Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες στην Έκθεση Καλών Υπηρεσιών προτρέπει τους ηγέτες των δύο κοινοτήτων να αξιοποιήσουν «το παρόν παράθυρο ευκαιρίας για πρόοδο», το οποίο, όπως αναφέρει, «δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο», ενώ καταγράφει ως θετικό την εντατικοποίηση του διαλογου.
Επαναλαμβάνει επίσης, μεταξύ άλλων, τη σημασία της προσέγγισης της διαδικασίας διαλόγου «με πνεύμα ανοιχτό, ευελιξίας και συμβιβασμού», καθώς και την ανάγκη οι πλευρές να επιδείξουν «την αναγκαία πολιτική βούληση και δέσμευση».
Ο ΓΓ ΟΗΕ καταγράφει ως θετική εντατικοποίηση του διαλόγου μεταξύ των δύο ηγετών, αλλά προειδοποιεί ότι, χωρίς εφαρμογή των συμφωνημένων πρωτοβουλιών οικοδόμησης εμπιστοσύνης και χωρίς επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων, «μια διαρκής λύση μπορεί να συνεχίσει να παραμένει άπιαστη».
Στις παρατηρήσεις του, ο Γενικός Γραμματέας αναφέρει ότι «η εντατικοποίηση του διαλόγου μεταξύ των Ελληνοκύπριων και Τουρκοκύπριων ηγετών, κατά την περίοδο αναφοράς, παραμένει θετική». Όπως σημειώνει, αυτό «καταδεικνύει τη δέσμευση τους να οικοδομήσουν μια σχέση βασισμένη στην εμπιστοσύνη και να βρουν έναν δρόμο προς τα εμπρός στο Κυπριακό».
Ο ίδιος δηλώνει «ότι έχει ενθαρρυνθεί» από τη συμφωνία επί του πλαισίου για τη δημιουργία συμβουλευτικού σώματος για τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην ειρηνευτική διαδικασία. Τη χαρακτηρίζει «σημαντικό βήμα», όπως είχε ζητηθεί από το Συμβούλιο Ασφαλείας και από τους ίδιους τους Κυπρίους, προς «μια πιο συμπεριληπτική ειρηνευτική διαδικασία, όπου το κοινό παραμένει ενημερωμένο και εμπλεκόμενο».
Παρά τη θετική αυτή αναφορά, ο Γενικός Γραμματέας υπογραμμίζει ότι «αρκετές πρωτοβουλίες οικοδόμησης εμπιστοσύνης που συμφωνήθηκαν τον Μάρτιο και τον Ιούλιο του 2025 παραμένουν ανεφάρμοστες», μεταξύ των οποίων και το άνοιγμα πρόσθετων σημείων διέλευσης. Η εφαρμογή τους, σημειώνει, «θα βελτίωνε την καθημερινή ζωή των Κυπρίων» και θα αποδείκνυε «με συγκεκριμένο τρόπο ότι οι πλευρές διαθέτουν την πολιτική βούληση να σημειώσουν πρόοδο».
Ο Γενικός Γραμματέας καλεί τους ηγέτες να συνεχίσουν την «εποικοδομητική εμπλοκή» μεταξύ τους και με την Προσωπική του Απεσταλμένη, με στόχο την επανέναρξη διαπραγματεύσεων που θα οδηγήσουν σε «διαρκή και συνολική διευθέτηση». Τους προτρέπει να αξιοποιήσουν «το παρόν παράθυρο ευκαιρίας για πρόοδο», το οποίο, όπως τονίζει, «δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο».
Στην ίδια κατεύθυνση, καλεί τις δύο πλευρές να εμπλακούν «με αποφασιστικότητα για να οικοδομήσουν ένα κοινό μέλλον», καταλήγοντας σε συμφωνία που θα λαμβάνει υπόψη «τα συμφέροντα και τα δικαιώματα όλων των Κυπρίων». Επαναλαμβάνει επίσης τη σημασία της προσέγγισης της διαδικασίας διαλόγου «με πνεύμα ανοιχτό, ευελιξίας και συμβιβασμού», καθώς και την ανάγκη οι πλευρές να επιδείξουν «την αναγκαία πολιτική βούληση και δέσμευση».
