Του Πατριάρχη
Όποιος κερδίσει τη μάχη της αφήγησης για το 2017 βάζει τους όρους της επόμενης μέρας. Οι τελευταίες δηλώσεις, Αναστασιάδη – Στυλιανίδη και Μαυρογιάννη δεν είναι απλώς μια προσωπική σύγκρουση. Είναι προσπάθεια να οριστεί ποιος στάθηκε στο πλαίσιο του ΓΓ του ΟΗΕ και ποιος όχι, ώστε αύριο να καθοριστεί το σημείο εκκίνησης σε περίπτωση νέων διαπραγματεύσεων. Το Κραν Μοντανά έκλεισε χωρίς συμφωνία και χωρίς επίσημη απόδοση ευθύνης από τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ. Αυτό το κενό γέννησε δύο ανταγωνιστικά αφηγήματα που ακόμη διεκδικούν νομιμοποίηση.
Το ζητούμενο δεν είναι να τσακωθούμε για τα πρόσωπα. Είναι να θυμίσουμε το ουσιώδες. Στις 30 Ιουνίου 2017 ο Αντόνιο Γκουτέρες παρουσίασε το γνωστό πλαίσιο των έξι πυλώνων, μια συνολική δέσμη αρχών για ασφάλεια, εγγυήσεις, εδαφικό, περιουσιακό, διακυβέρνηση και ισότιμη μεταχείριση. Η αποδοχή του ως βάση δεν ήταν λεπτομέρεια αλλά προϋπόθεση για στρατηγική συμφωνία. Αν σήμερα επικρατήσει η εντύπωση ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά κινήθηκε εντός των γραμμών αυτού του πλαισίου, θωρακίζεται ένας σαφέστερος διπλωματικός λόγος και περιορίζεται ο κίνδυνος να μας ζητηθούν πρόσθετες παραχωρήσεις για να επανορθωθούν δήθεν δικά μας λάθη. Αντιστρόφως, αν υιοθετηθεί η ιδέα ότι χάσαμε την ευκαιρία με ευθύνη μας, αύριο θα πληρώσουμε με πολιτικό τόκο.
Η συζήτηση έχει και ευρωπαϊκή διάσταση. Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι κράτος μέλος της ΕΕ. Η μόνιμη παρουσία κατοχικού στρατού και ένα καθεστώς εγγυήσεων δεν συνάδουν με το ευρωπαϊκό κεκτημένο και με την κοινή λογική ασφάλειας που μοιράζονται τα κράτη της Δύσης. Η προσήλωση στο πλαίσιο Γκουτέρες και στην κατάργηση εγγυήσεων δεν είναι εμμονή αλλά στοιχειώδης συμβατότητα με την ευρωπαϊκή μας θέση. Όσοι προσπαθούν να θολώσουν τα νερά μιλώντας για ισοβαρείς ευθύνες ή ανασύροντας παλιές θεωρίες περί τρίτων εγγυητών, αναπαράγουν ακριβώς το αφήγημα που βολεύει την Άγκυρα. Δεν είναι τυχαίο ότι κάθε ρωγμή στο εσωτερικό μέτωπο αμέσως αξιοποιείται για να παρουσιαστεί η Λευκωσία ως αναξιόπιστη συνομιλήτρια.
Οφείλουμε να δείξουμε ψυχραιμία και να ενθαρρύνουμε τη διαφάνεια. Αν υπάρχουν έγγραφα, σημειώσεις και πρακτικά που φωτίζουν τα κρίσιμα σημεία, ας τεθούν στο φως ώστε να κλείσει αυτό το κεφάλαιο εσωστρέφειας. Από εκεί και πέρα χρειάζεται πειθαρχία στο πολιτικό μήνυμα. Η διαρκής εξατομίκευση ευθυνών και οι βαριές κουβέντες μεταξύ των πρωταγωνιστών εκείνης της περιόδου, τρέφουν μια εσωστρέφεια που υπονομεύει την κοινή μας θέση. Δεν θα προχωρήσουμε αν κάθε φορά ανακυκλώνουμε τον ίδιο καβγά για το ποιος είπε τι σε ποιον διάδρομο της Ελβετίας. Θα προχωρήσουμε αν επαναβεβαιώσουμε με καθαρό λόγο τα αυτονόητα της πλευράς μας και αν επενδύσουμε συστηματικά στο ευρωπαϊκό μας κεφάλαιο.
Το αναμάσημα του 2017 εξυπηρετεί μόνο όταν στηρίζει μια ενιαία εθνική γραμμή, διαφορετικά γίνεται ψαλίδι που ψαλιδίζει αξιοπιστία μας. Η Τουρκία μετρά τις αντιφάσεις μας, οι εταίροι μας στην ΕΕ τη συνέπειά μας και ο ιστορικός του μέλλοντος θα γράψει το βιβλίο του χωρίς να λάβει υπόψη τις προσωπικές διαφορές. Εμείς σήμερα οφείλουμε να γράψουμε ένα υπόμνημα που να αντέχει στην αίθουσα διαπραγματεύσεων και να πατά σταθερά στο πλαίσιο Γκουτέρες και στο ευρωπαϊκό μας συμφέρον. Αυτό είναι το μόνο χρήσιμο κέρδος από την αναψηλάφηση του Κραν Μοντανά.
