Του Πατριάρχη
Η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα, δεν «παρερμήνευσε» τίποτα απολύτως, με τις πρόσφατες δηλώσεις της. Επέλεξε να εμφανίσει την Κύπρο ως υπόθεση «ελληνικής εισβολής», κουκουλώνοντας την πραγματική τουρκική εισβολή και την κατοχή που διαρκεί 51 χρόνια και κρατά ένα ευρωπαϊκό κράτος μισό. Την ίδια στιγμή βάφτισε τη Βόρεια Μακεδονία απλώς «Μακεδονία», σαν να μη μεσολάβησε διεθνής συμφωνία και αναγνώριση της επίσημης ονομασίας από την ίδια τη Ρωσία το 2019. Η ελληνική διπλωματία απάντησε, αλλά η Ρωσία δεν αναμένεται να απολογηθεί ή να διορθώσει, γιατί απλώς αυτή είναι η πολιτική της. Η Αθήνα υπενθύμισε ότι το 1974 ήταν τουρκική η στρατιωτική εισβολή και παραμένει το βάρος της κατάφωρης παραβίασης του διεθνούς δικαίου στους ώμους της Τουρκίας. Δεν πρόκειται λοιπόν για φραστικό ολίσθημα, αλλά για επίσημη ρωσική πολιτική γραμμή.
Γιατί το κάνει η Μόσχα; Πρώτον, επειδή πάντα επεδίωκε την δημιουργία ρηγμάτων στις χώρες της ΕΕ και του ΝΑΤΟ. Η σύγκρουση με τη Δύση μετά την εισβολή στην Ουκρανία τρέφεται από τέτοιες «διορθώσεις» της ιστορίας. Αν η Ελλάδα παρουσιαστεί ως θύτης και η Κύπρος ως παράπλευρη απώλεια ή ως λεπτομέρεια, τότε όλα είναι σχετικά, όπως και τα δικά της εγκλήματα έναντι γειτονικών χωρών γίνονται σχετικισμός. Το αφήγημα της Ρωσίας, αποτελεί εργαλείο πίεσης που ανακυκλώνει τις τουρκικές θέσεις και χτυπάει εκεί που ξέρει πως πονά η Αθήνα και η Λευκωσία.
Δεύτερον, επειδή η Άγκυρα είναι χρήσιμος συνεταίρος της Μόσχας. Από τους S-400 ως την πυρηνική εγκατάσταση του Άκκουγιου, η Ρωσία επενδύει σε στρατηγική αλληλεξάρτηση με την Τουρκία και πουλά την «ισορροπία» της, ως τάχα ουδετερότητα. Στην πράξη, κάθε φορά που αγγίζει την Κύπρο μιλάει με κώδικα που διαιωνίζει την κατοχή. Ενδεικτικό παράδειγμα όταν το 2023, όταν εξήγγειλε παροχή ρωσικών προξενικών υπηρεσιών στα κατεχόμενα, έστω με ανθρωπιστική περιβολή και κινητές μονάδες. Αυτές οι γκρίζες ζώνες δεν είναι τεχνικής φύσεως. Απονομιμοποιούν σπιθαμή προς σπιθαμή την Κυπριακή Δημοκρατία, την οποία η Ρωσία, με την αξιοποίηση των χρήσιμων ηλιθίων είχε καταστήσει για δεκαετίες, προτεκτοράτο της στην Μεσόγειο και μακρύ χέρι εντός της ΕΕ.
Τρίτον, γιατί χρειάζεται παραδείγματα «διπλών μέτρων». Στην αντιπαράθεση για τις Φινλανδικές Αρχές, η Ζαχάροβα χρησιμοποίησε την Κύπρο και την Βόρεια Μακεδονία για να υπονοήσει δυτική υποκρισία, αν και γνωρίζει πως δεν είναι έτσι. Η ειρωνεία είναι χοντρή. Η ρωσική επιχειρηματολογία επικαλείται το διεθνές δίκαιο, αλλά όταν έρχεται η ώρα της Κύπρου κάνει πως δεν βλέπει στρατό κατοχής, προσφυγιά και εποικισμό.
Βεβαίως υπάρχει και το ιστορικό βάθος σε αυτή τη στάση. Η Σοβιετική Ένωση και, αργότερα, η Ρωσική Ομοσπονδία, δεν στάθηκαν ποτέ πραγματικά στην πλευρά των ελληνικών συμφερόντων, ούτε στην Ελλάδα ούτε στην Κύπρο. Άλλοτε με «ίσες αποστάσεις», άλλοτε με καθαρή εργαλειοποίηση του Κυπριακού ως αντιΝΑΤΟϊκού μοχλού, φρόντιζαν να μένει το ζήτημα σε τέλμα για να εξυπηρετεί τις δικές τους ισορροπίες. Η σημερινή ρητορική της Ζαχάροβα είναι συνέχεια αυτής της σχολής. Μεταθέτει την ευθύνη αλλού, θολώνει ονόματα και σύνορα και κρατάει τους πάντες σε αβεβαιότητα. Η άμεση ελληνική αντίδραση υπενθύμισε τα αυτονόητα και πρέπει να γίνει μόνιμη στάση η μηδενική ανοχή στην παραχάραξη της ιστορίας η οποία τουλάχιστον στη Κύπρο, ακόμα γράφεται.
Η Λευκωσία και η Αθήνα έχουν υποχρέωση να απαντούν όχι με συνθήματα αλλά με τεκμήρια. Να επικαλούνται σταθερά τα Ψηφίσματα του ΟΗΕ (τα οποία ενέκρινε και η Μόσχα), να κατονομάζουν την κατοχή και να απαιτούν συνέπειες, ενώ παράλληλα να αποκαλύπτουν με κάθε ευκαιρία τα ρωσικά «πατήματα» στα κατεχόμενα. Το ζήτημα δεν αποτελεί λεκτική διαμάχη. Όποιος επιχειρεί να μετατρέψει την Κύπρο σε άσκηση προπαγάνδας, πρέπει να βρίσκει απέναντί του ένα σταθερό, νηφάλιο και ακριβές αντίλογο. Αυτός είναι ο μόνος δρόμος ώστε το ψεύδος να μην γίνει συνήθεια και η αδικία να μην παρουσιαστεί ως «διμερής διαφορά».
Βεβαίως μεγάλη ευθύνη για αυτή την στάση της Μόσχας φέρουν όσοι πρόθυμα για χρόνια την παρουσίαζαν ως «σωτήρα» και παραμένουν αδιόρθωτοι μέχρι σήμερα αποδίδοντας τις δηλώσεις της Ζαχάροβα είτε σε γλωσσικό ολίσθημα είτε ως δίκαιη στάση γιατί η Κύπρος και η Ελλάδα παραμένουν σταθερά προσηλωμένες στις δυτικές αξίες και δεν συντάσσονται με το μπλοκ των δικτατόρων.
