Του Πατριάρχη
Επί δεκαπέντε χρόνια η Κύπρος ανακάλυπτε κοιτάσματα, υπέγραφε συμφωνίες, εξέδιδε αισιόδοξες ανακοινώσεις και περίμενε την εμπορική αξιοποίηση του φυσικού αερίου, που όλο πλησίαζε και ποτέ δεν έφτανε. Η τελική επενδυτική απόφαση της Eni για την ανάπτυξη του «Κρόνου» αλλάζει αυτή την παρατεταμένη εκκρεμότητα. Για πρώτη φορά υπάρχει συγκεκριμένο έργο, συγκεκριμένη διαδρομή και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για πώληση κυπριακού φυσικού αερίου.
Σύμφωνα με τη σημερινή ανακοίνωση της Eni, ο «Κρόνος» διαθέτει περισσότερα από τρία τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια φυσικού αερίου, με την παραγωγή να προβλέπεται ότι θα φτάσει τα 500 εκατομμύρια κυβικά πόδια ημερησίως. Το πρώτο αέριο αναμένεται να διοχετευθεί στην αγορά το 2028. Θα μεταφέρεται στις εγκαταστάσεις του αιγυπτιακού κοιτάσματος Ζορ, θα υγροποιείται στη Νταμιέτα και θα εξάγεται κυρίως προς την Ευρώπη.
Οικονομικά, η σημασία είναι προφανής. Η Κυπριακή Δημοκρατία αποκτά για πρώτη φορά πραγματική προοπτική εσόδων από την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων της. Παράλληλα, ενισχύεται η αξιοπιστία της κυπριακής ΑΟΖ και δημιουργούνται προϋποθέσεις για την ανάπτυξη και άλλων κοιτασμάτων, αφού η διαδρομή προς την αγορά παύει να αποτελεί άλυτο γρίφο. Χρειάζεται όμως αυτοσυγκράτηση. Τα έσοδα δεν θα αρχίσουν αύριο, ούτε σημαίνει η απόφαση ότι θα μειωθεί αυτομάτως η τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος στην Κύπρο. Άλλο η εξαγωγή και άλλο η τροφοδοσία της εγχώριας αγοράς, που ακόμα καίει μαζούτ.
Το σημαντικότερο κέρδος ωστόσο, είναι πολιτικό. Η Κύπρος μετατρέπεται από χώρα που διαθέτει αποθέματα σε χώρα παραγωγής και εξαγωγής ενέργειας. Αυτή η διαφορά μετρά στις διεθνείς σχέσεις. Τα δικαιώματα αποκτούν ισχυρότερο βάρος όταν πάνω τους στηρίζονται επενδύσεις δισεκατομμυρίων, υποδομές και συμβάσεις μεγάλων ευρωπαϊκών εταιρειών, όπως η Eni και η Total.
Η Ευρώπη, άλλωστε, έχει νομοθετήσει τη σταδιακή και οριστική έξοδο του ρωσικού φυσικού αερίου από την αγορά της. Η εξάρτηση από τη Ρωσία μειώθηκε από το 45% των ευρωπαϊκών εισαγωγών στο 12% το 2025, ενώ απομένουν περίπου 35 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως που πρέπει να αντικατασταθούν, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ο «Κρόνος» δεν μπορεί μόνος του να καλύψει το κενό, αλλά προσφέρει μια κοντινή, ευρωπαϊκή και πολιτικά ασφαλέστερη πηγή και κάθε κυβικό μέτρο που δεν αγοράζεται από τη Ρωσία σημαίνει λιγότερα χρήματα για τη χρηματοδότηση της εισβολής στην Ουκρανία.
Η συνεργασία με την Αίγυπτο αποκτά επίσης σταθερή υπόσταση. Η Λευκωσία χρειάζεται τις αιγυπτιακές υποδομές και το Κάϊρο χρειάζεται κυπριακό αέριο για να επαναφέρει σταθερές εξαγωγές από τη Νταμιέτα. Πρόκειται για αμοιβαίο συμφέρον, το οποίο αντέχει περισσότερο από τις διπλωματικές φιλοφρονήσεις των τριμερών συναντήσεων.
Αυτό λειτουργεί αποτρεπτικά απέναντι στις τουρκικές παρεμβολές. Η Άγκυρα παρενόχλησε στο παρελθόν τις γεωτρήσεις και το 2018 τουρκικά πολεμικά πλοία σταμάτησαν το γεωτρύπανο που χρησιμοποιούσε η Eni στο τεμάχιο 3. Σήμερα, οποιαδήποτε νέα παρέμβαση δεν θα στρέφεται μόνο κατά της Κύπρου. Θα πλήττει συμφέροντα της Αιγύπτου, της Ιταλίας, της Γαλλίας και της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας.
Οι αγωγοί, βεβαίως, δεν είναι πολεμικά πλοία και τα συμβόλαια δεν διαθέτουν πυραύλους, δημιουργούν όμως κόστος για όποιον επιχειρήσει να τα ανατρέψει και στην Ανατολική Μεσόγειο, που η ισχύς συχνά προηγείται του δικαίου, αυτό λαμβάνεται σοβαρά υπόψιν.
