Του Πατριάρχη
Η φετινή Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ έμοιαζε με σύναξη καταδίκης της ύβρεως με την αρχαιοελληνική έννοια του όρου. Οι δύο πρωταγωνιστές της διεθνούς απομόνωσης, ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Βενιαμίν Νετανιάχου, βρέθηκαν ενώπιον ενός ακροατηρίου που δεν συγχωρεί, έστω και αν κάνει διπλωματικές πιρουέτες. Ο πρώτος απουσίαζε, αφήνοντας τον Σεργκέι Λαβρόφ, να γίνει περίγελος και να επαναλάβει το γνωστό αφήγημα περί «πολέμου της Δύσης» κατά της Ρωσίας, αλλά οι αίθουσες και οι διάδρομοι, πλημμύριζαν από ψιθύρους για την κατάντια του άλλοτε σοβαρού διπλωμάτη.
Ο δεύτερος, ανέβηκε στο βήμα, θέλοντας να δώσει ηθική διάσταση στην τραγωδία που έχει προκαλέσει στη Γάζα, και είδε δεκάδες αντιπροσωπείες να αποχωρούν, ως ένα ηχηρό όχι στην ιδέα ότι ο πόλεμος μπορεί να συνεχίζεται χωρίς πολιτικό ορίζοντα.
Η εικόνα του Νετανιάχου να «τελειώνει τη δουλειά» στη Γάζα, ενώ πάνω από εκατό διπλωμάτες αποχωρούν, είναι η περιγραφή της διπλωματικής του ήττας. Η αναγνώριση Παλαιστινιακού κράτους από Ηνωμένο Βασίλειο, Καναδά, Αυστραλία και Πορτογαλία δεν είναι μόνο κίνηση συμβολισμού. Είναι μήνυμα ότι το παράθυρο ανοχής κλείνει και ότι ο δρόμος περνά από δεσμευτική πολιτική λύση, όχι από μόνιμη στρατιωτική διαχείριση.
Στο ίδιο φόντο, ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ ζήτησαν από τη Γενική Συνέλευση ανταπόκριση απέναντι στον λιμό και στις κατηγορίες για γενοκτονία στη Γάζα. Η ηθική πίεση δεν είναι πια σύνθημα, είναι διεθνής απαίτηση.
Για τη Ρωσία, η εικόνα είχε σφραγιστεί από τον περασμένο Φεβρουάριο, όταν η Γενική Συνέλευση υιοθέτησε εκ νέου απόφαση για «δίκαιη και διαρκή ειρήνη» στην Ουκρανία, επαναβεβαιώνοντας κυριαρχία, την εδαφική της ακεραιότητα και τις αρχές του Χάρτη του ΟΗΕ. Η Μόσχα δεν χάνει μόνο στο πεδίο της ρητορικής, χάνει και στο πεδίο των αριθμών, των ψηφοφοριών και της ιστορικής μνήμης.
Το «Βατερλό» εδώ δεν είναι μια θεαματική συντριβή αλλά μια χιονοστιβάδα απαξίωσης. Όσο και αν ο Λαβρόφ καταγγέλλει τη Δύση, η εικόνα δεν αλλάζει, γιατί όλοι ξέρουν ότι η Ρωσία είναι ο εισβολέας και η Ουκρανία το θύμα που αντιστέκεται.
Μπορούν Ρωσία και Ισραήλ να αντέξουν την πίεση; Βραχυπρόθεσμα ναι. Η πρώτη στηρίζεται στην αδράνεια της αγοράς ενέργειας, στα παράπλευρα δίκτυα συναλλαγών και στο αυταρχικό κράτος που καταστέλλει το εσωτερικό κόστος. Το Ισραήλ έχει υπεροχή ισχύος, τεχνολογίας και ασφάλειας και βρίσκει ακόμη στηρίγματα. Όμως η ιστορία δεν είναι μόνο η ισχύς. Είναι και η νομιμοποίηση. Όταν η Γενική Συνέλευση κωδικοποιεί την ουκρανική υπόθεση ως δίκαιο αγώνα και όταν η διεθνής κοινότητα γέρνει τάσσεται υπέρ της λύσης δύο κρατών στη Μέση Ανατολή, τότε το πολιτικό κεφάλαιο των δύο κυβερνήσεων φθείρεται. Η Ρωσία συσσωρεύει νομικές και οικονομικές υποθήκες που θα τη βαραίνουν για χρόνια και το Ισραήλ ρισκάρει να χάσει το στρατηγικό του πλεονέκτημα, που είναι η ενστικτώδης συμπάθεια της Δύσης, μετατρέποντας τη στήριξη σε υπό όρους ανοχής.
Για την Κύπρο, που γνωρίζει τι θα πει εισβολή και κατοχή, η επιλογή είναι απλή. Όχι ουδετερότητα με άλλο όνομα, αλλά συνέπεια με το διεθνές δίκαιο και το ανθρωπιστικό δίκαιο. Καθαρή καταδίκη της ρωσικής επιθετικότητας και υποστήριξη της Ουκρανίας. Στη Μέση Ανατολή, συμπόρευση με τη λύση δύο κρατών και απαίτηση για άμεση κατάπαυση του πυρός, απελευθέρωση όλων των ομήρων και λογοδοσία για παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου από όποιον κι αν διαπράττονται. Αυτό δεν είναι «φιλοπαλαιστινιακή» ή «αντιισραηλινή» στάση. Είναι φιλειρηνική και φιλοευρωπαϊκή, η μόνη στάση που δίνει και στο δικό μας εθνικό ζήτημα αξιοπρέπεια.
Οι αυτοκρατορίες του σήμερα δεν πέφτουν με τύμπανα. Διαβρώνονται από την ηθική φθορά όπως όλες οι αυτοκρατορίες στην ιστορία. Αν η Ρωσία δεν αποσυρθεί από την Ουκρανία και αν το Ισραήλ δεν στραφεί σε πολιτική λύση, η Γενική Συνέλευση του 2025 θα μνημονεύεται ως η χρονιά που άλλαξε η φορά του ποταμού. Η Κύπρος έχει σταθεί στη σωστή όχθη πριν καν φουσκώσουν τα νερά.
