Του Πατριάρχη
Η αρχή είναι απλή και πρέπει να λέγεται καθαρά. Το Ισραήλ έχει δικαίωμα στην αυτοάμυνα, απέναντι σε μια οργάνωση που επιλέγει την τρομοκρατία ως μέθοδο και μετατρέπει τους ίδιους τους Παλαιστινίους σε ανθρώπινες ασπίδες. Η εξάλειψη της Χαμάς και ο τερματισμός της ιρανικής υπονόμευσης στη Μέση Ανατολή δεν είναι εναλλακτική επιλογή. Είναι προϋπόθεση για συνθήκες στοιχειώδους ασφάλειας στην περιοχή και για να επιστρέψουν ζωντανοί (όσοι είναι ζωντανοί) οι όμηροι που απήχθησαν τον Οκτώβριο του 2023. Αυτή είναι η μία όψη του νομίσματος.
Η άλλη όψη όμως είναι ο τρόπος. Ο σκοπός δεν αγιάζει τα μέσα όταν τα μέσα ακυρώνουν τον σκοπό. Η ισοπέδωση πόλεων και η αδιάκριτη εξόντωση αμάχων, δεν λυγίζουν την τρομοκρατία. Ίσως και να την θρέφουν. Η αναλογικότητα δεν είναι λέξη των σαλονιών. Είναι σκληρή στρατηγική αρχή και ηθική πυξίδα μαζί. Χωρίς διάκριση μεταξύ τρομοκρατών και πολιτών, χωρίς περιορισμό της βίας σε επίπεδο που θεωρείται αυστηρώς αναγκαίο, καμία επιχείρηση δεν κερδίζει πολιτικό αποτέλεσμα. Στρατιωτικά μπορείς να κερδίζεις γειτονιές και να χάνεις γενιές. Κάθε παιδί που θάβεται, κάθε οικογένεια που ξεριζώνεται, γίνεται αύριο ιδανικό έδαφος για νέους δημαγωγούς του μίσους.
Δεν είναι όλοι οι Παλαιστίνιοι άμοιροι ευθυνών. Οι κοινωνίες έχουν ευθύνη για τις ηγεσίες που ανέχονται και για τις μεθόδους που σιωπηρά νομιμοποιούν. Όμως η συλλογική τιμωρία είναι ακριβώς αυτό που δηλητηριάζει την πιθανότητα μιας μελλοντικής συνεννόησης. Αν ο στόχος είναι μια Γάζα χωρίς Χαμάς, τότε η Γάζα πρέπει να επιβιώσει για να μπορέσει να αλλάξει. Χρειάζεται να υπάρχει ζωντανός κοινωνικός ιστός για να λειτουργήσει διοίκηση, σχολείο, νοσοκομείο, οικονομία. Οι τάφοι, η στάχτη και τα χαλάσματα, δεν γεννούν πολιτική σταθερότητα. Γεννούν εκδίκηση.
Ας μιλήσουμε και για το συμφέρον των φίλων του Ισραήλ. Η υπέρβαση υπονομεύει την ίδια τη διεθνή νομιμοποίηση του δικαιώματος στην αυτοάμυνα, αποξενώνει συμμάχους, ξεπλένει τα εγκλήματα της Χαμάς και μεταθέτει τη δημόσια συζήτηση από τους ομήρους στους βομβαρδισμούς. Στο εσωτερικό του Ισραήλ βαθαίνει μια ρωγμή ανάμεσα στην αγωνία για ασφάλεια και στην πεποίθηση ότι η ασφάλεια δεν έρχεται με αδιάκοπη πολιορκία. Η πολιτική ηγεσία οφείλει να υπηρετεί τον στρατηγικό στόχο αντί να σέρνεται πίσω από στιγμιαίους θυμούς ή ανάγκη πολιτικής επιβίωσης.
Εμείς που ζούμε δίπλα, νιώθουμε τον κραδασμό. Η σταθερότητα στην απέναντι ακτή αφορά τις θάλασσές μας, τις ροές ανθρώπων, τα ενεργειακά σχέδια και την ασφάλεια των συγκοινωνιών. Δεν έχουμε την πολυτέλεια να βλέπουμε την περιοχή σαν μακρινή σκηνή. Ο ρεαλισμός λέει ότι η ασφάλεια χτίζεται μαζί με ανθρωπιστική προστασία και πολιτική προοπτική. Οποιαδήποτε βιώσιμη λύση χρειάζεται ενίσχυση των μετριοπαθών δυνάμεων, θεσμούς που λειτουργούν και διεθνείς εγγυήσεις που δεν καταρρέουν με την πρώτη καταιγίδα.
Ναι, να τελειώσει η Χαμάς. Ναι, να πάψει η ιρανική αποσταθεροποίηση. Ναι, να γυρίσουν οι όμηροι στα σπίτια τους, αλλά όχι με τίμημα που καταστρέφει την ηθική και ακυρώνει το αποτέλεσμα. Η πολιτική είναι τέχνη του εφικτού όταν θυμάται τον άνθρωπο. Η Γάζα πρέπει να αλλάξει, όχι να εξαφανιστεί. Μόνο έτσι το δικαίωμα στην αυτοάμυνα γίνεται γέφυρα προς την ειρήνη και όχι ποτάμι αίματος που ρέει χωρίς σταματημό.
