Του Πατριάρχη
Η απόφαση της κυβέρνησης να διαβιβάσει αυτούσια προς τις τοπικές αρχές την επιστολή Ισραηλινού υπουργού για σβήσιμο συνθημάτων και γκράφιτι κατά του Ισραήλ δεν είναι απλώς άκομψη. Είναι αστοχία θεσμικού επιπέδου, για να μην την χαρακτηρίσω χειρότερα. Τα συνθήματα και τα γκράφιτι (εκτός αν είναι έργα τέχνης) αποτελούν ρύπανση του δημόσιου χώρου και πολλές φορές καταλήγουν σε μέσο έκφρασης ρητορικής μίσους και ρατσισμού.
Γι’ αυτό και πρέπει να σβήνονται συστηματικά, αλλά όχι επειδή το ζήτησε ο υπουργός μιας άλλης χώρας. Η Κυπριακή Δημοκρατία διαθέτει διοικητική επάρκεια, νόμους και κανόνες που εφαρμόζονται ή θα έπρεπε να εφαρμόζονται, ισότιμα για όλους.
Τα γεγονότα δεν αμφισβητούνται. Προηγήθηκε επιστολή του Ισραηλινού υπουργού Διασποράς Αμιχάι Τσίκλι τον Αύγουστο και ακολούθησε εγκύκλιος του Υπουργείου Εσωτερικών στις 11 Σεπτεμβρίου με οδηγίες για καθαρισμό συνθημάτων που κρίθηκε ότι είναι ενοχλητικά για το Ισραήλ. Η αλληλουχία αυτή δημιούργησε την εύλογη εντύπωση ότι η Λευκωσία λειτουργεί κατόπιν υποδείξεων μιας ξένης κυβέρνησης. Αυτό δεν υπηρετεί ούτε την εικόνα σοβαρότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας ούτε τη νομιμοποίηση των ίδιων των ενεργειών καθαρισμού του δημόσιου χώρου.
Η αντίδραση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με τον δήμαρχο Λάρνακας Ανδρέα Βύρα, να υπενθυμίζει ότι οι δήμοι δεν χρειάζονται εξωτερικές υποδείξεις για να πράξουν τα αυτονόητα, ανέδειξε το πραγματικό ζήτημα. Το θέμα δεν είναι αν πρέπει να σβηστούν προσβλητικά ή υβριστικά συνθήματα, αλλά με ποια διαδικασία και με ποια θεσμική τάξη γίνεται αυτό. Όταν το κράτος μοιάζει να θυμάται μια υποχρέωση του γιατί του το υπενθυμίζει ένας υπουργός του Ισραήλ, δεν εκπέμπει και την καλύτερη εικόνα.
Υπάρχει σαφής και απλή λύση. Το Υπουργείο Εσωτερικών, σε συνεργασία με το Υπουργείο Δικαιοσύνης και τους δήμους, ορίζει πλαίσιο καθαριότητας και συντήρησης δημόσιων χώρων που εφαρμόζεται χωρίς διακρίσεις. Ό,τι συνιστά βανδαλισμό απομακρύνεται με προτεραιότητα. Ό,τι συνιστά ρητορική μίσους αντιμετωπίζεται σύμφωνα με τον νόμο. Ό,τι αποτελεί πολιτική ή καλλιτεχνική έκφραση κρίνεται με κριτήρια σαφή και διαφανή, ώστε να αποφεύγονται αυθαιρεσίες. Η δημοκρατία δεν χρειάζεται προστάτες από το εξωτερικό. Χρειάζεται κράτος που εμπνέει σεβασμό επειδή κάνει τη δουλειά του σωστά.
Υπάρχει και μια δεύτερη διάσταση. Η Κύπρος βρίσκεται σε μια δύσκολη με λεπτές ισορροπίες και κάθε κίνηση στέλνει μηνύματα. Όταν μια κυβέρνηση μοιάζει να υπακούει σε γραπτές υποδείξεις τρίτων, ανοίγει δρόμους σε απαιτήσεις και από άλλους. Σήμερα είναι τα γκράφιτι.
Αύριο τι;
Η κίνηση αυτή έδωσε το δικαίωμα και στον πρέσβη της Παλαιστίνης να απαντήσει σε ένα κυπριακό πολιτικό κόμμα, με μια άκομψη παρέμβαση στα εσωτερικά μας.
Αν η κυβέρνηση ήθελε να δείξει μηδενική ανοχή στη ρύπανση και στη ρητορική μίσους, ο σωστός τρόπος θα ήταν μια εκστρατεία καθαρισμού των πόλεων. Ενιαίες οδηγίες προς όλους τους δήμους για αντιμετώπιση βανδαλισμών ανεξαρτήτως περιεχομένου. Όλα αυτά με ενημέρωση για το νομικό πλαίσιο ώστε να ακολουθήσει έλεγχος εφαρμογής με μετρήσιμα αποτελέσματα. Έτσι κερδίζεται ο σεβασμός των πολιτών και όχι με επιστολές τρίτων που καταλήγουν να παίζουν τον ρόλο εξωτερικής ντιρεκτίβας. Οι μπογιές φεύγουν εύκολα αλλά η αίσθηση ότι κάποιοι άλλοι κάνουν κουμάντο στο πόσο καθαρές είναι οι πόλεις μας δεν σβήνει με δικαιολογίες.
