Του Πατριάρχη
Όταν τον Φεβρουάριο του 2022 τα ρωσικά στρατεύματα εισέβαλαν στην Ουκρανία, η Ιστορία έμοιαζε να ξαναγράφεται με τον πιο ζοφερό τρόπο. Οι μνήμες του Ψυχρού Πολέμου και της Σοβιετικής επέλασης στην Ανατολική Ευρώπη, ξύπνησαν βίαια. Τότε, η πλειοψηφία των αναλυτών στη Δύση, έδινε λίγες ώρες ζωής στην κυβέρνηση του Κιέβου. Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών προειδοποιούσαν ότι η ουκρανική πρωτεύουσα θα έπεφτε μέσα σε τρεις ημέρες.
Ο Πρόεδρος της χώρας, ένας πρώην κωμικός χωρίς πολιτική εμπειρία, παρουσιαζόταν σχεδόν βέβαιο ότι θα διαφύγει με ελικόπτερο ή με οποιοδήποτε άλλο μέσο προσφερόταν, για να στήσει κυβέρνηση στην εξορία. Ο Βολοντιμίρ Ζελένσκι όμως διέψευσε τους πάντες. Με εκείνη την ιστορική φράση, «δεν χρειάζομαι μεταφορά, χρειάζομαι όπλα», αρνήθηκε να εγκαταλείψει την πρωτεύουσα και ανέλαβε να γίνει το σύμβολο της αντίστασης.
Η εικόνα του άλλαξε μέσα σε λίγες ώρες. Από τον «ανεπαρκή ηθοποιό», έγινε ο ηγέτης που ενσάρκωσε την αντοχή ενός ολόκληρου λαού. Κυκλοφορούσε στους δρόμους του Κιέβου, έστελνε βιντεοσκοπημένα μηνύματα από πρόχειρα καταφύγια, αποδεικνύοντας ότι ήταν εκεί, δίπλα στους πολίτες. Δεν επέλεξε το θρόνο της εξορίας αλλά το χακί μπλουζάκι του με την απλότητα ενός στρατιώτη. Αυτό ακριβώς τον έκανε να κερδίσει τον σεβασμό όχι μόνο των Ουκρανών, αλλά και εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο.
Η προπαγάνδα όμως δεν μπορούσε να μην επιχειρήσει να τον τσαλακώσει. Τον παρουσίασαν ως ναρκομανή, καταπιεσμένο γκέι, απατεώνα, ακόμη και ιδιοκτήτη πολυτελών ακινήτων σε Λονδίνο, Κύπρο και Μονακό. Είπαν ότι η σύζυγός του, Ολένα Ζελένσκα, απολάμβανε βόλτες σε καταστήματα πολυτελείας ενώ η χώρα της κατέρρεε. Όλα αυτά αποδείχθηκαν κατασκευές, προϊόντα μιας μηχανής παραπληροφόρησης που λειτουργεί με μοναδικό σκοπό να διαβρώσει την εικόνα του, γιατί ο Ζελένσκι δεν έφτανε να νικήσει μόνο στα μέτωπα του πολέμου, έπρεπε να νικήσει και στη μάχη των εντυπώσεων.
Μεγάλο όπλο του υπήρξε η επικοινωνία. Οι ομιλίες του στα διεθνή κοινοβούλια ήταν σχεδόν καθημερινές. Σε κάθε εμφάνιση έδινε πνοή στη διπλωματία, ζητώντας όπλα και στήριξη όχι με γραφειοκρατική ψυχρότητα, αλλά με την αγωνία ενός λαού που μάχεται για επιβίωση.
Την ίδια ώρα, ταξίδευε στις εμπόλεμες ζώνες. Επισκέφθηκε τη Μπούτσα, λίγες μέρες μετά την αποκάλυψη των σφαγών που διέπραξαν οι Ρώσοι. Βρέθηκε στην κατεστραμμένη Χερσώνα, μιλώντας με πολίτες που είχαν ζήσει την κατοχή. Στάθηκε μπροστά στα ερείπια του Χαρκόβου και του Μπαχμούτ. Δεν έμεινε κλεισμένος σε ασφαλή γραφεία, αλλά μοιράστηκε τον κίνδυνο με τους στρατιώτες του. Αυτή η εικόνα έφερε μια αίσθηση ειλικρίνειας που σπάνια συναντάται σε πολιτικούς.
Δεν έλειψαν, βέβαια, και οι στιγμές ταπείνωσης. Η πιο χαρακτηριστική υπήρξε η συμπεριφορά του Ντόναλντ Τραμπ, που φέρθηκε με εξευτελιστικό τρόπο απέναντί του, υιοθετώντας κάθε λήξε της ρωσικής προπαγάνδας.
Επιχείρησε να τον παρουσιάσει ως υπεύθυνο για τη συνέχιση του πολέμου, λέγοντας ότι «αν ήθελε, θα μπορούσε να τον σταματήσει σε μια μέρα». Μια στάση που αγνοεί πλήρως την πραγματικότητα: ότι η Ουκρανία δεν είναι αυτή που εισέβαλε, αλλά το θύμα μιας ωμής επιθετικότητας. Για τον Ζελένσκι, τέτοια σχόλια ήταν εξοργιστικά, αλλά δεν τον λύγισαν.
Μαζί του, στάθηκε σταθερά η σύζυγός του. Η Ολένα Ζελένσκα δεν επέλεξε τον ρόλο της διακοσμητικής «πρώτης κυρίας». Στήριξε την εικόνα της χώρας διεθνώς, μίλησε σε συνέδρια, ανέδειξε τα εγκλήματα πολέμου, απαίτησε βοήθεια για τα παιδιά και τους αμάχους. Σε κάθε βήμα, λειτούργησε ως συνοδοιπόρος, δείχνοντας ότι το ζεύγος αυτό δεν ήταν μια πολιτική κατασκευή, αλλά δύο άνθρωποι που μοιράστηκαν το βάρος του πολέμου.
Ο Ζελένσκι δεν είναι αναμάρτητος. Σίγουρα θα του καταλογιστούν λάθη, σίγουρα θα υπάρξουν αποφάσεις που η Ιστορία θα τις κρίνει διαφορετικά. Όμως η ουσία μένει. Όταν ήρθε η ώρα της μεγάλης κρίσης, δεν έτρεξε να σωθεί. Έμεινε, ύψωσε το ανάστημά του και μετατράπηκε σε ζωντανό σύμβολο αντίστασης.
Ο ηθοποιός που κάποτε έκανε τον κόσμο να γελά, έγινε ο ηγέτης που τον ανάγκασε να δακρύσει. Και, ό,τι κι αν λένε, ο Ζελένσκι θα μείνει στην Ιστορία ως ο άνθρωπος που αρνήθηκε να παραδώσει την πατρίδα του αμαχητί.
