Του Πατριάρχη
Η χθεσινή, Σύνοδος του ΝΑΤΟ στη Χάγη θα μείνει καταγεγραμμένη στη μνήμη όσων παρακολουθούν τα της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας για δύο πεντάρια.
Το πρώτο, είναι το 5 % δαπανών επί του ΑΕΠ, για την άμυνα των κρατών μελών, που αποτελούσε το «ιερό δισκοπότηρο» που αναζητούσε ο Ντόναλντ Τραμπ από την πρώτη του θητεία. Με τη συναίνεση των 32 ηγετών, η Συμμαχία δεσμεύθηκε να φτάσει εκεί ως το 2035, μοιράζοντας 3,5 % σε σκληρές στρατιωτικές δαπάνες και 1,5 % σε «περιφερειακές» ανάγκες όπως κυβερνοάμυνα και ανθεκτικότητα υποδομών.
Το δεύτερο, είναι το περίφημο Άρθρο 5 της Συμμαχίας. Ερωτηθείς αν στέκεται «ακλόνητος» πίσω από τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας, ο Αμερικανός πρόεδρος απάντησε: «Στέκομαι. Αν δεν στεκόμουν, δεν θα ήμουν εδώ». Η φράση ακούγεται καθησυχαστική, μετά την περίεργη τοποθέτηση του νωρίτερα, όταν στο ίδιο ερώτημα είχε απαντήσει, «εξαρτάται από τον ορισμό σας». Με τον τρόπο αυτό, είχε θέσει τη μόνιμη προϋπόθεσή του: «Πληρώστε πρώτα, προστατευτείτε μετά».
Για μικρές χώρες στη «πρώτη γραμμή», από τη Βαλτική ως το Αιγαίο το ερώτημα παραμένει. Η Ουάσιγκτον πουλάει ασφάλεια ή την ενοικιάζει κατά περίπτωση στην πιο συμφέρουσα τιμή;
Το 5 % μοιάζει με άλμα «κβαντικής άμυνας», όπως είπε ο Γενικός Γραμματέας Μαρκ Ρούτε και πρακτικά απαιτεί εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως σε καιρούς λιτότητας. Ήδη η Μαδρίτη ζήτησε ειδική φόρμουλα, εισπράττοντας το σκληρό «θα το πληρώσετε αλλιώς», του Τραμπ. Η Ευρώπη, παρά την πανηγυρική οικογενειακή φωτογραφία, μπαίνει σε μια διπλή δοκιμασία.
Δοκιμασία πολιτική για να πείσει τις κοινωνίες για νέες θυσίες και δοκιμασία στρατιωτικής καινοτομίας για να μπορέσει να παράγει αεροσκάφη, άρματα, drones και πυραύλους χωρίς να στραφεί αποκλειστικά στις ΗΠΑ.
Το πραγματικό καμπανάκι χτύπησε όταν ο Τραμπ παραδέχθηκε ότι «είναι πιθανό» ο Βλαντίμιρ Πούτιν να κοιτά πέρα από την Ουκρανία. Η ομολογία σπάει το ταμπού που ήθελε τον Λευκό Οίκο να κρατά αποστάσεις από τη «συζήτηση περί επόμενου στόχου». Για τα κράτη πρώτης γραμμής (Μολδαβία, Γεωργία, ίσως και κράτη μέλη της Βαλτικής) η δήλωση ενισχύει την αίσθηση επείγουσας στήριξης, αλλιώς η Ρωσία θα δοκιμάσει εκείνο που ορίζει ως «ιστορικές διορθώσεις» των συνόρων.
Υπάρχει, ωστόσο, και μια δική μας ανάγνωση της χθεσινής Συνόδου. Η αναβάθμιση των αμυντικών δαπανών αλλάζει την ισορροπία και στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου Τουρκία – Ελλάδα–Κύπρος (παρά το ότι δεν είμαστε μέλος του ΝΑΤΟ) συνδέουν την ασφάλεια με το ενεργειακό πλέγμα. Αν ο Τραμπ μεταφράζει το Άρθρο 5 σε «pay per view» συμμαχία, η Λευκωσία οφείλει να κατοχυρώσει ρόλο value for money. Λιμάνια, υποδομές, πληροφορίες και ότι αποτρέπει τον πειρασμό ανακίνησης θεμάτων «γκρίζων ζωνών» και «Γαλάζιας Πατρίδας». Παράλληλα, η ρωσική σκιά καθιστά τις Βρετανικές Βάσεις, ακόμη πιο κρίσιμες, άρα και την κυπριακή διπλωματία πιο σύνθετη.
Ο Τραμπ κέρδισε το οικονομικό στοίχημα, η Ευρώπη αγόρασε χρόνο, αλλά η συλλογική άμυνα εξακολουθεί να έχει ρήτρα… που θα πρέπει κάποιος να διαβάσει τα ψιλά γράμματα.
