Η υπερασπιστική γραμμή που προβλήθηκε κατά καιρούς ήταν ότι υπήρξαν μεμονωμένες αστοχίες. Αυτό μπορεί να βολεύει πολιτικά, αλλά δεν αντέχει στα στοιχεία
Από εμπόρους όπλων και απετώνες κρατικών ταμείων μέχρι εγκληματικές οργανώσεις εκατομμυρίων… Το Κυπριακό Επενδυτικό Πρόγραμμα έγινε ένα από τα πιο ακριβά άλλοθι παρανομίας. Πάνω από 7.000 άνθρωποι «αγόρασαν» κυπριακό διαβατήριο και αρκετοί από αυτούς θα έπρεπε να βρίσκονται πίσω από σίδερα. Ωστόσο υπάρχουν περιπτώσεις που θυματοποιήθηκαν, με διώξεις για πολιτικούς λόγους στις χώρες τους.
Η βόμβα στο Μονακό κατά του Βαντίμ Γερμολάεβ, ξανανοίγει τον ασκό του Αιόλου, για την ποιότητα όσων πολιτογραφηθηκαν Κύπριοι την περίοδο του μεγάλου φαγοποτιού, όταν στο τραπέζι όμως, καθόντουσαν λίγοι και εκλεκτοί.
Το σχέδιο ήταν απλό στη λογική του. Πλήρωνες μερικά εκατομμύρια, κυρίως σε ακίνητα, και αποκτούσες κυπριακό διαβατήριο. Κυπριακό σημαίνει ευρωπαϊκό και ευρωπαϊκό σημαίνει ελεύθερη κυκλοφορία σε 27 χώρες, πρόσβαση στο τραπεζικό σύστημα και αδιόρατη ανωνυμία. Για τον ολιγάρχη πουτον κυνηγούν, για τον εφοπλιστή με ύποπτο ιστορικό, για τον πολιτικό με μαύρα κεφάλαια, το κυπριακό διαβατήριο δεν ήταν ένα απλό ταξιδιωτικό έγγραφο. Ήταν καταφύγιο… ή και γιάφκα.
Από το 2007 ως το 2020, η Κυπριακή Δημοκρατία χορήγησε υπηκοότητα σε πάνω από 7.000 αλλοδαπούς μέσω του Κυπριακού Επενδυτικού Προγράμματος (ΚΕΠ). Μαζί με τα μέλη των οικογενειών τους, ο αριθμός ανεβαίνει κοντά στις 20.000 ψυχές. Ανάμεσά τους, ονόματα που εμπλέκονται σε ορισμένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα των τελευταίων δύο δεκαετιών. Ξέπλυμα μαύρου χρήματος σε επίπεδο δισεκατομμυρίων, εμπόριο όπλων, χρηματοδότηση τρομοκρατίας, κλοπή κρατικών κεφαλαίων και εγκλήματα που ενέπλεξαν δεκάδες χώρες.
Η Ερευνητική Επιτροπή Κάλογηρου του 2020 και η Επιτροπή Νικολάτου του 2021 κατέληξαν σε συμπεράσματα που δεν έκαναν κανένα μας να πέσει από τα σύννεφα. Το 53% των πολιτογραφήσεων ήταν παράνομες. Μέχρι σήμερα, 306 διαβατήρια έχουν ανακληθεί και οι έρευνες συνεχίζονται.
Jho Low: Ο πιο διάσημος φυγάς
Τον Σεπτέμβριο του 2015, το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε σε μία μέρα την αίτηση πολιτογράφησης ενός 33χρονου Μαλαισιανού επιχειρηματία. Το όνομα του Low Taek Jho, ευρύτερα γνωστός ως Jho Low, ο οποίος είναι ο πιο διάσημος καταζητούμενος οικονομικός εγκληματίας στον κόσμο.
Ο Low κατηγορείται για τη μεγαλύτερη κλοπή σε βάρος κρατικού ταμείου στη σύγχρονη ιστορία. Το σκάνδαλο 1MDB (Malaysia Development Berhad), αφορά την εκτροπή (έτσι λέγεται ευγενικά η κλοπή) $4,5 δισεκατομμυρίων από το μαλαισιανό κυβερνητικό επενδυτικό ταμείο. Τα χρήματα ξεπλύθηκαν μέσω τραπεζών στις ΗΠΑ, την Ελβετία, τη Σιγκαπούρη και το Λουξεμβούργο. Αγόρασαν γιοτ, έργα τέχνης, ακίνητα, ακόμη και κινηματογραφικές παραγωγές, ανάμεσά τους, το «The Wolf of Wall Street» με τον Λεονάρντο Ντι Κάπριο.
