Του Πατριάρχη
Σήμερα η Ευρώπη γιορτάζει. Γιορτάζει έναν συμβολισμό που από ιδέα και πρόθεση έγινε πραγματικότητα στην οποία ζούνε 450 εκατομμύρια άνθρωποι. Στις 9 Μαΐου 1950,ο Γάλλος Υπουργός Εξωτερικών Ρομπέρ Σουμάν, με την διακήρυξη του έβαλε τα θεμέλια για την Ενωμένη Ευρώπη, μόλις 5 χρόνια μετά το τέλος ενός πολέμου που την είχε διαλύσει. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα, έγινε ΕΟΚ (Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα) και μετεξελίχθηκε σε Ευρωπαϊκή Ένωση αγκαλιάζοντας μέχρι σήμερα 27 χώρες, με μια να μετανιώνει που εξήλθε και άλλες πέντε να αναμένουν στο προθάλαμο.
Εβδομήντα πέντε χρόνια μετά τη διακήρυξη Σουμάν, η ΕΕ παραμένει σύμβολο ειρήνης και συνεργασίας, αλλά η ενότητά της δοκιμάζεται από εσωτερικούς και εξωτερικούς κινδύνους, γιατί οι Δημοκρατίες πρέπει κάθε λεπτό να επιβεβαιώνουν την υπεροχή τους.
Για την Κύπρο, η ένταξη στην ΕΕ το 2004 αποτέλεσε σταθμό, τόσο σε επίπεδο καθημερινότητας όσο και σε επίπεδο πολιτικής ασφάλειας. Η ένταξη έφερε επενδύσεις, δημιούργησε πρόσβαση στην μεγαλύτερη αγορά του πλανήτη, ενώ χάρη στα ευρωπαϊκά κονδύλια, δημιουργήθηκαν σύγχρονες υποδομές, αναβαθμίστηκε η εκπαίδευση και προωθήθηκε η πράσινη ανάπτυξη. Η υιοθέτηση του ευρώ το 2008 μεταμόρφωσε την οικονομία, (με μελανή σελίδα το κούρεμα του 2013), ενώ η ΕΕ στήριξε διπλωματικά την Κύπρο στο Κυπριακό, υπερασπιζόμενη το διεθνές δίκαιο απέναντι στην τουρκική κατοχή. Οι Κύπριοι σήμερα ταξιδεύουν, εργάζονται και σπουδάζουν ελεύθερα σε 26 χώρες, απολαμβάνοντας τα προνόμια της ευρωπαϊκής ιθαγένειας, την οποία για πολλά χρόνια είχαν βγάλει στο σφυρί.
Η ΕΕ, δεν μπορεί να αμφισβητηθεί πως άλλαξε το πρόσωπο της Ευρώπης. Η ενιαία αγορά με 450 εκατομμύρια πολίτες είναι οικονομικός γίγαντας, και έχει καταστεί η πλέον δημοκρατική περιοχή του πλανήτη υπερασπιζόμενη τα ανθρώπινα δικαιώματα με τρόπο που καμία χώρα και καμία άλλη ένωση σε έχει καταφέρει να το κάνει. Η ειρήνη μεταξύ των κρατών-μελών, κάποτε ήταν όνειρο και είναι πλέον πραγματικότητα. Ακόμη και σε κρίσεις, όπως η πανδημία του κορονοϊού, η ΕΕ έδειξε αντοχή, εξασφαλίζοντας εμβόλια και χρηματοδοτώντας την ανάπτυξη μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης.
Όμως, η ΕΕ δεν είναι άτρωτη. Η άνοδος της ακροδεξιάς με την συμβολή τμημάτων της ριζοσπαστικής αριστεράς δημιουργούν μια συνεχή απειλή για την ενότητά της. Ακροδεξιοί ηγέτες στη Γαλλία, την Ιταλία, στην Ουγγαρία και αλλού κηρύσσουν εθνικισμό, απορρίπτοντας την ευρωπαϊκή συνεργασία, ενώ η αριστερά βλέπει την ΕΕ ως «εργαλείο του καπιταλισμού», αγνοώντας τα κοινωνικά της επιτεύγματα.
Από την άλλη η Ρωσία, χρηματοδοτώντας διχαστική προπαγάνδα και παρεμβαίνοντας σε εκλογικές διαδικασίες όπως στη περίπτωση του Brexit, επιχειρεί την διάσπαση της ευρωπαϊκής ενότητας. Σε αυτό το εγχείρημα συμβάλει πλέον και ο Ντόναλντ Τραμπ με τις επιθέσεις του κατά ευρωπαϊκών χωρών και την στήριξη ακροδεξιών ηγετών και κινημάτων.
Η πολιτική απομόνωσης και η αμφισβήτηση του ΝΑΤΟ αποδυναμώνουν τη συνεργασία που κρατά την Ευρώπη ασφαλή, αλλά η ΕΕ διαθέτει αντανακλαστικά, τα οποία σε αυτή την περίπτωση λειτούργησαν καλά.
Οι κίνδυνοι είναι υπαρκτοί, αλλά η ΕΕ μπορεί να αντέξει. Χρειάζεται, όμως, δράση. Πρέπει να έρθει πιο κοντά στους πολίτες, με μεγαλύτερη διαφάνεια και συμμετοχή, για να κλείσει το χάσμα εμπιστοσύνης. Η ενίσχυση της οικονομικής σύγκλισης μεταξύ Βορρά και Νότου, αλλά και η κοινή αμυντική πολιτική, είναι κρίσιμες για το μέλλον. Η Κύπρος, με τη γεωστρατηγική της θέση, μπορεί να γίνει γέφυρα μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής, ενισχύοντας τον ρόλο της στην Ένωση.
Η επέτειος της Διακήρυξης Σουμάν δεν είναι απλώς μια γιορτή, αλλά μια υπενθύμιση. Η ΕΕ έφερε ευημερία στην Κύπρο και σταθερότητα στην Ευρώπη, αλλά η επιβίωσή της δεν είναι δεδομένη. Απέναντι στις δυνάμεις που θέλουν να τη διαλύσουν, η απάντηση είναι μία.
Περισσότερη συνεργασία, περισσότερη ενότητα. Η Ημέρα της Ευρώπης είναι ορόσημο για να υπερασπιστούμε το όραμα της ενότητας και της ειρήνης.
