Κανόνες που επιβραβεύουν την ευελιξία και την αποθήκευση αντί να τις τιμωρούν. Σαφές χρονοδιάγραμμα για διασύνδεση και φυσικό αέριο. Αν αυτά γίνουν πράξη, τότε ο ανταγωνισμός μπορεί να λειτουργήσει και στην Κύπρο και να μετατραπεί από σύνθημα σε πραγματικό όφελος για τον μέσο λογαριασμό.