Πώς απέκτησε κυπριακό διαβατήριο; Αγόρασε μία έπαυλη €5 εκατομμυρίων στην Αγία Νάπα και έκανε μία «δωρεά» €310.000 στην Αρχιεπισκοπή. Ο αείμνηστος Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος Β΄ ομολόγησε αργότερα ότι είχε παρέμβει για να διευκολύνει την αίτηση του Low, έναν από τους καταζητούμενους της Interpol με Ερυθρά Αγγελία, από τον Οκτώβριο του 2016.
Οι αρμόδιοι γνώριζαν ή δεν ήθελαν να γνωρίζουν;
Η απάντηση δεν τιμά κανέναν. Η ΜΟΚΑΣ, κατέσχεσε την έπαυλη και η υπηκοότητα ανακλήθηκε τον Μάιο του 2023, οκτώ χρόνια μετά την απόκτησή της. Οι δικηγόροι του Low πολέμησαν την ανάκληση μέχρι τέλους η οποία οριστικοποιήθηκε στις 17 Μαΐου 2024, και το Υπουργικό Συμβούλιο επικύρωσε την οριστική ανάκληση στις 5 Ιουνίου 2024.
Ο ίδιος παραμένει φυγάς. Ερευνητές από το Project Brazen τον εντόπισαν πρόσφατα να ζει σε πολυτελή έπαυλη στη Σανγκάη της Κίνας, χρησιμοποιώντας πλαστό αυστραλιανό διαβατήριο, εργαζόμενος ως στρατηγικός σύμβουλος της κινεζικής κυβέρνησης σε θέματα παράκαμψης δυτικών κυρώσεων!
Su Haijin & Wang Dehai: Η μεγαλύτερη υπόθεση ξεπλύματος της Σιγκαπούρης
Τον Αύγουστο του 2023, πάνω από 400 αστυνομικοί της Σιγκαπούρης εξαπέλυσαν μία από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις κατά του οικονομικού εγκλήματος στην ιστορία της χώρας. Σε σπίτια πολλών εκατομμυρίων, επαύλεις και πολυτελή διαμερίσματα στο Orchard Road, το Sentosa και αλλού, κατέσχεσαν περιουσιακά στοιχεία αξίας άνω των 3 δισεκατομμυρίων δολαρίων Σιγκαπούρης (πάνω από €2 δισεκατομμύρια).
Συνελήφθησαν 10 άτομα κινεζικής καταγωγής. Δύο από αυτούς, ο Su Haijin, 40 ετών, και ο Wang Dehai, 34 ετών, κατείχαν κυπριακά διαβατήρια που απέκτησαν με το ΚΕΠ.
Ο Su Haijin έγινε διάσημος για τον λάθος λόγο. Κατά τη διάρκεια της αστυνομικής επιδρομής, πήδηξε από τον δεύτερο όροφο βίλας υψηλής αξίας για να αποφύγει τη σύλληψη, αλλά δεν τα κατάφερε! Τον Απρίλιο του 202 κρίθηκε ένοχος και καταδικάστηκε σε 14 μήνες φυλάκιση για ξέπλυμα χρήματος και αντίσταση στη σύλληψη, ενώ κατασχέθηκε το 95% των περιουσιακών στοιχείων του ύψους περίπου €110 εκατομμυρίων.
Ο Wang Dehai καταδικάστηκε τον Ιούνιο του 2024 σε 16 μήνες και απώλεια του 90% της περιουσίας του, ύψους περίπου €33εκατομμυρίων.
Και οι δύο απελάθηκαν από τη Σιγκαπούρη, ο Su στην Καμπότζη και ο Wang στο Ηνωμένο Βασίλειο. Το Υπουργείο Εσωτερικών, αφού πληροφορήθηκε για τις ποινικές διαδικασίες, ανακάλεσε τα κυπριακά διαβατήριά τους, απόφαση που τυπικά ανακοινώθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο στις αρχές Αυγούστου 2025.