Όπως αναφέρει βασίζεται στη συνεχή υποστήριξη των εγγυητικών δυνάμεων και της ευρύτερης διεθνούς κοινότητας, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
O κ. Γκουτέρες τονίζει ότι “η ασταθής κατάσταση στη Μέση Ανατολή προσέλκυσε σημαντική προσοχή από την κοινή γνώμη, μεταξύ άλλων και σε σχέση με την ανάπτυξη σημαντικών ξένων στρατιωτικών δυνάμεων εντός και γύρω από την Κύπρο, προκαλώντας κάποια ένταση μεταξύ των πλευρών”.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη συμμετοχή γυναικών, νέων και υποεκπροσωπούμενων ομάδων. Ο Γενικός Γραμματέας τονίζει ότι η εφαρμογή της ατζέντας «γυναίκες, ειρήνη και ασφάλεια» και της ατζέντας «νέοι, ειρήνη και ασφάλεια», καθώς και η συμμετοχή γυναικών, θρησκευτικών μειονοτήτων, νέων και ατόμων με αναπηρία στην ειρηνευτική διαδικασία, είναι «κρίσιμη».
Επαινεί τις δύο πλευρές για τη διατήρηση ισότιμης εκπροσώπησης φύλων στις τεχνικές επιτροπές και καλεί εκ νέου τους ηγέτες να εφαρμόσουν το Σχέδιο Δράσης του Απριλίου 2022 για την «πλήρη, ίση και ουσιαστική συμμετοχή των γυναικών» στη διαδικασία διευθέτησης.
Για τις τεχνικές επιτροπές, ο Γενικός Γραμματέας δηλώνει ικανοποιημένος που «συνέχισαν να αξιοποιούν την αυξημένη σημασία τους», υπογραμμίζοντας την «προστιθέμενη αξία» του έργου τους και τη συμβολή τους στην ενίσχυση του διαλόγου και της ειρηνευτικής προσπάθειας. Καλεί, ωστόσο, τους δύο ηγέτες να στηρίξουν την πρόοδο σε τομείς όπως η εκπαίδευση, η διαχείριση κρίσεων και το περιβάλλον. Επαναλαμβάνει ότι η εκπαίδευση είναι σημαντική για να εμπεδωθούν «η συμφιλίωση, η συγχώρεση και η συνεργασία» μεταξύ των παιδιών σχολικής ηλικίας.
Ο Γενικός Γραμματέας αναφέρεται και στον αθλητισμό, σημειώνοντας ότι, αν και παραμένει «ανεπαρκώς αξιοποιημένος» ως εργαλείο συμφιλίωσης και οικοδόμησης εμπιστοσύνης, ιδίως μεταξύ των νέων, έχει δείξει «μοναδική ικανότητα να φέρνει κοντά άτομα που διαφορετικά ίσως να μην αλληλεπιδρούσαν».
Ωστόσο, η έκθεση περιλαμβάνει και σαφή προειδοποίηση για τις μονομερείς ενέργειες εντός και γύρω από τη νεκρή ζώνη. Ο Γενικός Γραμματέας δηλώνει ότι παραμένει «βαθιά ανήσυχος» για τις ενέργειες και των δύο πλευρών, καθώς και για την έλλειψη προόδου σε μέτρα αποκλιμάκωσης.
Όπως αναφέρει, οι ενέργειες αυτές «υπονομεύουν το στρατιωτικό στάτους κβο της περιοχής, την ακεραιότητα της νεκρής ζώνης και την εντολή του Συμβουλίου Ασφαλείας» και «δεν συμβάλλουν στην ευρύτερη ειρηνευτική διαδικασία».
Για τα Βαρώσια, επαναλαμβάνει ότι συνεχίζει να παρακολουθεί την κατάσταση στην περίκλειστη περιοχή και τονίζει ότι «η θέση των Ηνωμένων Εθνών για τα Βαρώσια παραμένει αμετάβλητη», συμπεριλαμβανομένης της ανάγκης συμμόρφωσης με τα Ψηφίσματα 550 και 789 του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Στο ζήτημα των σημείων διέλευσης, ο Γενικός Γραμματέας καλεί εκ νέου τους δύο ηγέτες «να εξετάσουν τρόπους υπέρβασης των αδιεξόδων» γύρω από το άνοιγμα νέων διελεύσεων. Καλεί επίσης τις δύο πλευρές να συνεργαστούν για τη διευκόλυνση της διακίνησης ανθρώπων και αγαθών μέσω των υφιστάμενων σημείων. Αναφέρει ειδικά ότι τα πλήρη οφέλη από την επέκταση του σημείου διέλευσης Αγίου Δομετίου/Μετεχάν θα εξαρτηθούν από την επαρκή στελέχωση για ελέγχους εγγράφων και υπηρεσίες, όπως είχαν συμφωνήσει οι ηγέτες στις 11 Δεκεμβρίου 2025.
