Του Πατριάρχη
Οι Γάλλοι χαλάνε την πιάτσα. Δεν φτάνει που έχουν Δημοκρατία με κεφαλαίο Δέλτα, τώρα στέλνουν και πρώην Προέδρους στη φυλακή. Πού ακούστηκε τέτοιο πράγμα; Αν αρχίσει αυτό να θεωρείται φυσιολογικό, πώς θα σταθούμε εμείς, που μάθαμε να αντιμετωπίζουμε τη διαφθορά σαν οικογενειακό μυστικό, καλά κρυμμένο κάτω από το χαλί της θεσμικής ευπρέπειας;
Ο Νικολά Σαρκοζί καταδικάστηκε για διαφθορά και εμπορία επιρροής (έτσι λέγεται κομψά η διαπλοκή). Και όχι κάπου στην άκρη του κόσμου, αλλά στο Παρίσι, στη χώρα που γέννησε την έννοια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Οι δικαστές δεν συγκινήθηκαν από το ότι υπήρξε Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Δεν θεώρησαν ότι η ψήφος του λαού τον έχει εξαγνίσει, ούτε ότι ο χρόνος σβήνει τις ευθύνες. Αντίθετα, θεώρησαν ότι όσο πιο ψηλά ανεβαίνει κάποιος, τόσο μεγαλύτερη είναι η ευθύνη του. Στα μέρη μας αυτό ακούγεται σαν εκκεντρικός παραλογισμός.
Εδώ, όταν ακούγεται η λέξη «λογοδοσία», τη συνοδεύει πάντα ένα «ναι μεν αλλά». Ναι, να αποδοθούν ευθύνες, αλλά να μην θιγούν οι θεσμοί. Ναι, να αποκαλυφθεί η αλήθεια, αλλά να μη σπιλωθούν πρόσωπα. Και έτσι φτάνουμε στο τίποτα. Οι επιτροπές, οι έρευνες και οι ανακριτές λειτουργούν σαν σενάρια εκτόνωσης. Όλοι παίζουν τον ρόλο τους με σοβαροφάνεια, μέχρι να περάσει ο χρόνος και να ξεχαστεί το θέμα.
Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής (ο παλιός, όχι ο Κωστάκης) είχε πει για τον Ανδρέα Παπανδρέου και την εμπλοκή του στο σκάνδαλο Κοσκωτά, πως οι πρωθυπουργοί δεν πάνε φυλακή, πάνε στα σπίτια τους. Ήταν μια φράση που ειπώθηκε μέσα σε ένα πλαίσιο πολιτικού ρεαλισμού, αλλά κατέληξε να γίνει κανόνας σιωπηρής ασυλίας. Όμως η Δημοκρατία δεν είναι συντεχνία για πρώην ηγέτες. Η ισονομία δεν έχει υποσημειώσεις.
Αν ο Σαρκοζί μπορεί να καταδικαστεί, τότε η Γαλλία δείχνει ότι δεν φοβάται τη σκιά της.
Εμείς, αντί να αισθανόμαστε ντροπή που δεν μπορούμε να κάνουμε το ίδιο, γελάμε με ειρωνεία. «Τι βλακείες είναι αυτές». «Στη φυλακή ο Πρόεδρος;» Λες και η δικαιοσύνη είναι προσβολή. Μας αρέσει να μιλάμε για θεσμική σταθερότητα, ενώ στην ουσία εννοούμε θεσμική ατιμωρησία.
Και ύστερα αναρωτιόμαστε γιατί οι πολίτες δεν εμπιστεύονται τίποτα και κανέναν. Πώς να εμπιστευθούν ένα σύστημα που συγχωρεί τον ισχυρό και συνθλίβει τον αδύναμο;
Οι Γάλλοι, με την πράξη τους, θυμίζουν κάτι απλό. Θυμίζουν ότι η Δημοκρατία χωρίς ευθύνη είναι απλώς μια πολυφορεμένη λέξη.
Εμείς, αντί να διδαχθούμε, ψάχνουμε τρόπο να δικαιολογήσουμε τη δική μας ακινησία. Μόνο που όσο θα επαναλαμβάνουμε το οι πρωθυπουργοί ή οι Πρόεδροι «πάνε στα σπίτια τους», τόσο η Δημοκρατία θα θυμίζει ανέκδοτο. Οι Γάλλοι μπορεί να χαλάνε την πιάτσα, αλλά ευτυχώς που υπάρχει κάποιος να την χαλάει. Γιατί χωρίς αυτούς, θα πιστεύαμε πως όλα είναι όπως πρέπει να είναι.
*Από το pourquoi. (γιατί;)