Η έρευνα κατέδειξε ότι όλοι οι καταδικασθέντες στην υπόθεση κατείχαν πλαστά ή «αγορασμένα» διαβατήρια χωρών όπως η Κύπρος, η Τουρκία, η Βανουάτου, η Καμπότζη και ο Άγιος Χριστόφορος-Νέβις. Ο ΟΟΣΑ μάλιστα είχε εντάξει την Κύπρο σε «λίστα παρακολούθησης» για τις επιπτώσεις τέτοιων προγραμμάτων παροχής υπηκοότητας στα διεθνή φορολογικά συστήματα.
Οι Αφγανοί Βουλευτές Mir Rahman Rahmani & Ajmal Rahmani
Ο Mir Rahman Rahmani ήταν Πρόεδρος της Αφγανικής Βουλής, ενώ ο γιος του Ajmal, ήταν και αυτός βουλευτής. Η οικογένεια, εκτός από πολιτικές θέσεις, διατηρούσε ένα εκτεταμένο επιχειρηματικό δίκτυο, το οποίο σύμφωνα με το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών, λειτουργούσε ως μηχανή λεηλασίας αμερικανικών κεφαλαίων για την ανοικοδόμηση του Αφγανιστάν.
Ο Ajmal Rahmani απέκτησε κυπριακό διαβατήριο το 2014, αγοράζοντας έπαυλη €2,5 εκατομμυρίων στην Αγία Νάπα. Ο πατέρας του ακολούθησε το 2017.
Τον Δεκέμβριο του 2023, το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών επέβαλε κυρώσεις στον Mir Rahman Rahmani, στον Ajmal Rahmani και σε 44 συνδεδεμένες εταιρείες σε Γερμανία, Κύπρο, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Αυστρία, Ολλανδία και Βουλγαρία, βάσει του Global Magnitsky Human Rights Accountability Act, που αφορά «σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και διαφθορά σε παγκόσμιο επίπεδο».
Τι ακριβώς έπραξαν; Φούσκωσαν τιμές καυσίμων σε αμερικανικά συμβόλαια για τις αφγανικές δυνάμεις ασφαλείας, εισήγαγαν καύσιμα αφορολόγητα μέσω δωροδοκιών και παρέδωσαν 11 εκατομμύρια λίτρα λιγότερα από τα συμφωνημένα. Το 2014 και μόνο, η οικογένεια και συνεργαζόμενες εταιρείες φούσκωσαν τις τιμές σε αμερικανικά συμβόλαια πάνω από $200 εκατομμύρια από το κανονικό. Επιπλέον, κατηγορούνται για αγορά ψήφων στις αφγανικές βουλευτικές εκλογές του 2018, ώστε ο πατέρας να εκλεγεί Πρόεδρος της Βουλής.
Ο Ajmal Rahmani χρησιμοποιούσε το κυπριακό διαβατήριό του για να αγοράσει, μέσω κυπριακών εταιρειών, ακίνητα αξίας €197 εκατομμυρίων στη Γερμανία και περιουσιακά στοιχεία $3,2 εκατομμυρίων στο Ντουμπάι.
Η Επιτροπή Νικολάτου, είχε ήδη από το 2021 επισημάνει την προβληματική πολιτογράφηση και των δύο ως ατόμων «υψηλού κινδύνου», προτείνοντας ανάκληση της πολιτογράφησης. Και οι δύο εξακολουθούσαν να κατέχουν κυπριακά διαβατήρια το 2024, όταν κατέθεσαν αγωγή κατά της αμερικανικής κυβέρνησης για άρση κυρώσεων και αγωγή που αργότερα ανέκαλεσαν. Αν ανακληθεί η κυπριακή υπηκοότητά τους, ο Ajmal χάνει και τη διαμονή του στο Ντουμπάι, που εξασφάλισε με το κυπριακό διαβατήριο.
Chen Zhi & Yang Jian: Κύπριοι πολίτες, αμερικανικές κυρώσεις
Στα μέσα Οκτωβρίου 2025, το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε τις ευρύτερες κυρώσεις που έχουν επιβληθεί ποτέ σε μία Διεθνική Εγκληματική Οργάνωση (TCO) στη Νοτιοανατολική Ασία. Αφορούσαν 146 φυσικά πρόσωπα και οντότητες, συνδεδεμένες με τον Όμιλο Prince στην Καμπότζη. Στη λίστα, υπήρχαν δύο ονόματα με κυπριακά διαβατήρια.
