Του Πατριάρχη
Η πρόσφατη πρόταση μομφής κατά της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναδεικνύει τη δημοκρατική νομιμότητα και τον θεσμικό έλεγχο που χαρακτηρίζουν την λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, αποδεικνύεται ότι σε ένα σύστημα τόσο πολύπλοκο όσο η ΕΕ, η λογοδοσία δεν είναι θεωρητική έννοια, αλλά ζωντανή πρακτική που εξασφαλίζει την αξιοπιστία και τη διαφάνεια.
Πρώτα απ’ όλα, η δυνατότητα υποβολής πρότασης μομφής εναντίον της Προέδρου της Επιτροπής είναι ίσως η πιο εμφατική απόδειξη ότι κανένας αξιωματούχος δεν βρίσκεται υπεράνω της νομοθεσίας και των θεσμικών διαδικασιών.
Σε αντίθεση με καθεστώτα όπου, η Προεδρική ή η πρωθυπουργική εξουσία, δημιουργούν αναπόδραστα φαινόμενα συγκέντρωσης απόλυτης εξουσίας, η ΕΕ διαθέτει μηχανισμούς που επιτρέπουν από το κοινοβούλιο των 27, να απαιτήσει ευθύνες ακόμη και από τον πιο υψηλόβαθμο θεσμικό αξιωματούχο.
Μάλιστα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, απ’ όπου και ξεκίνησε η πρόταση μομφής, αποδεικνύει με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο ότι η πολυφωνία δεν αποτελεί εμπόδιο, αλλά πλεονέκτημα για μια Ένωση 27 κρατών. Οι ευρωβουλευτές, προερχόμενοι από ένα φάσμα πολιτικών ομάδων που εκτείνεται από την ακροαριστερά ως την ακροδεξιά, επιβεβαιώνουν ότι ο κοινοβουλευτικός έλεγχος είναι εφικτός και αποτελεσματικός, παρά τη γραφειοκρατική πολυπλοκότητα.
Εμείς συχνά έχουμε την ψεύτική εντύπωση ότι η ευρωπαϊκή γραφειοκρατία βρίσκεται στο απυρόβλητο. Ωστόσο, η δυνατότητα των ευρωβουλευτών αποδεικνύει ότι μπορούμε να ασκήσουμε πίεση και να απαιτήσουμε σαφείς απαντήσεις για κάθε μείζον θέμα, από τη διαχείριση της ενεργειακής κρίσης μέχρι την πολιτική λιτότητας.
Ένα θετικό στοιχείο αυτής της διαδικασίας είναι ότι αποκαλύφθηκε δημόσια ο τρόπος λήψης αποφάσεων στην ΕΕ. Δεν πρόκειται για σκοτεινές συνεδρίες πίσω από κλειστές πόρτες, αλλά για ανοιχτές διαδικασίες, συζητήσεις και ψηφοφορίες με καταγεγραμμένες ομιλίες και επκυρωμένα πρακτικά. Κάθε πολίτης έχει πλέον πρόσβαση στα βίντεο των συνεδριάσεων, στα πορίσματα των επιτροπών και στις εκθέσεις ελέγχου και ας νομίζει ο Φειδίας Παναγιώτου πως ανακάλυψε την ταχινόπιτα.
Θα μπορούσε κανείς να κάνει χιούμορ, λέγοντας πως, αν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ήταν ποδοσφαιρική ομάδα, η πρόταση μομφής θα ήταν το VAR που ελέγχει τη κάθε φάση, αναδεικνύοντας τυχόν παραβάσεις των κανονισμών. Και όπως στο ποδόσφαιρο, ο νικητής δεν είναι απαραίτητα αυτός που κάνει τις πιο εντυπωσιακές ντρίπλες, αλλά αυτός που σέβεται τον κανονισμό και βάζει γκολ.
Θα μπορούσαμε να πούμε πως, η πρόταση μομφής ενισχύει το κύρος των θεσμών. Η λογοδοσία, ο δημόσιος έλεγχος και η διαφάνεια δεν είναι φραστικά πυροτεχνήματα, αλλά καθημερινή πρακτική.
Η ΕΕ αναδεικνύεται όχι μόνο ως εγγυήτρια της ειρήνης και της οικονομικής ευημερίας, αλλά και ως κοινοβούλιο που δεν φοβάται να ελέγξει και να διορθώσει, υπενθυμίζοντας σε όλους μας ότι στην καρδιά της ευρωπαϊκής δημοκρατίας βρίσκεται η συνεχής αναζήτηση λογοδοσίας.