Παράλληλα, καλεί σε πλήρη εφαρμογή του Κανονισμού της Πράσινης Γραμμής, ώστε να αυξηθεί ο όγκος του ενδοκυπριακού εμπορίου και της συνεργασίας μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Χαιρετίζει, ωστόσο, το γεγονός ότι οι δύο ηγέτες συμφώνησαν να συνεργαστούν σε άλλα σημαντικά ζητήματα που επηρεάζουν την οικονομία και το εμπόριο.
Η έκθεση χαιρετίζει επίσης τη συμφωνία των ηγετών της 8ης Μαΐου για εργασία επί αρχικού σχεδίου για τη διεξαγωγή θρησκευτικών λειτουργιών. Ο Γενικός Γραμματέας σημειώνει ότι οι θρησκευτικοί ηγέτες υπήρξαν στο παρελθόν «ισχυρή κοινή φωνή προς την ειρήνη» και υπέρ του διαλόγου μεταξύ των δύο κοινοτικών ηγετών και των προσπαθειών των Ηνωμένων Εθνών. Τους ενθαρρύνει να συνεργαστούν προς «μια κοινή προσέγγιση» σε ζητήματα σημασίας για ολόκληρο το νησί.
Στα σημαντικά γεγονότα της περιόδου, η έκθεση αναφέρει ότι ο Γενικός Γραμματέας συνέχισε τις επαφές του για ειρηνική επίλυση του Κυπριακού, συναντώντας χωριστά τον Ελληνοκύπριο ηγέτη Νίκο Χριστοδουλίδη και τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Έρχιουρμαν. Η Προσωπική του Απεσταλμένη, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, «εντατικοποίησε τις προσπάθειές της» για να στηρίξει τους Κυπρίους «να βρουν έναν δρόμο προς τα εμπρός» και να φθάσουν σε διαπραγματευμένη λύση.
Η κ. Ολγκίν επισκέφθηκε την Κύπρο τον Ιανουάριο και τον Ιούνιο του 2026. Κατά την επίσκεψη του Ιανουαρίου συναντήθηκε χωριστά με τους δύο ηγέτες και φιλοξένησε κοινή συνάντηση στις 28 Ιανουαρίου. Η έκθεση αναφέρει ότι τους ενθάρρυνε έντονα να υιοθετήσουν μέτρα που θα οικοδομούσαν εμπιστοσύνη και θα βελτίωναν την καθημερινότητα των Κυπρίων. Τον Ιούνιο, συναντήθηκε δύο φορές με κάθε ηγέτη, καθώς και με πολιτικά κόμματα στον νότο μετά τις βουλευτικές εκλογές του Μαΐου 2026, εκπροσώπους των δύο ηγετών και άλλους εμπλεκόμενους.
Η Προσωπική Απεσταλμένη είχε επίσης επαφές με τους Υπουργούς Εξωτερικών της Τουρκίας και της Ελλάδας, στην Άγκυρα και στην Αθήνα, αντίστοιχα, καθώς και με ανώτερους αξιωματούχους του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Πολιτειών. Στις επαφές της με την Ύπατη Εκπρόσωπο/Αντιπρόεδρο Κάγια Κάλας, υπογράμμισε «την ανάγκη να εμπλακούν οι νέοι Κύπριοι στη δυναμική και στις πραγματικότητες του νησιού» και τη σημασία της στήριξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα.
Η έκθεση καταγράφει επίσης ότι οι δύο ηγέτες συναντήθηκαν διμερώς, υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, τρεις επιπλέον φορές κατά την περίοδο αναφοράς, συνεχίζοντας τη «σημαντικά υψηλότερη συχνότητα συναντήσεων» που άρχισε στα τέλη του προηγούμενου έτους μετά την ανάληψη καθηκόντων από τον κ. Έρχιουρμαν. Επιπλέον, πραγματοποιήθηκαν 26 συναντήσεις των εκπροσώπων των δύο ηγετών.