Ο Chen Zhi, είναι Κινεζο-καμποτζιανός μεγιστάνας, Πρόεδρος του Ομίλου Prince, ενός συγκροτήματος με παρουσία σε ακίνητα, χρηματοδότηση και πολυτελή αγαθά. Οι Αμερικανικές αρχές τον χαρακτηρίζουν επικεφαλής εγκληματικής οργάνωσης που αναμιγνύει παράνομα με νόμιμα κεφάλαια μέσω δικτύου άνω των 100 εικονικών εταιρειών παγκοσμίως και εμπλέκεται σε εμπόριο ανθρώπων, διαδικτυακές απάτες και ξέπλυμα χρήματος. Απέκτησε κυπριακό διαβατήριο το 2015.
Ο Yang Jian είναι Κινέζος επιχειρηματίας, χαρακτηρισμένος ως «μεσάζοντας» της ίδιας εγκληματικής δομής. Πριν τις κυρώσεις, είχε αποκτήσει σε ακριβή γειτονιά του Λονδίνου 12 συνεχόμενες κατοικίες και χώρο για 17 αυτοκίνητα. Είχε πάρει κυπριακό διαβατήριο από το 2018.
Η νομοθεσία μας επιτρέπει ανάκληση διαβατηρίου μόνον όταν ο κάτοχος του υπόκειται σε κυρώσεις της ΕΕ ή του ΟΗΕ αλλά όχι σε κυρώσεις των ΗΠΑ. Και οι δύο εξακολουθούν να είναι Κύπριοι πολίτες με ευρωπαϊκό διαβατήριο, παρά τις αμερικανικές κυρώσεις.
Pham Nhat Vu: Το βιετναμέζικο σκάνδαλο MobiFone
Ο Βιετναμέζος επιχειρηματίας Pham Nhat Vu, πρώην πρόεδρος της εταιρείας Audio Visual Global, καταδικάστηκε στο Βιετνάμ σε τρία χρόνια φυλάκιση για δωροδοκία στην υπόθεση της κρατικής τηλεπικοινωνιακής MobiFone. Στην ίδια υπόθεση, ο πρώην υπουργός Πληροφόρησης Nguyen Bac Son καταδικάστηκε σε ισόβια για αποδοχή δωροδοκίας ύψους $3 εκατομμυρίων .
Το κυπριακό ενδιαφέρον δεν βρίσκεται μόνο στην καταδίκη. Βρίσκεται στο χρονικό σημείο. Ο Pham Nhat Vu έλαβε κυπριακό διαβατήριο λίγο πριν εμφανιστεί ενώπιον δικαστηρίου και η αίτησή του εγκρίθηκε περίπου έναν μήνα μετά την απαγγελία κατηγορίας για δωροδοκία εκατομμυρίων.
Η υπόθεση αυτή είναι από τις πιο καθαρές ως προς τη φύση της εμπλοκής. Δεν μιλάμε για απλή φημολογία ούτε για πολιτική αντιπαράθεση. Μιλάμε για ποινική καταδίκη σε χώρα προέλευσης και για κυπριακή πολιτογράφηση σε χρονική στιγμή που η υπόθεση ήταν γνωστή.
Beglov και Keqiang: Καταδικασμένοι και Κύπριοι
Ο Ali Beglov, Ρώσος υπήκοος και πρώην στέλεχος εταιρείας συνδεδεμένης με τη Lukoil, απέκτησε κυπριακό διαβατήριο παρότι είχε εκτίσει ποινή φυλάκισης για εκβιασμό. Ο Κινέζος Zhang Keqiang επίσης έλαβε κυπριακή υπηκοότητα παρότι είχε εκτίσει ποινή για απάτη σε υπόθεση μετοχών.
Οι συγκεκριμένες περιπτώσεις δεν χρειάζονται πολύπλοκη ανάλυση. Αν ένα πρόγραμμα απαιτούσε καθαρό ποινικό μητρώο και σοβαρό έλεγχο υπόβαθρου, πρόσωπα με τέτοιο ιστορικό δεν θα έπρεπε να πάρουν ποτέ διαβατήριο. Ωστόσο πολιτογραφήθηκαν.
