Πτώση στις τιμές του πετρελαίου
Σε εύθραυστη αναμονή βρίσκεται η Μέση Ανατολή, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες διατήρησαν για δεύτερη νύχτα την αναστολή των επιθέσεων εναντίον ιρανικών στόχων, έπειτα από 13 συνεχόμενες νύχτες αμερικανικών βομβαρδισμών. Η Τεχεράνη απάντησε σταματώντας τις επιθέσεις που χαρακτήριζε «αντίποινα» εναντίον αμερικανικών βάσεων και συμμάχων στην περιοχή.
Η εξέλιξη αποτελεί την πρώτη ουσιαστική ένδειξη αποκλιμάκωσης έπειτα από σχεδόν δύο εβδομάδες αναζωπύρωσης της σύγκρουσης. Ωστόσο, τόσο η Ουάσινγκτον όσο και η Τεχεράνη αποφεύγουν να μιλήσουν για κατάπαυση του πυρός ή για δεσμευτική συμφωνία.
Ο Αμερικανός πρεσβευτής στον ΟΗΕ, Μάικ Γουόλτς, δήλωσε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) αποφάσισε να δώσει «χώρο» στις διπλωματικές προσπάθειες, ξεκαθαρίζοντας παράλληλα ότι δεν αποκλείεται η στρατιωτική επιλογή. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Αμερικανός πρόεδρος εξακολουθεί να διατηρεί «όλες τις επιλογές στο τραπέζι», σε περίπτωση που οι διαπραγματεύσεις δεν οδηγήσουν σε αποτέλεσμα.
Ιρανική παύση είναι υπό όρους
Από την πλευρά της, η Τεχεράνη εμφανίζεται έτοιμη να διατηρήσει την αναστολή των επιθέσεων όσο οι ΗΠΑ δεν επαναλαμβάνουν τα πλήγματα κατά του Ιράν. Ιρανός αξιωματούχος περιέγραψε τη στάση της χώρας ως πολιτική «επίθεση αντί επίθεσης»: εφόσον σταματούν οι αμερικανικές επιχειρήσεις, σταματούν και οι ιρανικές ενέργειες.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού στρατού Μοχαμάντ Ακραμίνια δήλωσε ότι η στρατηγική του Ιράν ήταν εξαρχής ανταποδοτική και ότι οι επιχειρήσεις ανεστάλησαν μετά τη διακοπή των αμερικανικών επιθέσεων. Την ίδια στιγμή, Ιρανοί αξιωματούχοι αντιμετωπίζουν με επιφυλακτικότητα τις προθέσεις της Ουάσινγκτον, φοβούμενοι ότι η παύση μπορεί να είναι προσωρινός τακτικός ελιγμός και όχι πραγματική αλλαγή στρατηγικής.
Επιφυλάξεις στο εσωτερικό της κυβέρνησης Τραμπ
Πίσω από την απόφαση του Τραμπ φαίνεται ότι βρίσκεται και ένας έντονος προβληματισμός στο εσωτερικό της αμερικανικής πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας.
Σύμφωνα με το CNN, ο αντιπρόεδρος Τζ. Ντ. Βανς και ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων, στρατηγός Νταν Κέιν, προειδοποίησαν τον Αμερικανό πρόεδρο για τις συνέπειες μιας περαιτέρω κλιμάκωσης. Οι επιφυλάξεις τους αφορούν, μεταξύ άλλων, τη συνεχιζόμενη κατανάλωση αμερικανικών πυρομαχικών και αναχαιτιστικών συστημάτων, καθώς και τον κίνδυνο επέκτασης της σύγκρουσης σε ολόκληρη την περιοχή.
Παράλληλα, σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλούνται αμερικανικά και βρετανικά μέσα ενημέρωσης, ο επικεφαλής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, εκτίμησε ότι η εκστρατεία έχει πλησιάσει τα όρια της αποτελεσματικότητάς της. Οι περισσότεροι από τους προκαθορισμένους στόχους έχουν ήδη πληγεί και η συνέχιση των βομβαρδισμών, χωρίς συνολικότερη στρατιωτική κλιμάκωση, δεν θεωρείται ότι θα απέφερε ανάλογο επιχειρησιακό αποτέλεσμα.
Ο Τραμπ απέρριψε, πάντως, τις πληροφορίες περί περιορισμένων αποθεμάτων, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν περισσότερα πυρομαχικά από όσα χρειάζονται. Η δημόσια διάψευση δεν ακυρώνει τον προβληματισμό που, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, έχει εκφραστεί για τα αποθέματα συστημάτων Patriot και πυραύλων Tomahawk.
