Του Πατριάρχη
Γράφεται και ξαναγράφεται, σε άρθρα, αναλύσεις και αναρτήσεις, η εύπεπτη άποψη του συρμού πως, η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι απούσα από το Κυπριακό. Επιβάλλει κυρώσεις στη Ρωσία για την Ουκρανία, αλλά όχι στη Τουρκία για την Κύπρο και ακολουθεί το λογικοφανές ερώτημα: «Μα δεν είναι η Κύπρος μέλος της ΕΕ;».
Ναι, είναι. Αλλά ακριβώς επειδή είναι μέλος, τα πράγματα είναι πιο σύνθετα απ’ όσο θέλει να τα παρουσιάζει ο εύκολος αντιευρωπαϊσμός της κυπριακής εσωστρέφειας.
Η ΕΕ δεν είναι ένας αυτόματος μηχανισμός κυρώσεων, όπου ρίχνεις την καταγγελία και παίρνεις ποινές. Είναι μια ένωση κρατών με διαφορετικά συμφέροντα, ισορροπίες και ιεραρχήσεις προτεραιοτήτων.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η ΕΕ ήταν ή είναι απούσα. Αντιθέτως. Η ίδια η ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ένωση το 2004 ήταν μια στρατηγική κίνηση με στόχο – μεταξύ άλλων – να ενισχυθεί η διαπραγματευτική θέση της Κύπρου. Η νομιμότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας εδραιώθηκε στην καρδιά της ευρωπαϊκής έννομης τάξης. Οι θέσεις μας για λύση στη βάση του κοινοτικού κεκτημένου και της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας έγιναν ευρωπαϊκή θέση. Οι πολίτες της Κύπρου είναι Ευρωπαίοι. Ακόμη και οι Τουρκοκύπριοι, έστω και αν το παίζουν δίπορτο, είναι Ευρωπαίοι πολίτες, ως πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας και αυτό δεν είναι θεωρητικό.
Στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (όπου η ΕΕ δεν έχει λόγο αλλά οι αρχές της επηρεάζουν) έχουν καταδικαστεί οι παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις κατεχόμενες περιοχές. Οι ευρωπαϊκοί μηχανισμοί – από την Κομισιόν έως το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο – διατηρούν ξεκάθαρη θέση υπέρ της επανένωσης και ενάντια στην κατοχή. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Σαρλ Μισέλ, δεν περιορίστηκαν σε δηλώσεις, αλλά συμμετείχαν και σε διπλωματικές πιέσεις προς την Άγκυρα, με αποκορύφωμα τις προσπάθειες για επιστροφή στο τραπέζι των συνομιλιών και βρίσκονται σε τακτική επαφή με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας,
Όσοι ισχυρίζονται ότι δεν υπήρξαν κυρώσεις κατά της Τουρκίας, κάνουν πως ξεχνούν τα γεγονότα. Το 2019, η ΕΕ επέβαλε κυρώσεις κατά της Τουρκίας για τις παράνομες γεωτρήσεις στην κυπριακή ΑΟΖ. Συγκεκριμένα, πάγωσε κονδύλια ύψους €146 εκατομμυρίων για το 2020, ανέστειλε τις διαπραγματεύσεις για τη Συμφωνία Αεροπορικών Μεταφορών και πάγωσε τις συναντήσεις του Συμβουλίου Σύνδεσης ΕΕ–Τουρκίας. Επιπλέον, το Συμβούλιο ενέκρινε πλαίσιο περιοριστικών μέτρων που προβλέπει πάγωμα περιουσιακών στοιχείων και απαγόρευση ταξιδιών για πρόσωπα και οντότητες που εμπλέκονται σε μη εγκεκριμένες γεωτρήσεις στη κυπριακή ΑΟΖ. Στη βάση αυτής της απόφασης, επιβλήθηκαν κυρώσεις σε ανώτερα στελέχη της τουρκικής κρατικής εταιρείας πετρελαίου ΤΡΑΟ…
Μπορεί αυτές οι κυρώσεις να μην είναι του ίδιου μεγέθους με εκείνες κατά της Ρωσίας, αλλά είναι το μέγιστο που μπορεί να πετύχει η Κύπρος με τα σημερινά πολιτικά δεδομένα και δεν είναι αμελητέο.
Το κυριότερο όμως είναι άλλο. Χωρίς την ΕΕ, η Κύπρος θα ήταν ένα μικρό νησί στη νοτιοανατολική Μεσόγειο με ελάχιστο γεωπολιτικό εκτόπισμα. Η οικονομική της ανάκαμψη μετά το 2013, η στήριξη σε θέματα ενέργειας, το γεγονός ότι μπορεί να φέρει στο τραπέζι των 27 την κατοχή… Όλα αυτά είναι καρποί της συμμετοχής μας.
Η Ευρώπη δεν είναι πανάκεια, αλλά είναι η ασπίδα που έχουμε. Όποιος ζητά περισσότερη Ευρώπη στο Κυπριακό, καλά κάνει. Αλλά όποιος ισχυρίζεται ότι θα ήμασταν καλύτερα εκτός, ας αναλογιστεί πως σε έναν κόσμο που γίνεται όλο και πιο επικίνδυνος, το τελευταίο που χρειαζόμαστε είναι να πορευτούμε μόνοι σε μια θάλασσα γεμάτη καρχαρίες. Αν χαθεί η Ευρώπη από το πλάι μας, δεν θα ψάχνουμε κυρώσεις, αλλά θα ψάχνουμε πλοίο διάσωσης.