Μίκολα Ζλοτζέφσκι: Burisma, έρευνες και το διαβατήριο του 2017
Ο Ουκρανός επιχειρηματίας Μίκολα Ζλοτζέφσκι, ιδρυτής της ενεργειακής εταιρείας Burisma και πρώην υπουργός, απέκτησε κυπριακό διαβατήριο το 2017. Σύμφωνα με το Al Jazeera, όταν αγόρασε το διαβατήριο βρισκόταν ήδη υπό διερεύνηση στην Ουκρανία για υποθέσεις διαφθοράς. Το 2020 Ουκρανοί εισαγγελείς ανέφεραν ότι προσφέρθηκαν $6 εκατομμύρια ως δωροδοκία για να κλείσει η έρευνα που αφορούσε τον ίδιο και την Burisma. Ο Zλοτζέφσκι και η Burisma αρνήθηκαν οποιαδήποτε γνώση ή σχέση με τη δωροδοκία.
Η περίπτωση Zλοτζέφσκι είναι σημαντική διότι φωτίζει τον τρόπο με τον οποίο το κυπριακό διαβατήριο μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο ασφάλειας σε ανθρώπους που είχαν ανοικτούς λογαριασμούς στις χώρες τους. σαν πωλητής πολυτελών ακινήτων που δεν θέλει να χαλάσει το συμβόλαιο.
Ολεκ Μπαχματιούκ: Τυχοδιώκτης ή θύμα;
Η Ukrlandfarming ήταν κάποτε η μεγαλύτερη αγροτική εταιρεία στην Ουκρανία. Ο ιδιοκτήτης της, Ολεκ Μπαχματιούκ, απέκτησε κυπριακό διαβατήριο μαζί με την αδελφή του Ναταλία Βασιλιούκ (ανώτατο στέλεχος της εταιρείας) τον Μάιο του 2018. Τον Νοέμβριο του 2019, τέθηκε σε λίστα καταζητούμενων από το Εθνικό Γραφείο κατά της Διαφθοράς της Ουκρανίας (NABU), κατηγορούμενος για υπεξαίρεση $43 εκατομμυρίων από σταθεροποιητικό δάνειο που χορήγησε η Εθνική Τράπεζα Ουκρανίας στην τότε δική του τράπεζα VAB Bank, η οποία κηρύχθηκε χρεοκοπημένη το 2014.
Τον Μάιο του 2020, δικάστηκε ερήμην και ένα μήνα μετά, ουκρανικό δικαστήριο διέταξε παραδόξως το κλείσιμο της υπόθεσης. Η NABU προσέφυγε στη Δικαιοσύνης και η υπόθεση επανεκδικάστηκε. Ο Μπαχματιούκ αρνείται όλες τις κατηγορίες ως «πολιτικά κατευθυνόμενες» και ζει εκτός Ουκρανίας, αλλά η ακριβής τοποθεσία του παραμένει άγνωστη.
Αλεξέι & Ντμίτρι Ανάνιεφ: Οι Ρώσοι Αδελφοί δισεκατομμυριούχοι
Το 2017, τα αδέλφια Αλεξέι και Ντμίτρι Ανάνιεφ, με περιουσία $1,4 δισεκατομμύριο σύμφωνα με το Forbes του 2017απέκτησαν κυπριακά διαβατήρια. Τον Σεπτέμβριο του 2019, τέθηκαν στη διεθνή λίστα καταζητούμενων της Ρωσίας: κατηγορούμενοι για υπεξαίρεση και ξέπλυμα χρήματος από την Promsvyazbank, την τράπεζα που οι ίδιοι ίδρυσαν. Στοχοποιήθηκαν επίσης από ουκρανικές κυρώσεις από το Μάρτιο του 2019. Ο Αλεξέι εξασφάλισε κυπριακά διαβατήρια και για τους γιους του, Νικολάι και Ντμίτρι.
