Του Πατριάρχη
Εδώ και πολλούς μήνες συσσωρεύονται καταγγελίες για όσα συμβαίνουν στις Κεντρικές Φυλακές. Βιασμοί, ξυλοδαρμοί, εμπόριο ναρκωτικών, ομηρία αδύναμων κρατουμένων από κυκλώματα που δρουν μέσα και έξω από τα τείχη. Κάθε μαρτυρία μοιάζει με κόκκο άμμου που πέφτει στην ίδια κλεψύδρα που αδειάζει επικίνδυνα και σημαίνει την ώρα που η κατάσταση θα είναι μη αναστρέψιμη.
Ο χρόνος κυλά, η εμπιστοσύνη εξανεμίζεται και η ευθύνη της αδιαφορίας γίνεται βαρύτερη.
Το Υπουργείο Δικαιοσύνης σιωπά ή απαντά με γενικόλογες – σχεδόν αστείες – αναφορές για διαδικασίες. Τα κόμματα παρακολουθούν σαν να πρόκειται για παράσταση που προκαλεί χασμουρητά. Δεν είναι όμως. Είναι ζήτημα κράτους δικαίου και ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Η Κύπρος πλήρωσε ακριβά τη λογική του βλέπουμε και κάνουμε. Θυμόμαστε τις διαδοχικές αυτοκτονίες καταδίκων και τις εκθέσεις που έκαναν τον γύρο της Ευρώπης. Υποσχεθήκαμε τότε ότι μάθαμε. Αν πράγματι μάθαμε, θα έπρεπε σήμερα να βλέπουμε κινητοποίηση με σχέδιο. Κατεπείγουσες πειθαρχικές και ποινικές διαδικασίες, διασφάλιση όλων των τεκμηρίων, άμεσες διαθεσιμότητες, ακόμα και συλλήψεις όπου υπάρχουν στοιχεία συγκάλυψης και προστασία των μαρτύρων μέσα στις Φυλακές. Αντί για αυτά, βλέπουμε αδράνεια που επιτρέπει να αλλοιώνεται το αποτύπωμα της αλήθειας.
Η υπηρεσιακή ευθύνη είναι συγκεκριμένη. Δεν μπορεί να χαθεί μέσα σε επιτροπές χωρίς δόντια και ανακοινώσεις χωρίς περιεχόμενο. Υπάρχει όμως και πολιτική ευθύνη και είναι ακόμη πιο βαριά. Το σωφρονιστικό σύστημα δεν είναι ορφανό. Υπάγεται σε υπουργό, λογοδοτεί σε κυβέρνηση, ελέγχεται από τη Βουλή. Όταν οι καταγγελίες συσσωρεύονται και η εικόνα της χώρας τραυματίζεται, δεν αρκεί η επίκληση των διαδικασιών. Ο ρόλος της πολιτικής ηγεσίας είναι να εγγυηθεί ότι η έρευνα θα γίνει σωστά, γρήγορα και χωρίς φόβο ή εύνοια.
Η Βουλή δεν είναι παρατηρητήριο. Έχει μέσα ελέγχου, επιτροπές, δυνατότητα να καλέσει πρόσωπα και να ζητήσει έγγραφα. Αντί να περιμένει ενημερωτικά σημειώματα, οφείλει να απαιτήσει πλήρη εικόνα για κάθε κενό ασφάλειας, για κάθε κλειστή κάμερα, για κάθε καθυστέρηση σε ιατροδικαστικές ενέργειες, για κάθε καταγγελία. Όταν οι θεσμοί κοιτούν αλλού, το κενό το γεμίζει η αυθαιρεσία. Στα κελιά αυτό μεταφράζεται σε βία.
Χρειάζεται ένα πακέτο ενεργειών που δεν χωρούν σε αερολογίες. Διορισμός ανεξάρτητων ποινικών ανακριτών με απολύτως καθαρή εντολή. Προστασία όσων μιλούν με μετεγκατάσταση τους σε ασφαλείς χώρους και με πραγματικό έλεγχο. Εξυγίανση του πειθαρχικού μηχανισμού, ώστε να μην διερευνά ο καθένας τον εαυτό του. Και πάνω από όλα διαφάνεια. Τα πορίσματα να δημοσιοποιούνται και να μην θάβονται σε συρτάρια για λόγους δήθεν δημοσίου συμφέροντος.
Δεν είναι ζήτημα επιείκειας ή αυστηρότητας απέναντι στους κρατούμενους και τους επίορκους δεσμοφύλακες και αστυνομικούς. Είναι ζήτημα κράτους που στέκει στα πόδια του. Όταν το κράτος παραδίδει τον έλεγχο στη διαφθορά, χάνει τον έλεγχο μέσα και έξω από τις Φυλακές.
Η κυβέρνηση οφείλει να βγει μπροστά, να αναλάβει το πολιτικό κόστος των αποφάσεων και να προχωρήσει σε κάθαρση. Η Βουλή πρέπει επίσης να ασκήσει τον ελεγκτικό της ρόλο στην πράξη. Οι θεσμοί, όπως αυτός της Επιτρόπου Διοικήσεως, οφείλουν επίσης να να κάνουν τη δουλειά τους χωρίς εκπτώσεις. Κάθε μέρα που περνά με αδιαφορία προσθέτει μια νέα ρωγμή στην αξιοπιστία του ίδιου του κράτους. Κάποτε πρέπει να σταματήσουμε να μετράμε τις ρωγμές και να αρχίσουμε να χτίζουμε ξανά από την αρχή, όσα αφήσαμε να γκρεμιστούν για το «δημόσιο συμφέρον».
