Του Πατριάρχη
Οι σκηνές στο γήπεδο με το πανό κατά του Φειδία Παναγιώτου ήταν μια άθλια στιγμή για τον δημόσιο βίο. Η αγανάκτηση δεν νομιμοποιεί τον προπηλακισμό, ούτε η κερκίδα είναι δικαστήριο. Σε μια δημοκρατία η άποψη (ακόμα και η λανθασμένη) αντιμετωπίζεται με αντίλογο, στοιχεία ή απαξίωση. Αν υπήρξαν απειλές, οφείλουν να καταγγελθούν και η αστυνομία να πράξει τα δέοντα, κάτι που ήδη κάνει. Διαφορετικά, χαρίζουμε χώρο στους φωνακλάδες και μειώνουμε την ίδια την σημασία της διαφωνίας.
Όμως η άλλη όψη του νομίσματος, δεν βελτιώνει την εικόνα για τον ίδιο τον Φειδία. Όταν ένας ευρωβουλευτής (έστω και αν είναι της «σοβαρότητας» του Φειδία) επικαλείται την «αναζήτηση της αλήθειας» για ένα ευαίσθητο ιστορικό θέμα, έχει υποχρέωση να αντιληφθεί την ευθύνη του.
Δεν παίζεις με την Ιστορία σαν να είναι τηλεπαιχνίδι. Δεν αναλώνεσαι σε μια πρόχειρη κουβέντα με έναν δημοσιογράφο που ανέλαβε αυτοβούλως τον ρόλο του Ηρόδοτου ή του Θουκυδίδη. Ο Γρηγόρης Αυξεντίου δεν είναι κλικ, είναι κεφάλαιο του αγώνα της ΕΟΚΑ και της νεότερης κυπριακής ιστορίας. Για να μιλήσεις σοβαρά για το πως θυσιάστηκε χρειάζονται αρχεία, μαρτυρίες, συγκρίσεις πηγών, αντιπαραβολή με τα έγγραφα της αποικιακής διοίκησης, μελέτη της βιβλιογραφίας. Αυτό λέγεται επιστημονική μέθοδος, όχι «κουβέντα να περάσει η ώρα».
Η «διευκρίνιση» που έκανε χθες ο Μιχάλης Μιχαήλ, με την ανάρτηση του στα ΜΚΔ, ήταν επιεικώς ατελής. Δεν παρουσίασε κανένα νέο τεκμήριο, καμία τεκμηριωμένη κρίση και το μόνο που επιδίωξε ήταν να αφήσει το κόμμα του έξω από αυτή την ιστορία. Αν πράγματι δέχθηκε απειλές, να προσφύγει στις αρχές, αλλά η ουσία δεν αλλάζει, αφού η συζήτηση στήθηκε πάνω στην άμμο.
Το χειρότερο είναι ότι σπρώχνουμε την κοινωνία σε έναν τεχνητό διχασμό. Από τη μια, οι «αγανακτισμένοι» που φωνάζουν στα γήπεδα και από την άλλη, όσοι παριστάνουν τους ιστορικούς χωρίς να είναι. Είναι σαν να συζητούν δυο ερασιτέχνες για θεραπεία καρκίνου επειδή είδαν ένα βίντεο. Η σοβαρότητα απαιτεί να γνωρίζεις τα όριά σου. Ένας ευρωβουλευτής έχει θεσμική φωνή και όταν τη χρησιμοποιεί επιπόλαια, δίνει νομιμοποίηση σε θεωρίες που δεν αντέχουν σε στοιχειώδη έλεγχο. Όταν επιλέγει ως συνομιλητή έναν κομματικά τοποθετημένο δημοσιογράφο, απέναντι στον αγώνα της ΕΟΚΑ, ξέρει – ή οφείλει να ξέρει – ότι εισάγει προκατάληψη εκεί που χρειάζεται νηφαλιότητα.
Το ζητούμενο δεν είναι να αποστειρώσουμε τον δημόσιο διάλογο από αμφισβητήσεις.
Αντίθετα. Ο ουσιαστικός έλεγχος, η έρευνα, οι δύσκολες ερωτήσεις είναι οξυγόνο της δημοκρατίας. Το ζητούμενο είναι να μιλάμε με στοιχεία, όχι με εντυπώσεις. Αν ο Φειδίας Παναγιώτου θέλει πράγματι να «αναζητήσει την αλήθεια», ας καλέσει σε μια δημόσια συζήτηση, ιστορικούς, ακαδημαϊκούς και επιστήμονες ερευνητές, με ανοιχτές πηγές και τεκμήρια. Κι αν κάποιος έχει νέα δεδομένα, ας τα καταθέσει. Πλήρη, ελέγξιμα, χωρίς πολιτικές παρωπίδες.
Η Ιστορία είναι αυστηρή. Δεν σηκώνει ευκολίες, συνθήματα και βιαστικά συμπεράσματα. Στη μνήμη των ανθρώπων που έστησαν τη ζωή τους απέναντι σε μια αυτοκρατορία, χρωστάμε ακρίβεια, μέτρο και σοβαρότητα, αλλιώς θα μείνουμε με τα πανό, τις φωνές και την κενότητα. Και αυτό, πράγματι, είναι ντροπή. Όχι για τον Φειδία αλλά για όλους μας, που αφήσαμε να δημιουργηθεί αυτό το είδος εκπροσώπου 70.000 πολιτών.