Από τις δέκα πρωτοβουλίες οικοδόμησης εμπιστοσύνης που συμφωνήθηκαν στις συναντήσεις διευρυμένου σχήματος τον Μάρτιο και τον Ιούλιο του 2025, οι πλευρές προχώρησαν στο συμβουλευτικό σώμα για την κοινωνία των πολιτών, στην αποκατάσταση κοιμητηρίων και στη δημιουργία Τεχνικής Επιτροπής για τη νεολαία. Αντιθέτως, «δεν υπήρξαν σημαντικές εξελίξεις» ως προς το άνοιγμα νέων σημείων διέλευσης, την αποναρκοθέτηση, τη δημιουργία ηλιακού πάρκου στη νεκρή ζώνη, την ανταλλαγή έργων τέχνης και τεχνουργημάτων ή τις περιβαλλοντικές πρωτοβουλίες.
Στο πλαίσιο και το υπόβαθρο της έκθεσης, σημειώνεται ότι η κατάσταση στη νεκρή ζώνη παρέμεινε εύθραυστη, ιδίως στο οροπέδιο της Πύλας. Η έξαρση αφθώδους πυρετού στα ζώα αποτέλεσε επίσης «μείζον ζήτημα» που επηρέασε και τις δύο κοινότητες και τις δικοινοτικές σχέσεις, με ανταλλαγή κατηγοριών για τα μέτρα αντιμετώπισης και διαμαρτυρίες κτηνοτρόφων.
Η Κυπριακή Δημοκρατία, αναφέρεται, ανέλαβε την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης την 1η Ιανουαρίου 2026 για έξι μήνες. Η έκθεση σημειώνει ως αξιοσημείωτο ότι οι ηγέτες συνέχισαν να συναντώνται τακτικά κατά την περίοδο αυτή, σε αντίθεση με το 2012, όταν η Κυπριακή Δημοκρατία είχε αναλάβει για τελευταία φορά την Προεδρία του Συμβουλίου. Σημειώνεται επίσης ότι στον νότο πραγματοποιήθηκαν βουλευτικές εκλογές στις 24 Μαΐου.
Ως προς την αποστολή των Καλών Υπηρεσιών, η έκθεση αναφέρει ότι προώθησε επαφές εντός του νησιού, συνεργασία και οικοδόμηση εμπιστοσύνης, πραγματοποιώντας 128 συναντήσεις με εκπροσώπους των ηγετών, πολιτικά κόμματα, θρησκευτικούς ηγέτες, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, γυναίκες και νέους, την Ευρωπαϊκή Ένωση, την Παγκόσμια Τράπεζα, τη διπλωματική κοινότητα και ανώτερους αξιωματούχους κρατών-μελών.
Η αυξημένη δέσμευση των δύο ηγετών ενίσχυσε το έργο των τεχνικών επιτροπών. Κατά την περίοδο αναφοράς πραγματοποιήθηκαν 174 συναντήσεις στο σύνολο των 13 τεχνικών επιτροπών, υπό την αιγίδα της αποστολής και με την υποστήριξη της ΟΥΝΦΙΚΥΠ. Πιο ενεργές ήταν οι επιτροπές για τα σημεία διέλευσης, την πολιτιστική κληρονομιά, τον πολιτισμό, τα οικονομικά και εμπορικά θέματα, την υγεία και τη νεολαία.
Η Τεχνική Επιτροπή για τα Σημεία Διέλευσης πραγματοποίησε εκδήλωση για την ολοκλήρωση της πολυαναμενόμενης επέκτασης του σημείου Αγίου Δομετίου/Μετεχάν στη Λευκωσία. Το έργο, που υλοποιήθηκε από το Πρόγραμμα Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, πρόσθεσε λωρίδες, θαλάμους, πεζόδρομο και χώρο για ηλιακό φωτισμό και πράσινο.
Η Τεχνική Επιτροπή για την Πολιτιστική Κληρονομιά συνέχισε το πρόγραμμα κοιμητηρίων, με εργασίες αποκατάστασης και συντήρησης για περίπου 70 κοιμητήρια να έχουν ολοκληρωθεί, να βρίσκονται σε εξέλιξη ή να προετοιμάζονται. Η επιτροπή προώθησε επίσης την ψηφιακή πολιτιστική κληρονομιά με τρισδιάστατη ανακατασκευή και εικονική πραγματικότητα, με στόχο την ενίσχυση της πρόσβασης, τη συμμετοχή των νέων και τη διαγενεακή μάθηση.
