Του Πατριάρχη
Τις τελευταίες ημέρες η Ουκρανία βομβαρδίζεται ξανά και ξανά με όλο και μεγαλύτερη ένταση. Σήμερα τα ξημερώματα στόχος ήταν πολυκατοικίες στη Ζαπορίζια και θύματα καθημερινοί άνθρωποι που έψαχναν σε κάποιο όνειρο την ζωή που τους στέρησε η ρωσική εισβολή. Προχθές στο Κίεβο καταγράφηκαν τουλάχιστον 21 νεκροί, ανάμεσά τους τέσσερα παιδιά, έπειτα από μαζική ρωσική επίθεση. Την επομένη, ο απολογισμός ανέβηκε στους 25, ενώ τα σωστικά συνεργεία σκάλιζαν τα χαλάσματα πολυκατοικιών. Τα διαμερίσματα έγιναν κρατήρες, τα παιδικά δωμάτια βάφτηκαν με αίμα. Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ συγκλήθηκε και πάλι εκτάκτως. Αυτή είναι η καθημερινότητα σχεδόν τέσσερα χρόνια τώρα, μια καθημερινότητα που κάποιοι αρνούνται να δουν, επειδή ο εγκληματίας βρίσκεται στην Μόσχα.
Η βία δεν γίνεται λιγότερο αποτρόπαιη επειδή βολεύει την ιδεολογία μας. Η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία, προσάρτησε εδάφη, κατέστρεψε υποδομές και στοχοποίησε αμάχους. Η Διεθνής Ποινική Δικαιοσύνη εξέδωσε εντάλματα σύλληψης για τον Βλαντίμιρ Πούτιν και την Ρωσίδα Επίτροπο για τα παιδιά, για το έγκλημα του παιδομαζώματος. Αυτά δεν είναι «δυτικές αφηγήσεις», είναι δεσμευτικά νομικά κείμενα και πορίσματα έρευνών.
Την ίδια στιγμή, όσοι περιορίζουν την ευαισθησία τους αποκλειστικά στη Γάζα προτιμούν να ξεχνούν πώς ξεκίνησε ο τελευταίος κύκλος αίματος. Στις 7 Οκτωβρίου 2023, η Χαμάς διενήργησε τη μεγαλύτερη σφαγή αμάχων στην ιστορία του σύγχρονου Ισραήλ, δολοφονώντας περίπου 1.200 ανθρώπους και απάγοντας εκατοντάδες ομήρους. Αυτό δεν δικαιώνει κανένα ισραηλινό λάθος ή υπερβολή, και βεβαίως δεν ακυρώνει την υποχρέωση προστασίας αμάχων στη Γάζα. Θέτει όμως την αφετηρία των γεγονότων και διαλύει τη βολική αμνησία.
Η επιλεκτική αγανάκτηση έχει σαφές πολιτικό υπόβαθρο. Σε ορισμένους ετερόκλητους χώρους (αριστερά και ακροδεξιά), η Ρωσία παραμένει το βολικό αντίβαρο στη Δύση. Έτσι, η καταδίκη της γίνεται μισή και χλιαρή. Το ίδιο ισχύει για τον αντισημιτισμό που κρύβεται πίσω από ανθρωπιστικές κορώνες. Η υπεράσπιση των Παλαιστινίων αμάχων είναι δίκαιη, αλλά δεν μετατρέπει τη Χαμάς σε θύμα. Η μία αλήθεια δεν ακυρώνει την άλλη.
Η επιλεκτική οδύνη δεν είναι καν οδύνη. Αν σε συντρίβει το παιδί στη Ράφα αλλά όχι το παιδί στο Χάρκοβο, αν φωνάζεις «ελευθερία» μόνο όταν ταιριάζει στο αντιδυτικό σου αφήγημα, τότε δεν υπηρετείς την ειρήνη. Υπηρετείς μια πολιτική που μυρίζει (μάλλον βρωμάει) αντισημιτισμό. Η αλήθεια είναι ενοχλητική γιατί δεν χαρίζεται σε καμία πλευρά. Θρηνούμε τους νεκρούς στη Γάζα και απαιτούμε λογοδοσία για κάθε πλήγμα κατά αμάχων. Θρηνούμε τους νεκρούς στην Ουκρανία και απαιτούμε λογοδοσία για την εισβολή, τα βασανιστήρια, τις απαγωγές παιδιών. Αυτό λέγεται συνέπεια.
Ιδιαίτερα αυτοί που έζησαν εισβολή και κατοχή, έχουν ιστορική υποχρέωση να το θυμούνται. Ξέρουν πως η βία κατά αμάχων δεν είναι αφηρημένη θεωρία αλλά βαρύ, καθημερινό τίμημα.
Είναι αδιανόητο να ζητάει κάποιος κατάπαυση του πυρός, μόνο στη Γάζα και να χειροκροτεί την ανθρωποσφαγή στην Ουκρανία. Βεβαίως, ούτε κουβέντα, για καταδίκη είτε της Χαμάς όταν σφάζει οικογένειες, είτε του Κρεμλίνου όταν ισοπεδώνει πόλεις.
Η ειρήνη δεν είναι σημαία ευκαιρίας. Αν όντως μας ενδιαφέρουν οι ζωές των αμάχων, τότε το σύνθημα δεν μπορεί να είναι μονοσήμαντο. Μαζί με κάθε δίκαιο αίτημα για προστασία στη Γάζα, οφείλει να ακούγεται και ένα καθαρό «Ελευθερία στην Ουκρανία». Διαφορετικά, δεν μιλάμε για ανθρωπισμό, μιλάμε για ρητορική που βολεύει τις προκαταλήψεις μας. Και ο πόνος των παιδιών, είτε κλαίει στη Ράφα είτε στο Κίεβο, δεν είναι ποτέ εργαλείο.
