Του Πατριάρχη
Η συμφωνία ΗΠΑ και Ιράν για οδικό χάρτη 60 ημερών παρουσιάζεται ήδη από την Ουάσιγκτον ως διπλωματική επιτυχία και αυτό ήταν αναμενόμενο. Κανένας ηγέτης δεν βγαίνει μετά από έναν πόλεμο για να πει στους πολίτες του ότι ξόδεψε πολιτικό κεφάλαιο, στρατιωτική ισχύ, χρήμα και διεθνή αξιοπιστία για να καταλήξει περίπου εκεί απ’ όπου ξεκίνησε. Ακόμα και η αποτυχία, όταν περνά από τα εργαστήρια επικοινωνίας, μπορεί να πουληθεί ως «πρόοδος».
Η ουσία όμως είναι εντελώς διαφορετική. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν πέτυχαν κανέναν από τους μεγάλους στρατηγικούς στόχους που είτε διακηρύχθηκαν είτε καλλιεργήθηκαν ως προσδοκία.
Το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης δεν κατέρρευσε. Δεν αντικαταστάθηκε από κάποιο πιο φιλικό σχήμα, όπως φαντασιωνόταν ο Τραμπ και όσοι πιστεύουν ότι τα καθεστώτα πέφτουν επειδή το αποφάσισε κάποιος σε τηλεοπτικό διάγγελμα στην Ουάσιγκτον.
Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν δεν καταστράφηκε. Ο βάση του, τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου, οι εγγυήσεις, η επιτήρηση και οι κυρώσεις, παραπέμπονται σε νέα διαπραγμάτευση. Δηλαδή ο πόλεμος υποτίθεται ότι θα έλυνε το πρόβλημα και τώρα το πρόβλημα παραμένει πρόβλημα και θα μπει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, με ημερομηνία λήξης 60 ημερών. Πολύ βολικό για ανακοινώσεις και λιγότερο πειστικό για στρατηγική.
Το Ιράν βγήκε τραυματισμένο, αλλά όχι γονατισμένο. Υπέστη πλήγματα, είχε απώλειες, είδε την οικονομία του να πιέζεται και τις υποδομές του να δοκιμάζονται, όμως άντεξε. Στην πολιτική, πολλές φορές, η αντοχή αρκεί για να μετατραπεί η επιβίωση σε επιτυχία, ιδιαίτερα αν απέναντι σου έχεις μια υπερδύναμη όπως οι ΗΠΑ. Η Τεχεράνη μπορεί τώρα να πει στους Ιρανούς και στους συμμάχους του ότι στάθηκε απέναντι στην αμερικανική ισχύ και ανάγκασε την άλλη πλευρά να διαπραγματευθεί. Κάτι τέτοιο δεν χρειάζεται να είναι αλήθεια σε όλες τις λεπτομέρειες και τις πτυχές του, αρκεί να είναι αρκετά πειστικό για εσωτερική κατανάλωση. Τα αυταρχικά καθεστώτα, άλλωστε, δεν φημίζονται για την αφοσίωσή τους στην αντικειμενικότητα. Κάπου ανάμεσα στην προπαγάνδα και στην καταστολή μπορούν να πουν τα πάντα.
Αυτό δεν κάνει το ιρανικό καθεστώς λιγότερο απεχθές. Πρόκειται για ένα θεοκρατικό, καταπιεστικό και επικίνδυνο σύστημα εξουσίας, που φυλακίζει την κοινωνία του, τρομοκρατεί τους αντιφρονούντες, στηρίζει ένοπλα τρομοκρατικά δίκτυα στην περιοχή και αντιμετωπίζει τη διεθνή νομιμότητα ως εμπόδιο που πρέπει να παρακαμφθεί. Κανείς σοβαρός άνθρωπος δεν μπορεί να το εξωραΐζει και όποιος το κάνει, είτε από αντιδυτικό σύνδρομο είτε από ιδεολογική τύφλωση, απλώς αλλάζει πλευρά στην ίδια ανοησία.
Το πρόβλημα είναι άλλο. Η Δύση, όταν ενεργεί με σοβαρότητα, θεσμική μνήμη και συμμαχική πειθαρχία, παραμένει η καλύτερη εγγύηση απέναντι σε τέτοια καθεστώτα. Όταν όμως παραδίδεται στην αμετροέπεια ηγετών τύπου Τραμπ, που πιστεύουν ότι η εξωτερική πολιτική είναι επεισόδιο τηλεοπτικής σειράς, τότε χαρίζει στον αντίπαλο αυτό που δεν μπορούσε να κερδίσει μόνος του, δηλαδή χρόνο, αφήγημα και πολιτική ανάσα.
Η συμφωνία των 60 ημερών μπορεί να αποτρέψει μια μεγαλύτερη ανάφλεξη και αυτό δεν είναι λίγο, αλλά δεν πρέπει να βαφτίζεται θρίαμβος. Είναι αναδίπλωση μετά από υπερβολικές υποσχέσεις. Είναι η στιγμή που η πραγματικότητα κάνει σκόνη και θρύψαλα την αλαζονεία. Όπως συμβαίνει συνήθως, τον λογαριασμό δεν τον πληρώνει μόνο αυτός που έφερε τα πάνω κάτω αλλά τον πληρώνουν οι σύμμαχοι του, οι αγορές, οι κοινωνίες και η διεθνής σταθερότητα. Δηλαδή όλοι οι υπόλοιποι, για να μπορεί κάποιος να ανακοινώνει νίκες που δεν υπάρχουν.