Υπάρχει όμως εδώ μία σημαντική ιδιαιτερότητα. Το 2020 η Interpol, αφαίρεσε τους αδελφούς από τη διεθνή λίστα καταζητουμένων, κρίνοντας ότι η ρωσική δίωξη είχε πολιτικά χαρακτηριστικά. Παράλληλα, όμως, η υπόθεση συνέχισε να έχει αστικές και δικαστικές προεκτάσεις, μεταξύ άλλων και στην Κύπρο, όπου είχε γίνει δέσμευση περιουσιακών στοιχείων εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ.
Η υπόθεση έχει πολλές σκιές καθώς η Ρωσία πολλές φορές προέβαλλε ψευδώς ποινικά αδικήματα για να καταδιώξει ανθρώπους που επέκριναν το καθεστώς Πούτιν.
Leonardo González Dellán: Βενεζουέλα, αμερικανικές κυρώσεις και κυπριακό διαβατήριο
Ο Βενεζουελάνος Leonardo González Dellán, πρώην τραπεζίτης, έλαβε κυπριακή υπηκοότητα στις αρχές του 2019. Λίγο αργότερα τέθηκε υπό αμερικανικές κυρώσεις σε σχέση με υπόθεση διαφθοράς και παράνομων συναλλαγών που συνδέθηκαν με το καθεστώς Τσάβες και Μαδούρο της Βενεζουέλας. Οι αμερικανικές αρχές τον είχαν χαρακτηρίσει μεσάζοντα για διεφθαρμένους πολιτικούς της Βενεζουέλας, ενώ η κυπριακή ερευνητική διαδικασία εισηγήθηκε ανάκληση της υπηκοότητάς του για μη συμμόρφωση με όρους του προγράμματος.
Πρέπει να σημειωθεί ότι το 2025 το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ αφαίρεσε το όνομά του από τον κατάλογο κυρώσεων. Αυτό δεν αναιρεί το γεγονός ότι η πολιτογράφηση είχε γίνει σε περιβάλλον υψηλού κινδύνου και ότι η υπόθεσή του μπήκε στον φάκελο των προβληματικών διαβατηρίων.
Li Jiadong: Κρυπτονομίσματα, Βόρεια Κορέα και αμερικανικές κυρώσεις
Ο Κινέζος Li Jiadong αναφέρθηκε σε κυπριακά και διεθνή δημοσιεύματα ως κάτοχος κυπριακής υπηκοότητας που αργότερα βρέθηκε στο στόχαστρο των ΗΠΑ για ξέπλυμα κρυπτονομισμάτων. Το αμερικανικό Υπουργείο Δικαιοσύνης ανακοίνωσε το 2020 ότι δύο Κινέζοι υπήκοοι, μεταξύ των οποίων ο Li Jiadong, κατηγορήθηκαν για ξέπλυμα άνω των 100 εκατομμυρίων δολαρίων σε εικονικά νομίσματα, τα οποία συνδέονταν με κυβερνοεπιθέσεις και κλοπές που αποδόθηκαν στη βορειοκορεατική Lazarus Group. Την ίδια ημέρα, το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε κυρώσεις σε βάρος τους.
Chen Zhi: Το κυπριακό διαβατήριο και η αυτοκρατορία της απάτης
Ο Chen Zhi, γεννημένος στην Κίνα και πολιτογραφημένος Καμποτζιανός, εμφανίζεται να απέκτησε κυπριακή υπηκοότητα στις 14 Μαΐου 2018. Χαρακτηρίζεται ως πρόσωπο με υψηλές πολιτικές διασυνδέσεις στην Καμπότζη, κάτοχο του τιμητικού τίτλου Oknha, που απονέμεται σε όσους πραγματοποιούν μεγάλες δωρεές σε δημόσια έργα εγκεκριμένα από το κυβερνών κόμμα.
Το 2025 οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν κατηγορητήριο κατά του Chen Zhi, ιδρυτή και προέδρου του Prince Group, για συνωμοσία ηλεκτρονικής απάτης και ξεπλύματος. Το αμερικανικό Υπουργείο Δικαιοσύνης υποστήριξε ότι υπό τη διεύθυνσή του ο όμιλος λειτουργούσε στην Καμπότζη καταναγκαστικά κέντρα απάτης, όπου θύματα εμπορίας ανθρώπων εξαναγκάζονταν να εξαπατούν πολίτες διεθνώς μέσω επενδυτικών απατών σε κρυπτονομίσματα. Παράλληλα κατατέθηκε αστική αγωγή κατάσχεσης περίπου 127.271 Bitcoin, αξίας περίπου $15 δισεκατομμυρίων. Αν καταδικαστεί, αντιμετωπίζει ποινή έως 40 χρόνια φυλάκιση.