Η Τεχνική Επιτροπή για τον Πολιτισμό διοργάνωσε την έκθεση «Through Ordinary Eyes», με φωτογραφίες της καθημερινής ζωής και των εμπειριών ανθρώπων και από τις δύο πλευρές της διαίρεσης στη Λευκωσία.
Η Τεχνική Επιτροπή για τα Οικονομικά και Εμπορικά Θέματα επέβλεψε πιλοτική ανταλλαγή φθαρμένων χαρτονομισμάτων ευρώ που βρίσκονταν στον βορρά με νέα, συνολικού ύψους 2 εκατομμυρίων ευρώ, ενώ διοργάνωσε εκδήλωση για γυναίκες επιχειρηματίες.
Η Τεχνική Επιτροπή για την Ισότητα των Φύλων επανεκκίνησε τις εργασίες της τον Ιανουάριο του 2026, μετά από παύση δραστηριότητας το 2025. Για την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας εξέδωσε κοινή δήλωση και βίντεο στα ελληνικά, τουρκικά και αγγλικά, τονίζοντας ότι η πλήρης και ισότιμη συμμετοχή των γυναικών στη δημόσια ζωή και στη λήψη αποφάσεων είναι ζωτικής σημασίας για την εμπιστοσύνη, τους ισχυρούς θεσμούς και τη διαρκή ειρήνη.
Η Τεχνική Επιτροπή για την Υγεία εξέτασε περιπτώσεις ασθενών και, μέσω της Υποεπιτροπής Κτηνιατρικών Υποθέσεων, παρακολούθησε την επιδημία αφθώδους πυρετού και συνέβαλε στη διασφάλιση της διαθεσιμότητας εμβολίων για ζώα προέλευσης ΕΕ σε ολόκληρο το νησί.
Η έκθεση επισημαίνει επίσης τη διάσταση της νεολαίας. Ο Γενικός Γραμματέας σημειώνει ότι η αυξημένη προβολή της ατζέντας για τη νεολαία, την ειρήνη και την ασφάλεια ήταν «αξιοσημείωτη», καθιστώντας την τρέχουσα διαδικασία διαλόγου «πιο περιεκτική και ευαίσθητη στις απόψεις των νέων». Η Τεχνική Επιτροπή για τη Νεολαία διοργάνωσε εκδήλωση με θέμα την ψυχική υγεία και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι νέοι σε ολόκληρο το νησί, επισκέφθηκε θεσμικά όργανα της ΕΕ στις Βρυξέλλες και έθεσε το θέμα του «αθλητισμού για την ειρήνη» στις συζητήσεις της.
Ο Γενικός Γραμματέας δηλώνει ότι παραμένει δεσμευμένος στη διατήρηση επαφής και διαλόγου με τις πλευρές και τις εγγυήτριες δυνάμεις, «σε αναζήτηση ενός δρόμου προς μια ειρηνική διευθέτηση», καθοδηγούμενος από τα σχετικά Ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας.
“Καλώ τις εν λόγω χώρες να συνεχίσουν να συμμετέχουν εποικοδομητικά στις εν εξελίξει προσπάθειες, αναγνωρίζοντας πλήρως τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν στην ειρηνευτική διαδικασία της Κύπρου” τονίζει.
Ο κ. Γκουτέρες τονίζει ότι, αν και έχει ενθαρρυνθεί από την εφαρμογή ορισμένων πρωτοβουλιών οικοδόμησης εμπιστοσύνης, αυτές «δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τις διαπραγματεύσεις που αποσκοπούν σε συνολική διευθέτηση».
Ο ίδιος καταλήγει εκφράζοντας την πεποίθηση ότι «μια διαρκής λύση έχει τη δυνατότητα να ενισχύσει την ασφάλεια, την ευημερία και την ανάπτυξη», επιτρέποντας στις δύο κοινότητες «να ζήσουν μαζί σε ένα περιβάλλον ανεκτικότητας, αλληλεγγύης και σεβασμού».
“Η Προσωπική μου Απεσταλμένη και εγώ θα παραμείνουμε στη διάθεση των μερών” αναφέρει ο ΓΓ ΟΗΕ.
Πηγή: ΚΥΠΕ
