Του Πατριάρχη
Η καταδίκη του Γιάννη Γιαννάκη σε τριετή φυλάκιση φώτισε αυτό που για χρόνια κρυβόταν σε κοινή θέα. Μια δημόσια διοίκηση που δεν είδε, δεν άκουσε και τελικά δεν έλεγξε. Ο Οργανισμός Νεολαίας έγινε σκηνή όπου πέρασαν χαλαρά χωρίς πως και γιατί, ένα πλαστό πτυχίο το 1995 και ένα αλλοιωμένο απολυτήριο το 1996. Τα ίχνη της απάτης δεν ήταν αόρατα. Έβγαζαν μάτι. Κι όμως οι φάκελοι έκλεισαν με υπογραφές κανονικών ανθρώπων, όχι φαντασμάτων. Αυτοί που δέχθηκαν τα πλαστά έγγραφα είναι υπαρκτά πρόσωπα και έχουν ονόματα, αλλά δεν τα μάθαμε ποτέ, για να μην διαταραχθεί η αρχιτεκτονική του σαθρού κράτους.
Οι πρώτες ευθύνες είναι διοικητικές. Όσοι στελέχωσαν τα συμβούλια προσλήψεων, όσοι χειρίστηκαν το ανθρώπινο δυναμικό, όσοι μοίρασαν καθήκοντα και μισθολογικές κλίμακες στηρίχθηκαν σε προσόντα που δεν υπήρχαν. Δεν είναι τυπικό σφάλμα. Αν δεν είναι διαφθορά, είναι τουλάχιστον αμέλεια με συνέπειες, αφού επί δεκαετίες πληρωνόταν μισθός και χτιζόταν καριέρα πάνω σε απάτη. Κάθε έλεγχος που δεν έγινε, κάθε διασταύρωση που παραλείφθηκε, είναι κρίκος μιας αλυσίδας ευθυνών που έχει ονοματεπώνυμο. Μόνο που δεν το μάθαμε ποτέ.
Υπάρχουν και οι πολιτικές ευθύνες. Ο Οργανισμός Νεολαίας υπήρξε για χρόνια χώρος επιρροής κομμάτων. Κάτι σαν «παιδική χαρά» των κομματικών νεολαιών που ο καθένας έβαζε τον δικό του διατηρώντας απαρέγκλιτα τις ισορροπίες, όπως κάναμε παλιά με τα διοικητικά συμβούλια των ημικρατικών οργανισμών. Η πρακτική των ισορροπιών και των εξυπηρετήσεων δημιούργησε κλίμα ασυλίας. Η απόπειρα να βρεθεί ο Γιαννάκης σε ψηφοδέλτιο της Λάρνακας, με παραμερισμό της Αννίτας Δημητρίου, δεν ήταν στιγμιαία αστοχία. Ήταν σύμπτωμα ενός συστήματος που προτιμά τους δικούς του αντί τους «άλλους». Όταν η κατακραυγή ανέκοψε την πορεία, ακολούθησε ο διορισμός του στη θέση του Επιτρόπου Εθελοντισμού. Η εικόνα είναι καθαρή. Οι αποφάσεις δεν λήφθηκαν στο κενό. Λήφθηκαν μέσα σε ένα περιβάλλον όπου η πολιτική προστασία λειτούργησε ως αλεξικέραυνο.
Η δικαστική διαδρομή της υπόθεσης ανοίγει άλλο κεφάλαιο ευθυνών. Οι έρευνες κράτησαν υπερβολικά, ο κατηγορούμενος παρέμεινε για καιρό σε καθεστώς που του εξασφάλιζε απολαβές και το κατηγορητήριο συρρικνώθηκε. Δεν είναι δουλειά μου να υποκαταστήσω τους θεσμούς, αλλά είναι δικαίωμα του πολίτη να ρωτά ποιος αποφάσιζε τον ρυθμό και το εύρος της διαδικασίας; Ποιος κινούσε τα νήματα προστατεύοντας τον Γιαννάκη; Όταν χρειάζονται χρόνια για το αυτονόητο, κάτι δεν λειτουργεί όπως πρέπει και κάποιοι το επέτρεψαν ή μάλλον το μεθόδευσαν
Υπάρχει και η ευθύνη της σιωπής. Προϊστάμενοι που δεν αναρωτήθηκαν, υπηρεσιακοί που υπέγραψαν μηχανικά, λειτουργοί που αντέγραψαν προηγούμενα λάθη για να μην εκτεθούν. Η συνήθεια της αδράνειας είναι η πιο ύπουλη συνενοχή. Δεν χρειάζεται δόλος, χρειάζεται «ωχαδελφισμός». Αρκεί να συνηθίσεις να μην ψάχνεις.
Το σκάνδαλο Γιαννάκη δεν είναι μόνο η πράξη ενός ανθρώπου. Είναι το αποτύπωμα μιας κουλτούρας όπου το κομματικό βόλεμα λειτούργησε ως ασπίδα και η διοικητική επιπολαιότητα ως άλλοθι.
Οι ευθύνες δεν διαχέονται στον αέρα. Ανήκουν σε συγκεκριμένους πολιτικούς που έδωσαν κάλυψη, σε συγκεκριμένους αξιωματούχους που υπέγραψαν, σε συγκεκριμένες διοικήσεις που δεν έκαναν ελέγχους. Όσο αυτοί δεν δίνουν καθαρές εξηγήσεις, η υπόθεση μένει ανοιχτή, όχι στη Δικαιοσύνη, αλλά στη συνείδηση της κοινωνίας που χρηματοδότησε την απάτη.