Η περίπτωση Chen Zhi είναι από τις πιο σοβαρές νεότερες υποθέσεις, διότι συνδέει το Κυπριακό πρόγραμμα «χρυσών διαβατηρίων» με κατηγορίες για βιομηχανική απάτη, εμπορία προσώπων, βία, κρυπτονομίσματα και διακρατικό οργανωμένο έγκλημα. Δεν υπάρχει ακόμα καταδίκη. Υπάρχει όμως κατηγορητήριο, κυρώσεις και διεθνής δίωξη. Για ένα πρόγραμμα που υποτίθεται ότι έφερνε «ποιοτικές επενδύσεις», η εξέλιξη είναι εκκωφαντική.
Μιχαήλ Γιούρεβιτς: «Εξ αποστάσεως» Κύπριος
Μια άλλη υπόθεση που ήρθε πρόσφατα στο προσκήνιο και καταδεικνύει το μέγεθος της προβληματικής εφαρμογής του ΚΕΠ είναι αυτή του Ρώσου πρώην πολιτικού και επιχειρηματία Μικχαήλ Γιούρεβιτς. Ο Γιούρεβιτς, ο οποίος διετέλεσε και κυβερνήτης της περιφέρειας Τσελιάμπινσκ στη Ρωσία, πολιτογραφήθηκε Κύπριος το 2016.
Το εντυπωσιακό στοιχείο που αποκάλυψε η έρευνα της Επιτροπής Νικολάτου είναι ότι ο άνθρωπος αυτός έγινε Κύπριος υπήκοος χωρίς καν να πατήσει το πόδι του στο νησί για χρόνια. Τα στοιχεία έδειξαν ότι είχε να ταξιδέψει στην Κύπρο από το 2001. Η πολιτογράφηση έγινε «με το ταχυδρομείο» και με τις υπογραφές των μεσαζόντων. Στη Ρωσία, ο Γιούρεβιτς κατηγορήθηκε για δωροληψία ύψους δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ, με αποτέλεσμα να εκδοθεί εναντίον του διεθνές ένταλμα σύλληψης.
Οι κυπριακές αρχές αναγκάστηκαν να δράσουν εκ των υστέρων. Η ΜΟΚΑΣ εξασφάλισε από το Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας διάταγμα παγώματος για δύο πολυτελή ακίνητα στη Λεμεσό που σχετίζονται με τον ίδιο και τον πατέρα του, Βαλέρι Γιούρεβιτς. Πρόκειται για ένα διαμέρισμα σε εντυπωσιακό παραλιακό συγκρότημα αξίας €2,6 εκατομμυρίων και ένα δεύτερο διαμέρισμα στη Γερμασόγεια αξίας €555.000. Η συνολική αξία της δεσμευθείσας περιουσίας ξεπερνά τα €3,1 εκατομμύρια, όμως ο ίδιος παραμένει άφαντος για τις κυπριακές αρχές.
Ίγκορ Κολομόισκι: Από πανίσχυρος ολιγάρχης, στα κρατητήρια του Κιέβου
Ο Ουκρανός δισεκατομμυρίουχος Ίγκορ Κολομόισκι, ένας από τους πλέον ισχυρούς και αμφιλεγόμενους ολιγάρχες της μετασοβιετικής εποχής, ήταν επίσης κάτοχος κυπριακού διαβατηρίου. Ο Κολομόισκι, με τεράστια οικονομική και πολιτική επιρροή στην Ουκρανία, χρησιμοποίησε το κυπριακό πρόγραμμα για να εξασφαλίσει την ευρωπαϊκή του ελευθερία κινήσεων.
Τα πράγματα όμως άλλαξαν δραματικά. Ο Κολομόισκι βρέθηκε στο στόχαστρο τόσο των αμερικανικών αρχών, οι οποίες του επέβαλαν κυρώσεις για υποθέσεις σημαντικής διαφθοράς και κατάχρησης εξουσίας, όσο και των αρχών της ίδιας της χώρας του. Συνελήφθη στο Κίεβο κατηγορούμενος για απάτη και νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, καθώς φέρεται να μετέφερε εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια στο εξωτερικό μέσω τραπεζικών ιδρυμάτων που ήλεγχε.
