Του Πατριάρχη
Η χθεσινή ομιλία του Βασιλιά Καρόλου στο Αμερικανικό Κογκρέσο είχε ιστορικό χαρακτήρα, αλλά δεν είχε μουσειακή αξία. Δεν ήταν μια τελετουργική υπόκλιση στη λεγόμενη «ειδική σχέση» Λονδίνου και Ουάσιγκτον, με αρκετή χρυσόσκονη ώστε να περάσει απαρατήρητη η ουσία. Ήταν μια προσεκτικά διατυπωμένη, αλλά καθόλου άνευρη υπενθύμιση προς την Αμερική του Ντόναλντ Τραμπ ότι οι συμμαχίες δεν λειτουργούν α λα καρτ. Δεν είναι μπουφές ξενοδοχείου που παίρνεις το χαβιάρι και αφήνεις τα λαχανικά στους αφελείς Ευρωπαίους.
Ο Κάρολος, με τη θεσμική ψυχραιμία που επιβάλλει ο ρόλος του, είπε πως το άρθρο 5 του Βορειοατλαντικού Συμφώνου δεν είναι διακοσμητικό κείμενο. Είναι η καρδιά της συλλογικής άμυνας και η μοναδική φορά που ενεργοποιήθηκε στην ιστορία του ΝΑΤΟ ήταν μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, προς όφελος των Ηνωμένων Πολιτειών. Αυτό επιβεβαιώνει και το ίδιο το ΝΑΤΟ, σημειώνοντας ότι το άρθρο 5 εφαρμόστηκε για πρώτη και μοναδική φορά μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις κατά των ΗΠΑ.
Η υπενθύμιση αυτή δεν ήταν ευγενική, όσο κι αν ειπώθηκε με βασιλικό λεξιλόγιο. Ήταν πολιτικό καρφί, γιατί σήμερα η χώρα που ζητά στήριξη δεν είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες, είναι η Ουκρανία, η οποία δεν ζητά ελεημοσύνη. Ζητά να μη μετατραπεί η ευρωπαϊκή ασφάλεια σε πεδίο δοκιμών του ρωσικού αναθεωρητισμού και μάλιστα έστω και αργά σε αυτό το καλάθι μπαίνει και η Τουρκία.
Η στήριξη προς το Κίεβο αφορά την Ευρώπη, αφορά το ΝΑΤΟ και αφορά την αξιοπιστία της Δύσης. Αν η Ρωσία επιβραβευθεί για την εισβολή, τότε το μήνυμα δεν θα φτάσει μόνο στη Μόσχα. Θα φτάσει στην Τεχεράνη, στο Πεκίνο, στην Άγκυρα και σε κάθε ηγεσία που πιστεύει πως τα σύνορα είναι προσωρινά και μπορούν να αλλάζουν όπως βολεύει την χώρα που δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει βία.
Την ίδια στιγμή, στην Ουάσιγκτον η αποχώρηση από τη χρηματοδότηση της ουκρανικής άμυνας παρουσιάζεται ως επίτευγμα. Ο Αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι ο τερματισμός της αμερικανικής χρηματοδότησης για την πολεμική προσπάθεια της Ουκρανίας αποτελεί «βασικό επίτευγμα» της κυβέρνησης Τραμπ. Αν αυτό θεωρείται επίτευγμα, τότε η Μόσχα δεν χρειάζεται ιδιαίτερα ικανή διπλωματία. Της αρκεί να περιμένει την επόμενη αμερικανική αυτοϋπονόμευση.
Το ακόμη πιο παράδοξο είναι ότι η ίδια Ουάσιγκτον που ζητά από την Ευρώπη να πληρώνει μόνη της την ασφάλειά της, διαμαρτύρεται όταν οι Ευρωπαίοι δεν σπεύδουν με ενθουσιασμό στον πόλεμο με το Ιράν. Εδώ πλέον η λογική σηκώνει τα χέρια ψηλά. Η Αμερική θέλει συμμάχους όταν χρειάζεται στήριξη στη Μέση Ανατολή, αλλά κουράζεται από τους συμμάχους όταν αυτοί ζητούν συνέπεια απέναντι στη Ρωσία.
Ο Κάρολος δεν έκανε κομματική παρέμβαση, αλλά έκανε κάτι πιο ενοχλητικό για τον Τραμπ. Του θύμισε την ιστορία. Η ιστορία για έναν ανιστόρητο ηγέτη είναι πρόβλημα το οποίο δεν μπορεί να το ξεπεράσει κάνοντας δηλώσεις για την Ουκρανία, εννοώντας το Ιράν, χωρίς να τολμά να τον διακόψει κάποιος και να του υποδείξει την γκάφα. Στην ομιλία του, ο Βρετανός μονάρχης μίλησε για τη σημασία του ΝΑΤΟ, της συνεργασίας και της συνέχισης της στήριξης προς την Ουκρανία, σε μια στιγμή κατά την οποία οι διατλαντικές σχέσεις δοκιμάζονται σοβαρά.
Το μήνυμα προς την Ευρώπη είναι εξίσου καθαρό. Δεν μπορεί να περιμένει πάντα από την Ουάσιγκτον να θυμάται τον ρόλο της. Το μήνυμα όμως αφορά και το Λονδίνο που υπονόμευσε την ευρωπαϊκή ενότητα. Απαιτείται στρατηγική αυτονομία γιατί είναι ανάγκη. Αυτονομία δεν σημαίνει απομάκρυνση από τη Δύση. Σημαίνει ενίσχυση της Δύσης, ώστε να μη μετατρέπεται κάθε αμερικανική εκλογή σε υπαρξιακή αγωνία για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Η ομιλία Καρόλου θα μείνει ιστορική γιατί είπε, με βρετανική ψυχραιμία και ελάχιστη διάθεση για τυπικότητες, το αυτονόητο. Οι συμμαχίες δεν είναι μηχανισμός εξυπηρέτησης της ισχυρότερης χώρας, αλλά είναι δέσμευση και όποιος τις επικαλείται όταν τις έχει ανάγκη, δεν μπορεί να τις περιφρονεί όταν τις κινδυνεύουν οι άλλοι.