Το δύσκολο παζάρι για το Στενό του Ορμούζ
Στο επίκεντρο της διπλωματικής προσπάθειας βρίσκεται το Στενό του Ορμούζ, από όπου, υπό κανονικές συνθήκες, διέρχεται περίπου το 1/5 της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η επαναλειτουργία του στρατηγικού περάσματος αποτελεί άμεση προτεραιότητα για την Ουάσινγκτον, καθώς η παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας απειλεί να προκαλέσει νέα αναταραχή στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Η κατάσταση παραμένει, ωστόσο, εξαιρετικά επικίνδυνη. Την Κυριακή, το ιρανικό ημιεπίσημο πρακτορείο Tasnim μετέδωσε ότι πετρελαιοφόρο εξερράγη στο Στενό του Ορμούζ, αφού προσέκρουσε σε νάρκη. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, το πλοίο είχε παρεκκλίνει από τη θαλάσσια διαδρομή που έχουν ορίσει οι ιρανικές αρχές. Το πετρελαιοφόρο δεν κατονομάστηκε, ενώ δεν υπήρξε άμεσα επίσημη ανακοίνωση από την Τεχεράνη ούτε σαφής εικόνα για την κατάσταση του πληρώματος και την έκταση των ζημιών.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, Ιρανοί και Ομανοί αξιωματούχοι συνεχίζουν τις συνομιλίες για τη δημιουργία ενός μηχανισμού ασφαλούς ναυσιπλοΐας και για τη σταδιακή επαναλειτουργία του περάσματος. Η Τεχεράνη φέρεται να ζητεί ρόλο στον έλεγχο των πλοίων που διέρχονται, καθώς και οικονομικά ανταλλάγματα, όροι που παραμένει ασαφές εάν μπορούν να γίνουν αποδεκτοί από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους.
Παράλληλα, Ουάσινγκτον και Λονδίνο εξετάζουν τη διοργάνωση διεθνούς διάσκεψης για τη συγκρότηση πολυεθνικού μηχανισμού προστασίας της εμπορικής ναυσιπλοΐας και εκκαθάρισης των ναρκών. Η αμερικανική ναυτική παρουσία και ο αποκλεισμός ιρανικών λιμανιών παραμένουν σε ισχύ, γεγονός που δείχνει ότι η στρατιωτική πίεση συνεχίζεται, ακόμη και χωρίς νέους αεροπορικούς βομβαρδισμούς.
Στην Ουάσινγκτον ο Νετανιάχου
Καθοριστική θεωρείται η προγραμματισμένη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου στον Λευκό Οίκο την Τρίτη.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός έχει υποστηρίξει τη συνέχιση της στρατιωτικής πίεσης στο Ιράν, επιμένοντας ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνει αυστηρούς περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα και το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν. Η αμερικανική πλευρά εμφανίζεται αυτή τη στιγμή περισσότερο επικεντρωμένη στην αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ και στην αποτροπή μιας περιφερειακής ενεργειακής κρίσης.
Η συνάντηση θα δείξει εάν η Ουάσινγκτον θα επιμείνει στη διπλωματική παύση ή εάν οι πιέσεις του Ισραήλ θα οδηγήσουν σε νέα σκλήρυνση της αμερικανικής στάσης.
Ανακούφιση στην αγορά πετρελαίου
Η προσωρινή αποκλιμάκωση προκάλεσε άμεση αντίδραση στις ενεργειακές αγορές. Η τιμή του Brent έχει υποχωρήσει κατά 5,58%, στα 91,38 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI έχει σημειώσει πτώση 5,46%, στα 84,43 δολάρια.
Η πτώση αποτυπώνει την προσδοκία ότι μπορεί να αποφευχθεί μια γενικευμένη σύρραξη και να αποκατασταθεί σταδιακά η μεταφορά ενέργειας μέσω του Ορμούζ. Τα επίπεδα των τιμών παραμένουν, ωστόσο, ιδιαίτερα υψηλά, καθώς οι αγορές θεωρούν ότι μια και μόνο επίθεση μπορεί ανατρέψει και πάλι την κατάσταση.
Η παύση των επιχειρήσεων είναι συνεπώς περισσότερο ένα διπλωματικό τεστ παρά μια εκεχειρία. Οι επόμενες ημέρες -και κυρίως οι συνομιλίες για το Στενό του Ορμούζ και η συνάντηση του Τραμπ με τον Νετανιάχου- θα δείξουν εάν το προσωρινό «πάγωμα» των επιθέσεων μπορεί να μετατραπεί σε πολιτική διαδικασία ή εάν η Μέση Ανατολή θα επιστρέψει στον κύκλο βομβαρδισμών και αντιποίνων.
Πηγή: skai.gr