Μετά τη σύλληψή του και υπό το βάρος των διεθνών πιέσεων, το Υπουργικό Συμβούλιο περιέλαβε τον Κολομόισκι στη μεγάλη λίστα των ανακλήσεων. Το «χρυσό» του διαβατήριο ακυρώθηκε, καθώς διαπιστώθηκε ότι κατά τον χρόνο της πολιτογράφησής του είχε αποκρύψει ουσιώδη στοιχεία για το ποινικό και επιχειρηματικό του παρελθόν.
Όλεγκ Ντεριπάσκα & Αλεξέι Κουζμίτσεφ: Οι Ρώσοι ολιγάρχες υπό το καθεστώς κυρώσεων
Ο Όλεγκ Ντεριπάσκα, ο μεγιστάνας του αλουμινίου και ένας από τους πιο γνωστούς Ρώσους ολιγάρχες με στενές σχέσεις με το Κρεμλίνο, απέκτησε την κυπριακή υπηκοότητα το 2017, αφού προηγουμένως είχε απορριφθεί μια πρώτη του προσπάθεια. Η πολιτογράφησή του έγινε παρά τις έντονες επιφυλάξεις που εξέφραζαν τότε ευρωπαϊκοί κύκλοι για το προφίλ του.
Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και οι μαζικές κυρώσεις που επέβαλε η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι ΗΠΑ άλλαξαν άρδην το σκηνικό. Ο Ντεριπάσκα βρέθηκε στις πρώτες θέσεις των λιστών με τις κυρώσεις. Μαζί του και ο Αλεξέι Κουζμίτσεφ, ένας άλλος ισχυρός Ρώσος επιχειρηματίας, συνιδρυτής του ομίλου Alfa Group, ο οποίος επίσης είχε πολιτογραφηθεί Κύπριος και συνελήφθη μάλιστα στη Γαλλία για υποθέσεις φοροδιαφυγής και παραβίασης των κυρώσεων.
Η Κυπριακή Δημοκρατία, συμμορφούμενη με τις ευρωπαϊκές οδηγίες αλλά και για να αποσείσει τις κατηγορίες ότι αποτελεί τον «δούρειο ίππο» της Μόσχας στην Ευρώπη, προχώρησε στην ακύρωση των διαβατηρίων τόσο του Ντεριπάσκα όσο και του Κουζμίτσεφ, μαζί με δεκάδες άλλα μέλη των οικογενειών τους που είχαν επωφεληθεί από το ίδιο πρόγραμμα.
Νικολάι Γκορνόφσκι: Αφεντικό της Gazprom στη λίστα καταζητούμενων
Πρώην επικεφαλής της κρατικής ρωσικής εταιρείας ενέργειας Gazprom, ο Νικολάι Γκορνόφσκι απέκτησε κυπριακό διαβατήριο το 2019. Εκείνη τη χρονιά, βρισκόταν ήδη στη λίστα καταζητούμενων της Ρωσίας για κατάχρηση εξουσίας. Το κυπριακό διαβατήριο του επέτρεψε να αποτρέψει συνεχείς προσπάθειες έκδοσης του.
Μεγάλη η λίστα
Η λίστα με τους ανθρώπους που βρέθηκαν με κυπριακά διαβατήρια και έχουν εκκρεμότητες με την δικαιοσύνη είναι ατέλειωτη. Η υπερασπιστική γραμμή που προβλήθηκε κατά καιρούς ήταν ότι υπήρξαν μεμονωμένες αστοχίες. Αυτό μπορεί να βολεύει πολιτικά, αλλά δεν αντέχει στα στοιχεία. Όταν οι υποθέσεις εκτείνονται από τη Μαλαισία μέχρι το Βιετνάμ, από την Ουκρανία μέχρι τη Ρωσία, από τη Βενεζουέλα μέχρι την Καμπότζη και από τη Σιγκαπούρη μέχρι το Μονακό, δεν μιλάμε για μερικά λάθη. Μιλάμε για δομή που παρήγαγε λάθη επειδή ακριβώς έτσι είχε στηθεί.
